«Šaŭron možna źniać tolki z majho chałodnaha cieła». Dobraachvotnik «Sonia» — pra toje, čamu vajna dla jaho stała nadziejaj
«Zapomni, Sałaviej: čym bolš budzieš vajavać, tym cišejšym i ściplejšym budzieš», — kazaŭ jamu ŭkrainski pabracim. Uładzisłaŭ Sałaviej z pazyŭnym «Sonia» čaćviorty hod vajuje va Ukrainie. Jon byŭ kamandziram raźviedhrupy, atrymaŭ kantuzii i askiepki ŭ śpinu, na paŭhoda straciŭ bajazdolnaść praź psichičnaje i fizičnaje źniasileńnie. Ciapier Sałaviej rychtujecca viarnucca na front, nie adkładaje žyćcio na paśla vajny i pa-raniejšamu ličyć siabie bajcom Pałka Kalinoŭskaha — bo heta bolš čym padraździaleńnie. «Mnie važna, kab moj prykład davaŭ nadzieju tym, chto jaje straciŭ. Ja mocna sumniajusia, što sam dažyvu da vyzvaleńnia Biełarusi. Ale vyraście nastupnaje pakaleńnie, maładyja ludzi ŭbačać, što da ich niechta zmahaŭsia, i zrazumiejuć: usio nie bieznadziejna».
«Myšy płakali, kałolisia, ale jeli kaktus»
Niadaŭna ja vybraŭsia ŭ Charkavie ŭ kino — na «Adysieju» Krystafiera Nołana. Ja vialiki fanat kiniematohrafa, heta majo chobi. Ujavicie: Charkaŭ, bomby, abstreły, a IMAX pracuje i ŭ zale anšłah. Ja ledźvie kupiŭ bilet na krajniaje miesca.
Film išoŭ try z pałovaj hadziny. Praz kantuziju ja doŭha nie vytrymlivaju hučnych hukaŭ, a tam usio hrymieła. Mnie było drenna. Ale i dobra, bo film vydatny. Myšy płakali, kałolisia, ale praciahvali jeści kaktus. Voś tak i ja.
Hety film mianie mocna zakranuŭ. Luby čałaviek z adukacyjaj i razumieńniem žyćcia ŭsio adno ŭ dušy pacyfist. Navat kali jon biarecca za zbroju, to dziela taho, kab abaranicca i potym bolš za jaje nie bracca. Jon nie pačynaje vojnaŭ, jon ich zakančvaje.
Hieroi «Adysiei» sami pryjšli ŭ čužy horad i źniščyli jaho. Technična jany pieramahli, ale nasamreč prajhrali. Uvieś film — raspłata za toje, što jany zrabili. Heta historyja pra adkaznaść.
Adna znajomaja ŭkrainka ŭbačyła ŭ filmie krychu inšaje. Kaža: «Dyk usio ž zrazumieła. Mužyk źbieh ad žonki, dvaccać hadoŭ niedzie ciahaŭsia, ź niejkimi žančynami na astravach prapadaŭ. Potym viarnuŭsia, kali jana ŭžo adna syna vyhadavała, i pačaŭ raskazvać kazki: darahaja, ja nie moh pryjechać, tam to viry, to sireny. Kazačnik!» Nam, viadoma, spadabałasia i hetaje apisańnie.
Ja starajusia nie zabyvać, što žyćcio idzie ciapier. Na vajnie ludzi sustrakajucca ź siabrami, śviatkujuć dni naradžeńnia i Novy hod, stvarajuć siemji, naradžajuć dziaciej. Ja hetym letam narešcie pabačyŭ mora ŭ Adesie. Čatyry hady va Ukrainie — i da hetaha ni razu nie bačyŭ mora.
U Charkavie znajšoŭ kramu, dzie pradajuć vafli z malinaj. Ich uvieś čas niechta raskuplaŭ. Ja pryjechaŭ i kažu: «Pasłuchajcie, ja lublu hetyja vafli, što heta takoje?» My damovilisia: pradaŭščycy vafli chavajuć, pakidajuć mnie, ja pryjazdžaju raz na tydzień i zabiraju.
Drobiazi ratujuć. Navat kali heta prosta vafli.
«A my, tryccacihadovyja byki nakštałt mianie, skardzimsia, što stamilisia. Soramna kazać, što ja stamiŭsia»
Kali ty ŭvieś čas znachodzišsia ŭ vajnie, dumaješ tolki pra jaje, pierapoŭnieny nianaviściu i žorstkaściu, niervovaja sistema chutka źniasilvajecca. Heta jak pieratreniravać ciahlicy, tolki psichika adnaŭlajecca značna daŭžej.
