Ірэна Бярнацкая, палітзняволеная па справе Саюза палякаў, цяпер працуе выхавацелькай у Беластоку
Ірэну Бярнацкую затрымалі ў той жа дзень, што і Анджэя Пачобута. Пасля двух месяцаў знаходжання пад вартай яе вывезлі ў Польшчу без дакументаў.
Зараз яна жыве ў Беластоку і працуе ў дзіцячым садзе выхавальніцай. MOST пагутарыў з Ірэнай пра тое, ці складана знайсці працу ў іншай краіне ў яе ўзросце і чым польскія дзіцячыя сады адрозніваюцца ад беларускіх.
Упершыню затрымалі за малітву
Да пераезду ў Польшчу Ірэна жыла ў Лідзе і была кіраўніцай Лідскага аддзялення Саюза палякаў.
— У нас была школа пры Саюзе палякаў. Дзеці прыходзілі, вучылі мову, спявалі, паказвалі свае здольнасці, займаліся творчасцю. Я хоць па адукацыі інжынер, але ўсё жыццё працавала з дзецьмі. Некаторы час — з тымі, у каго ёсць інваліднасць. Мне гэта заўсёды падабалася, — распавядае яна.
У 2020 годзе Ірэну затрымалі ўпершыню — яна разам з іншымі вернікамі выйшла да касцёла і малілася за тых, хто пацярпеў ад дзеянняў беларускіх сілавікоў.
— У маім узросце гэта было адзінае, што можна было зрабіць — дапамагаць малітвай.
Вывезлі без дакументаў
У 2021 годзе ў школу пры Саюзе палякаў, а затым і дадому да Ірэны прыйшлі з ператрусам. Жанчыну затрымалі 25 сакавіка ў рамках крымінальнай справы аб рэабілітацыі нацызму. Па гэтым жа артыкуле былі затрыманы і іншыя прадстаўнікі Саюза палякаў: Анжаліка Борыс, Анджэй Пачобут, Марыя Тышкоўская і Ганна Панішава.
Ірэну ў той дзень адвезлі на допыт у Следчы камітэт у Мінску, адтуль перавялі ў СІЗА. У зняволенні яна правяла два месяцы.
25 мая Бярнацкай загадалі сабраць рэчы і выйсці. Ёй паведамілі, што яна будзе знаходзіцца дома пад кантролем і абавязана адзначацца ў Лідскім РАУС і Следчым камітэце. Дакументы перададзены не ёй, а мужчыну ў масцы, які суправаджаў яе.
Затым Ірэну пасадзілі ў машыну без нумароў і павезлі ў невядомым кірунку. Па дарозе яна баялася, што яе могуць вывезці за горад і забіць. Аднак машыну накіравалі ў бок Гродна, а затым — да мяжы.
Там яе разам з іншымі фігуранткамі справы — Марыяй Тышкоўскай і Ганнай Панішавай — перадалі польскаму боку. Усіх трох вывезлі без пашпартоў і якіх-небудзь дакументаў.
«Знайсці добрую працу ў маім узросце было цяжка»
Першыя месяцы ў Польшчы Ірэна ўспамінае як вельмі цяжкія. Нягледзячы на добрае веданне польскай мовы, знайсці стабільную працу было няпроста.
— Я хадзіла, падпрацоўвала — прыбірала, падмятала. Было шмат знаёмых, многія хацелі дапамагчы. Але знайсці добрую працу ў маім узросце цяжка.
З цягам часу ёй прапанавалі месца ў дзіцячым садку. Ірэна прызнаецца: гэта стала магчымым толькі дзякуючы асабістым знаёмствам.
— У мяне савецкі дыплом, але дырэктар яго прызнала. Мне вельмі дапамаглі добрыя людзі — сама б я, напэўна, не знайшла гэтую працу.
«У дзяцей шмат свабоды»
Хоць праца патрабуе шмат энергіі, Ірэна кажа, што адчувае сябе ў садзе як дома — шмат у чым дзякуючы адносінам з калегамі і бацькамі.
— Рэжым тут, напэўна, як і ўсюды. Дзеці прыходзяць ужо ў 6:30, а сыходзяць у 16:30. І ўвесь дзень з імі: і патанцаваць, і пакарміць, і пагуляць. Трэба ўпрыгожыць залу, падрыхтаваць усё да заняткаў, змяняць афармленне групы ў залежнасці ад часу года.
Галоўнае адрозненне ад беларускай сістэмы, па яе словах, — у падыходзе да дзяцей.
— У нас (у Беларусі) была дысцыпліна — ад старэйшага да малодшага. А тут дзецям даюць больш любові і ласкі. У дзяцей шмат свабоды: хочуць — спяць, хочуць — не. Ніхто не прымушае. Хочаш — адпачываеш, хочаш — гуляеш. Дзеці не хочуць ісці дадому.
З бацькамі дзяцей, кажа Ірэна, адносіны складаюцца добра.
— З многімі мы знаёмыя асабіста або праз агульных знаёмых. Усё ж Беласток блізка да Гродзенскай вобласці. Тут шмат сваіх.
У дзіцячым садзе Ірэна працуе па працоўным дагаворы — працадаўца плаціць усе сацыяльныя ўзносы, у жанчыны ёсць аплочваемы адпачынак і бальнічныя.
— Заробак у мяне мінімальны па краіне — каля 4600 злотых (з 1 студзеня брута 4806 злотых, гэта адпаведна 1085‑1130 еўра — НН). Але мы з мужам жывём удваіх, дзеці ўжо дарослыя, таму мне хапае.
У сакавіку Ірэне споўнілася 60 гадоў, і яна ўжо можа выйсці на пенсію. Год таму ёй удалося перавесці беларускі стаж у Польшчу — ён будзе ўлічвацца пры вызначэнні агульнага працоўнага стажу.
— Я магу разлічваць на мінімальную польскую пенсію — каля 1900 злотых [450 еўра — НН]. У будучыні, магчыма, перайду на umowę zlecenie (дамова даручэння працы) і буду працаваць толькі на заменах у дзіцячым садзе — ад выпадку да выпадку.
У 2020 годзе ябацька Аміна «актыўна галасавала» за Лукашэнку. А цяпер не разумее, чаму родная маці на яе данесла, а міліцыя затрымала33
Каментары
А не 4 600, як сказана ў артыкуле.