Deputat Kliševič staŭ kandydatam histaryčnych navuk z dysiertacyjaj pra razłažeńnie biełaruskaha kamsamoła ŭ časy «pierabudovy»

Abarona navukovaj pracy deputata pad nazvaj «Kamsamoł Biełarusi va ŭmovach transfarmacyi savieckaha hramadstva (1985—1991 hh.)» prajšła jašče 28 maja ŭ budynku jurydyčnaha fakulteta BDU, a ciapier Siarhieju Kliševiču była aficyjna prysudžana navukovaja stupień kandydata histaryčnych navuk.

Navukovym kiraŭnikom novaśpiečanaha kandydata vystupiŭ dekan histaryčnaha fakulteta Alaksandr Kachanoŭski, viadomy svaim udziełam u palityčnych adličeńniach studentaŭ.

U svajoj dysiertacyi Kliševič faktyčna raskazvaje, jak savieckaja sistema całkam prajhrała baraćbu za nacyjanalnuju historyju.

Krach ideałohii pierad prahaj da historyi

U asobnym raździele svajoj dysiertacyi Siarhiej Kliševič detalova analizuje praces straty kamsamołam manapolii na pracu z moładździu ŭ kancy 1980‑ch hadoŭ.

Zhodna z tekstam aŭtarefierata, demakratyzacyja hramadska-palityčnaha žyćcia savieckaj dziaržavy spravakavała aktyŭnuju samaarhanizacyju hramadzian. Uźnikli šmatlikija niefarmalnyja abjadnańni pa intaresach, dziejnaść jakich bolš nie była padkantrolnaja partyjna-kamsamolskim orhanam.

Kab zachavać svoj upłyŭ, ŁKSMB pačaŭ pradprymać miery dla vybudoŭvańnia ŭzajemadziejańnia z pradstaŭnikami hetych maładziožnych ruchaŭ. Jak piša Kliševič, najbolšaha pośpiechu aficyjnym strukturam udałosia dasiahnuć tolki ŭ pracy sa spartyŭnymi i muzyčnymi farmiravańniami.

Adnak samadziejnyja abjadnańni historyka-kulturnaj nakiravanaści stali dla kamunistyčnych funkcyjanieraŭ nievyrašalnaj prablemaj. Hetyja supołki ŭchilalisia, jak piša Kliševič, ad kanstruktyŭnaha dyjałohu z ŁKSMB. Hałoŭnaj pryčynaj takoha bajkotu aŭtar dysiertacyi nazyvaje kardynalnaje razychodžańnie palityčnych pohladaŭ.

Praha da vyvučeńnia nacyjanalnaj historyi chutka palityzavała dziejnaść historyka-kulturnych abjadnańniaŭ. Heta radykalizacyja, pavodle vysnoŭ daśledčyka, naŭprost paspryjała ŭtvareńniu novych moładzievych struktur, jakija pierajšli ŭ žorstkuju apazicyju jak da samoha kamsamoła, tak i da kamunistyčnych partyjnych orhanaŭ u cełym.

Hety praces razhortvaŭsia na fonie decentralizacyi dziaržaŭnaha aparatu i ahulnaha pasłableńnia ŭpłyvu Kamunistyčnaj partyi Biełarusi. Ukaranieńnie alternatyŭnych vybaraŭ u 1989—1990 hadach pakazała poŭnuju niehatoŭnaść vychavancaŭ ŁKSMB da samastojnaj palityčnaj dziejnaści va ŭmovach realnaj kankurencyi z apazicyjnymi nacyjanalnymi siłami. U vyniku pradstaŭnictva kamsamolcaŭ u Savietach roznych uzroŭniaŭ rezka źniziłasia, i arhanizacyja kančatkova straciła mahčymaść upłyvać na pryniaćcie dziaržaŭnych rašeńniaŭ.

Stvareńnie «kamsamolskaj ekanomiki» i finansavyja parušeńni

Druhi etap dziejnaści kamsamoła ŭ pieryjad pierabudovy, jaki pačaŭsia z druhoj pałovy 1988 hoda, charaktaryzavaŭsia poŭnaj admovaj ad tradycyjnych ideałahičnych i maralnych mietadaŭ stymulavańnia moładzi.