Niama tabletki abo załatoha recepta, kab chutka adnavić užo źniasilenuju niervovuju sistemu. Badaj, adziny sposab — źjechać kudyści na paŭhoda, jeści kašku, siadzieć u basiejnie i hladzieć udalečyniu. I pakrysie jana adnovicca.
Ja siabie da takoha ŭžo davioŭ. Amal dva hady tamu ŭ Zaparožžy straciŭ bajazdolnaść i kala paŭhoda adnaŭlaŭsia. Tady zahinuli ludzi, u tym liku vielmi blizkija mnie. U mianie raźviŭsia PTSR. Jon prajaŭlaŭsia chraničnaj stomlenaściu, razdražnialnaściu, źnižeńniem kahnityŭnych zdolnaściaŭ i strataj kantrolu nad emocyjami. Da psichičnaha i fizičnaha źniasileńnia dadałasia depresija.
Ja nie moh narmalna pracavać, płanavać, zajmacca fizičnaj aktyŭnaściu, razmaŭlać ź ludźmi. Ujavicie, što zaŭtra ŭ vas nadzvyčaj składany ekzamien, a siońnia vy zachvareli na hryp, ad vas pajšoŭ muž ci pamierła mama. Ci zmožacie vy narmalna padrychtavacca? Naŭrad ci. Ale, kali vy pravalicie ekzamien, śviet nie abryniecca. A kali ja drenna padrychtuju bajavuju zadaču, mohuć zahinuć ludzi.
Nie skažu, što całkam vyjšaŭ z hetaha stanu. Ja ŭsio jašče zalečvaju rany. Mnie vielmi dapamahaje psichaterapieŭt i psichijatr z pazyŭnym «Fłoj». Jana maje kala tryccaci hadoŭ prafiesijnaha dośviedu, była biełaruskaj palitźniavolenaj, adsiedzieła dva hady, vyjšła i pryjechała słužyć va Ukrainu. Jana zajmajecca reabilitacyjaj bajcoŭ. Darosłaja žančyna, maje dziaciej. A my, tryccacihadovyja byki nakštałt mianie, skardzimsia, što stamilisia. Mnie navat soramna kazać, što ja stamiŭsia.
Ciapier ja pavodžu siabie krychu chitrej. Heta zdarovy ehaizm: nie admaŭlaju sabie ŭ kino, siabrach, sustrečach, dobraj ježy. Nie chaču dumać, što sapraŭdnaje žyćcio pačniecca paśla pieramohi, a ciapierašniaje — niejkaja dema-viersija, jakuju treba pieraciarpieć. Ja chaču i ciapier być ščaślivym: schadzić u kino, pakaštavać niešta novaje, pajści na spatkańnie z pryhožaj dziaŭčynaj, pasiadzieć u parku, pacałavacca. My ž ludzi.
«Mnie ŭvieś čas strašna. Ale jość strach, a jość panika»
Mnie ŭvieś čas strašna. Ja ž čałaviek. Ale jość strach, a jość panika. Strach možna kantralavać, paniku — nie. Strach mabilizuje: ty chutčej dumaješ, ruchaješsia, prymaješ rašeńni. Kali jon pieratvarajecca ŭ žach i zavałodvaje taboj, ty hublaješ bajazdolnaść.
Da fonavaha strachu ja amal pryvyk. Mnie navat padabajecca huk pavietranaj tryvohi, asabliva ŭ Charkavie. U roznych haradach sireny hučać pa-roznamu, a charkaŭskaja, jak na mianie, hučyć najlepš. Jana mianie supakojvaje.
Ale dziki strach nikudy nie źnikaje, kali jość niepasrednaja pahroza žyćciu. Adnojčy ŭ lesie pobač lažaŭ paranieny kanadski bajec — jamu adarvała ruku. Evakuacyjnaja broniemašyna jechała da nas, ale nie bačyła, dzie my. Treba było siarod biełaha dnia vybiehčy na adkrytaje pole, dzie navokał rasijanie, i machać rukami, kab mašyna nas zaŭvažyła. Inakš čałaviek pamior by.
Ja stajaŭ z racyjaj, čuŭ huł mašyny i razumieŭ, što treba vybiahać. Moža, pašancuje, i mianie nie zabjuć. A moža, zaŭvažać i rasstralajuć. Usio ŭnutry ścisnułasia, ja byŭ naciahnuty, jak struna. Heta jak stajać na moście pierad skačkom z tarzankaj: ty zastyŭ, ale musiš zrabić krok. Ja ŭdychnuŭ, vyrvaŭsia ź lesu i pabieh pa travie, pačaŭ machać rukami. Mašyna zajechała da nas. Bajca vyratavali, ruku pryšyli nazad, i jana pracuje.
Ci byŭ ja hierojem? Dy nie, ja prosta razumieŭ: kali nie vybiehu, čałaviek pamre. Inšaha varyjanta nie było.
«Ja rabiŭ surjoznyja pamyłki, ź jakimi mnie žyć da kanca i jakija ŭžo niemahčyma vypravić»
Biez humaru ŭ heta ŭsio lepš naohuł nie ŭviazvacca. Heta i razradka, i sposab naładzić kantakt, i psichałahičnaja abarona.
Ź siabie ja taksama śmiajusia. Ale na vajnie ja pastaleŭ. Mianie nie vabić taksičnaja mužnaść — hetyja dužyja baradatyja mužčyny z tatu, jakija na spravie časta akazvajucca słabymi. Darosłaść dla mianie — unutrany spakoj i ŭmieńnie nieści adkaznaść.
Na adnym zadańni ŭ mianie było dziesiać čałaviek, jakich praz čatyry dni treba było viarnuć žyvymi. Kali ja niedzie pamylusia, jany ŭ najlepšym vypadku mohuć stać ludźmi ź invalidnaściu, u najhoršym — zahinuć. Heta visić na tabie. Ja hadzinami siadzieŭ pierad zadańniem i napružvaŭsia, mabyć, bolš, čym matematyki nad niejkaj tearemaj: jak zrabić tak, kab my nie zahinuli?
Adzin vielmi mudry ŭkrainski sałdat niekali skazaŭ mnie: «Zapomni, Sałaviej: čym bolš budzieš vajavać, tym cišejšym i ściplejšym pavinien być. Tady ty stanieš prykładam. Ludzi ŭbačać tvoj bajavy šlach i buduć raŭniacca na ciabie. Ty ŭžo nie možaš dazvolić sabie akazacca niejkim dehienieratam».
Ja nie chaču stvarać ź siabie biezdakornaha hieroja. Tut ja rabiŭ surjoznyja pamyłki, ź jakimi mnie žyć da kanca i jakija ŭžo niemahčyma vypravić. Pra ich ja nie hatovy havaryć.
Jość i zahinuły čałaviek, ź jakim ja ŭvieś čas viadu ŭnutranyja razmovy. Heta vielmi asabistaje. Ja nie razumieju, navošta niejki asobny dzień pamiaci. Ja pamiataju kožny dzień. Jon i tak zaŭsiody sa mnoj.
«Mahčyma, ja nie ŭbaču novaj Biełarusi»
Ja raniej nie asabliva imknuŭsia ŭ miedyja, publičnaść. Adzin razumny čałaviek adnojčy skazaŭ mnie: «Ty ŭsio heta robiš, ale amal nichto hetaha nie bačyć. Tak jano i zastaniecca tolki z taboj. A kali ŭbačać inšyja, niechta zrazumieje, što jašče varta zmahacca».
Mnie važna, kab moj prykład davaŭ nadzieju tym, chto jaje straciŭ. Ja mocna sumniajusia, što sam dažyvu da vyzvaleńnia Biełarusi. Takoje žyćcio. Ale vyraście nastupnaje pakaleńnie, maładyja ludzi ŭbačać, što da ich niechta zmahaŭsia, i zrazumiejuć: usio nie bieznadziejna. Mahčyma, ja nie ŭbaču novaj Biełarusi, ale mahu padać prykład. Dla mianie heta i jość lidarstva: uziać adkaznaść, zachavać nadzieju i pieradać jaje dalej.
U 2020 hodzie mnie było 28. 9 žniŭnia ja vyjšaŭ na vulicu, kurtku prapaliła śvietłašumavaja hranata, a mianie samoha zakrucili ŭ treciuju kamieru na pieršym paviersie Akreścina. Try dni nas źbivali, katavali. Da taho momantu ja nie bačyŭ stolki hvałtu i kryvi.
Ciapier uspaminaju heta amal biez emocyj — paśla 2020‑ha prajšło ŭžo niekalki žyćciaŭ. U pamiaci zastałosia dobraje: momant, kali vyjšaŭ z Akreścina, maršy, niejmaviernaja nadzieja.
U mianie niama biaźmiežnaj nianaviści da tych, chto heta rabiŭ, i niama da ich žalu. Jany pavinny adkazać. Kali ludzi ŭ kamiery kazali, što pojduć adrazać hałovy dzieciam sudździ, ja ich spyniaŭ: «Jakija hałovy dzieciam? Nie pieratvarajciesia ŭ źviaroŭ». Dzieci nie vinavatyja ŭ tym, što zrabili ich baćki.
Da tryccaci hadoŭ ja žyŭ chutčej pavodle pryncypu «maja chata z kraju». Usio žyćcio byŭ letucieńnikam, šmat času pravodziŭ u fantazijach. A potym 2020 hod, vajna i staleńnie nakłalisia adno na adno. Letuciennaść złučyłasia z abstavinami i naradziła metu.
Čamu ja nie mahu svabodna žyć u svajoj krainie, dzie naradziŭsia i vyras? Tolki tamu, što niechta tak vyrašyŭ? Značyć, hety niechta adkaža. Ja pierastaŭ uciakać. Kali b da svabody možna było pryjści inšym šlacham, pajšoŭ by im. Ale pakul šlach taki.
Kaliści ŭ samym pačatku ja nazyvaŭ vajnu kuražom, paśla — dyscyplinaj i pracaj. Ciapier vajna dla mianie — nadzieja. Nadzieja, što ŭsio heta nie marna, što vajna skončycca našaj pieramohaj i my zmožam žyć ludźmi, a nie rabami.
Kali jana praciahniecca jašče dziesiać hadoŭ, ja hatovy nakolki chopić sił i zdaroŭja. Dumaju, cieła padviadzie mianie raniej, čym duša. Duša nieśmiarotnaja, ź joj usio budzie dobra. Z ukrainskimi pabracimami žartuju: «Ja nie pavinien pamierci! U vas adna vajna, a ŭ mianie dźvie. Mnie paśla jašče svaju krainu vyzvalać, tamu mianie treba bierahčy!»
Čamu ja nazyvaju siabie bajcom Pałka Kalinoŭskaha
Apošnim časam u sacsietkach źjavilisia dopisy pra toje, što ja nibyta ŭžo nie bajec Pałka Kalinoŭskaha. Ciapier ja sapraŭdy rychtujusia pierajści ŭ novaje padraździaleńnie ŭkrainskich sił i farmuju tam hrupu. Apošnija vosiem miesiacaŭ słužyŭ u raźviedvalnym bataljonie Nacyjanalnaj hvardyi, vyklučna z ukraincami. Ale
dla mianie Połk Kalinoŭskaha — šyrejšaje paniaćcie, čym adna vajskovaja adzinka sa štatam i kantraktami. Heta ruch biełarusaŭ, jakija słužać u roznych ukrainskich padraździaleńniach, a taksama vieteranaŭ i vałancioraŭ. Nas abjadnoŭvaje meta — vyzvaleńnie Biełarusi praź pieramohu Ukrainy.
Kala dvuch hadoŭ tamu my sabrali pradstaŭnikoŭ padraździaleńniaŭ i bajcoŭ i pryniali ŭnutrany dakumient. U im zapisali, što bajcami Pałka źjaŭlajucca tyja, chto ŭdzielničaŭ u bajavych dziejańniach abo zabiaśpiečvaŭ ich, padzialaje misiju Pałka, a taksama reziervisty i vieterany niezaležna ad taho, u jakoj vajskovaj častcy jany ciapier.
Šaŭron dla mianie — nie łahatyp kankretnaj vajskovaj častki. Heta simvał prynaležnaści da ruchu i našaj mety. Mnie jaho nie vydaŭ niejki kankretny čałaviek, ja nie kupiŭ jaho ŭ kijosku. Kab jaho nasić, mnie daviałosia pabyvać u piekle i zapłacić kryvioju. Nichto nie budzie vyrašać za mianie, maju ja prava nasić hety šaŭron ci nie. Kali niechta zachoča jaho ź mianie źniać, to zmoža zrabić heta tolki z majho chałodnaha cieła.
Niekatorych maich siabroŭ dahetul niemahčyma pachavać. Ja ŭžo hod nie mahu zabrać pareštki adnaho ź ich. Tamu dla mianie Połk — heta nie pra fondy, danaty abo zvańni. Heta pra ludziej, jakich užo niama pobač.
Ja razumieju, što nie ŭsie padzialajuć takoje šyrokaje razumieńnie Pałka. Ale nie chaču rabić z hetaha vajnu ŭnutry vajny. Bolšaść z nas narmalna słužyć, siabruje, vykonvaje zadačy. Tak, u dobraachvotnickim asiarodździ zdarajucca nieparazumieńni. Ale pabracimy, jakija b jany ni byli, zastajucca našymi biełaruskimi sałdatami.
Mnie taksama važnyja ŭznaharody. Jany dastalisia mnie ciažkoj kryvioju. Takoje nie kupiš za hrošy: ja płaciŭ ryzykaj svajho žyćcia. Uznaharoda pakazvaje, što ŭva mnie jašče jość enierhija i ja ŭsio jašče na niešta zdolny. Dla kahości heta prosta žalezki, ja nikoha nie papraknu. Ale dla mianie jany majuć značeńnie.
«Kali mnie nie chacieli vydavać bankaŭskuju kartku, aficery Nachvardyi sieli sa mnoj u mašynu i pajechali ŭ bank»
U biełaruskich dobraachvotnikaŭ va Ukrainie zastajucca pravavyja prablemy. Biełaruś — kraina-suahresarka, heta abjektyŭnaja realnaść: ź jaje terytoryi išła ataka na Ukrainu. Tamu lubomu biełarusu tut ciažka adstojvać svaje pravy, niezaležna ad taho, vajuje jon na ŭkrainskim baku ci nie.
Ja sam sutykaŭsia sa składanaściami z bankaŭskimi kartkami i dakumientami, choć słužu pa kantrakcie i ŭdzielničaju ŭ bajavych dziejańniach. Ja pryjechaŭ siudy pavodle svaich pierakanańniaŭ i spačatku dumaŭ: ja nikomu ničoha nie pavinien, ale i mnie nichto ničoha nie pavinien.
Adnak zamiežny bajec padpisvaje aficyjny kantrakt z ukrainskaj dziaržavaj. Heta pravavyja adnosiny, i jaho pravy, jak i pravy siamji, pavinny być abaronienyja zakonam.
Asabliva ciažka ŭdovam biełaruskich dobraachvotnikaŭ. Jość žančyny, čyje mužy zahinuli na bajavych zadańniach, ale jany nie mohuć atrymać vypłaty. Siarod ich jość i vieteranka Internacyjanalnaha lehijona.
Pry hetym asabista ja amal zaŭsiody bačyŭ z boku ŭkraincaŭ vialikuju pavahu. Kali mnie nie chacieli vydavać bankaŭskuju kartku, aficery Nachvardyi sieli sa mnoj u mašynu, pajechali ŭ bank i skazali: «Heta naš bajec, jon pryjechaŭ abaraniać krainu, vyrašajcie pytańnie». Ale chaciełasia b, kab usio zaležała nie ad prystojnaści kankretnych ludziej na miescy, a ad zakona.
Razam z paplečnikami my stvaryli nievialiki fond «Bułvark». Pakul vialikich zasłuh u jaho niama. Praz fond apłačvali ramont aŭtamabilaŭ dla vajskoŭcaŭ, dapamahajem z dakumientami i psichałahičnaj padtrymkaj, možam aficyjna zaprašać biełaruskich vałancioraŭ va Ukrainu.
My vyrašyli: kali sałdaty sami zarehistrujuć svoj maleńki fond dla ŭłasnych patreb, to ŭžo dakładna nie zmohuć padmanuć samich siabie.
«Kali spytajuć, jak ja pamior, lepiej raskažycie, jak ja žyŭ»
Ja nie viedaju, kolki jašče praciahniecca vajna. Adny kažuć — voś-voś skončycca, inšyja — da 2030-ha, da 2040-ha, niechta čakaje jadziernaj vajny. Kolki ludziej, stolki mierkavańniaŭ.
Ja nie žyvu vyklučna siońniašnim dniom, u mianie jość płany i sistemnaje myśleńnie. Prosta nie chaču ŭpuścić siońniašni dzień dziela budučyni. Pavolna i ciarpliva idu da mety, ale nie admaŭlajusia žyć. Asabistaje žyćcio idzie — i idzie vydatna.
Ja chacieŭ by siamju i dziaciej, tolki nie ciapier. Bajusia, što mianie zabjuć i dzicia budzie raści biez baćki. Maja siabroŭka Marharyta Laŭčuk pierajechała da muža ŭ Charkaŭ ciažarnaj. Ja pytaŭsia: «Marho, vajna, muž na froncie, ty ŭ Charkavie — nie baišsia jašče i naradžać?» Jana pahladzieła i skazała: «Dyk što mnie ciapier, nie žyć, raz vajna idzie?»
Małajčyna. Ja mužčyn tut nie bajusia, a voś takich žančyn bajusia. Dobra, što my siabrujem.
Ja nie maryