Kłunki, afełak, raschrystany. Biełarusy dzielacca trapnymi biełaruskimi słovami, jakija jany vykarystoŭvajuć u ruskaj movie
Biełaruskaja mova časta «praryvajecca» navat tam, dzie čałaviek razmaŭlaje pa-rusku — u bytavych dyjałohach, siamiejnych žartach i navat u pierapiscy. U Threads biełarusy pačali dzialicca słovami, jakija jany naturalna ŭstaŭlajuć u ruskuju havorku — i časta navat nie zaŭvažajuć hetaha. Akazałasia, što «šufladka» — tolki viaršynia ajśbierha.
«Słovy, jakija ja vykarystoŭvaju ŭ ruskaj, ale, chiba što tamu, što ja biełaruska: kłumki (u značeńni «sumki»), raschrystanaja (u značeńni «odieta naraspašku»), napoj (u značeńni «napitok»), raskareka (u značeńni «nieuklužaja»)», —
taki post pakinuła ŭ Threads adna z karystalnic i prapanavała inšym padzialicca svaimi «takimi» słoŭcami.
Pad dopisam adrazu pačałasia dyskusija: častka čytačoŭ zaŭvažyła, što jany havorać hetyja słovy krychu inakš — ź inšymi naciskami i varyjantami vymaŭleńnia.
«KłuNki», «raskarJaka», «pravilna — «kłuNki» ci «kłumaki», «u nas byli «kłuNki» i «raschListanaja», «u nas «kłuNki», «raschrEstanaja», «raskIreka», — udakładniajuć kamientatary.
Jašče adna ŭdzielnica dyskusii tłumačyć, što «kłunak» — heta nie prosta sumka, a bolš kankretnaja reč:
«Kłunak — eto takaja štuka, kali rečy ŭviazvajucca chustkaj za čatyry vuhły ŭ centr».
«Švendacca», «łapsierdak» i «štučny intiellekt»
Paśla «kłunka» i «raskareki» ludzi pačali padkidvać svaje słovy i tłumačyć sens:
kašałá — «biestołkovaja žienŝina»
zedlik — maleńkaja taburetka
švendacca — «słoniaťsia biez dieła»
pašerudzić — pašukać u sumcy abo kišeniach
łapsierdak — pinžak abo jaho anałah
sam-nasam — «najedinie»
Adzin z čytačoŭ pryznaŭsia, što vykarystoŭvaje taki moŭny miks jak «štučnyj (zamiest «iskusstviennyj») intiellekt».
«Dachalery», «afełak» i «lotucieńnik»
Niekatoryja słovy ŭ kamientarach vyhladajuć jak sapraŭdnyja znachodki — z hustam da vobraznaści i narodnaj charaktarystyki:
ukontrapupić — mocna stamić
šerubuńki — «vsiakije ošmiotki, čainki»
błyndać — chadzić niedzie, boŭtacca
jołupień — «hłupyj»
badziacca — chadzić dzie-niebudź biez mety
karapet — čałaviek małoha rostu
hareha — abyjakavy čałaviek
dachalery — vielmi mnoha
łušpajki — «v smyśle očistki ili miełkije musorinki, skorłupki»
afełak — «pridurok»
letucieńnik — fantazior, čałaviek, jaki «łunaje ŭ abłokach»
cialpuk — «upitannyj, rumianyj i nieuklužij v odnom fłakonie».
«Boŭdziła — uvaleń» — napisaŭ adzin z udzielnikaŭ dyskusii i adrazu atrymlivaje kamientar:
«Uvaleń pra boŭdziłu — heta vy vielmi dypłamatyčna pierakłali».
Niekatoryja pryznajuć, što ich słovy śpiecyfičnyja — i nie kožny biełarus ich čuŭ.
«Viedaju słova «marynarka». Chutčej za ŭsio, mała chto jaho čuŭ», — zaŭvažaje čytač, ale značeńnia nie tłumačyć.
«Łachudra», — napisała adna žančyna. Inšaja dadała: «Ja tak nazyvała lalku dački, i jana taksama potym tak nazyvała».
«Curubałki», «varepa» i «kandzibobieram pajšoŭ»
Adna z čytačak padzialiłasia źmiastoŭnym śpisam słoŭ, jakija žyvuć u jaje siamji.
«Šałupajki (kali bulbu abiraješ), curubałki (toje, što zastałosia tyrčać ad raślin — naprykład, paśla žniva, abo ad bulby, słaniečnika, kropa), varepa (niechta niepryhožy, niazhrabny), tujabień, spluška, buśka, niaŭłomak (zdarovy dziaciuk), skujoŭdzicca (źbicca, skamiečycca), łajdak, prysmaki, našatYrycca (naprykład, kot vyhnuŭ śpinu i raspušyŭsia, vožyk nastaviŭ kalučki), kandzibobieram pajšoŭ (kot bokam naskokvaje abo vypiendryvajecca niechta), zbajodać (nieviadoma kudy padzieć i nie znajści abo papsavać)».
A niechta dadaje ŭśled: «A jašče «ništo» v značeńni «klevyj, chorošij».
«U mianie ŭsio standartna…»
Šmat chto z udzielnikaŭ abmierkavańnia prosta pieraličvaje bolš zrazumiełyja biełaruskija słovy biez tłumačeńniaŭ ich značeńnia na ruskaj:
«U mienia vsie standartno: šufladka, buśka, bulba, buriak, chata, dobra, paradnaja, chłopiec, dziakuj, ssobojka, bajka, zakatki, žirovka, bolka, łastik, tralik, kachaju, hrošy», — napisała čytačka.
A voś słovy, jakija zhadvajuć inšyja: ćvik, rovar, anuča, aby-što, kamizelka, pacierki, žmieńka, niahiehły, niedareka, kipciury, kapialuš, źbiantežany, niepryvabny, mieć racyju, ciohacca, trymaj, pačvara, parečki, abjava, škandybać, šufiel, cetlik.
«Ja navat nie zaŭvažaju, što ŭstaŭlaju biełaruskija słovy»
Adna z čytačak pryznałasia, što doŭhi čas nie zaŭvažała, jak biełaruskaja mova žyvie ŭ jaje ruskaj havorcy:
«Ja zrazumieła, što ja navat nie zaŭvažaju, što ŭžyvaju ŭ ruskaj havorcy biełaruskija słovy, kali da nas pryjechali rasijanie. Tut ja zrazumieła, što, jołki-pałki, mnie vielmi składana svabodna razmaŭlać ź imi praz toje, što jany vialikuju častku słoŭ nie zrazumiejuć».
Inšyja — naadvarot — śviadoma lubiać hety moŭny miks:
«Patepała — «pošła kuda-to», šklanka — «banka». Pieršaje, što pryjšło. A tak šmat, ja lublu vykarystoŭvać [biełaruskuju] movu ŭ havorcy», — piša adna z čytačak.
A moža — čas na biełaruskuju?
«A možna bolš dopisaŭ pra biełaruskuju movu?» — cikavicca niechta ŭ aŭtarki treda. Adnak žančyna adkazvaje, što nie źjaŭlajecca śpiecyjalistam.
«Para pierachodzić na biełaruskuju movu i pierastać chvalicca asobnymi słaviečkami», — prapanuje adzin z kamientataraŭ.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Topavy pierakładčyk pajechaŭ u Biełaruś mianiać pašpart — i sieŭ za danaty. «KDB pahladzieŭ na sumu i vyrašyŭ, što nichto ŭ zdarovym rozumie nie moža vydatkavać stolki ŭłasnych hrošaj»1414
Kamientary