Siarhiej Kliševič u svajoj pracy adznačaje, što z ukaranieńniem u ekanomiku pryncypaŭ hasraźliku sacyjalistyčnyja spabornictvy i ideałahičnyja łozunhi kančatkova pierastali pracavać. Zamiest baraćby za hramaty i vykanańnie płanaŭ asnoŭnym napramkam pracy ŁKSMB stała tatalnaja kamiercyjalizacyja.

Hałoŭnym instrumientam pierachodu kamsamoła na pryncypy hasraźliku i samafinansavańnia stali centry navukova-techničnaj tvorčaści moładzi. Ich imklivamu raźvićciu paspryjała biesprecedentnaja padtrymka z boku partyjna-savieckich orhanaŭ. Kamiercyjnyja pradpryjemstvy kamsamoła atrymali istotnyja lhoty, hałoŭnymi ź jakich stali poŭnaje vyzvaleńnie ad vypłaty padachodnaha padatku, a taksama ad mytnych pošlin i zboraŭ.

Hetyja prefierencyi pryviali da burnaha rostu biznes-struktur pad ehidaj ŁKSMB. U respublicy pačali masava stvaracca hasraźlikovyja maładziožnyja kafe, kaapieratyvy i sumiesnyja pradpryjemstvy.

Deputat pryvodzić kankretnyja ličby: da 1991 hoda ŭ kamiercyjnych arhanizacyjach kamsamoła pracavała kala 25 tysiač čałaviek. Ahulny zarobak hetych struktur pieravysiŭ 103 miljony rubloŭ, što dazvoliła aficyjna kanstatavać farmiravańnie ŭnutry narodnaj haspadarki BSSR cełaha siektara «kamsamolskaj ekanomiki».

Pieršapačatkova kiraŭnictva kamsamolskich orhanaŭ razhladała kamiercyjalizacyju jak krynicu finansavańnia statutnaj dziejnaści arhanizacyi va ŭmovach paharšeńnia jaje finansavaha stanovišča. Adnak na praktycy hety płan pravaliŭsia. U dysiertacyi adznačajecca, što ŭ ŁKSMB adsutničali efiektyŭnyja instrumienty kantrolu za ŭłasnymi hasraźlikovymi pradpryjemstvami. Heta pryvodziła da sistematyčnych finansavych parušeńniaŭ u ich funkcyjanavańni.

U vyniku kamiercyjnyja struktury całkam adasobilisia ad svaich zasnavalnikaŭ i samaŭchililisia ad akazańnia finansavaj dapamohi kamsamołu ŭ arhanizacyi pracy z moładździu.

Čym viadomy Siarhiej Kliševič

Da pačatku navukovaj dziejnaści Kliševič pracavaŭ pieršym sakratarom Minskaha harkama BRSM i ideołaham staličnaha harvykankama. Jak uspaminali jaho byłyja kalehi pa ŭniviersitecie, jaho kiraŭničy dośvied šmat u čym hruntavaŭsia na virtualnych pakazčykach i zavyšeńni kolkaści siabroŭ arhanizacyi praz manipulacyi z dakumientami.

U 2019 hodzie Kliševič staŭ deputatam Pałaty pradstaŭnikoŭ ad Kamunistyčnaj partyi, a ŭ 2024‑m pajšoŭ na druhi parłamiencki termin.

U publičnaj prastory parłamientaryj adznačyŭsia fizičnaj sutyčkaj z aktyvistam Źmitrom Daškievičam la pomnika Leninu ŭ 2016 hodzie i demanstracyjaj nieprystojnaha žesta aŭtamabilistam na praśpiekcie Niezaležnaści padčas pratestaŭ u žniŭni 2020 hoda. Svoj padychod da histaryčnaj pamiaci jon sfarmulavaŭ u prapanovie adpraŭlać supracoŭnikaŭ IT-śfiery z rydloŭkami ŭ miemaryjalny kompleks «Chatyń» dla prymusovaha pracoŭnaha i duchoŭnaha vychavańnia.

Pabudavaŭšy svaju karjeru na ahresiŭnaj dziaržaŭnaj manapolii na rozumy biełaruskaj moładzi, Kliševič u svajoj dysiertacyi sam ža pakazaŭ jaje niežyćciazdolnaść pierad abliččam realnych ekanamičnych kryzisaŭ i nacyjanalnaha abudžeńnia.

• 1
• 0
• 1
• 14
• 0
• 1
• 3
• 0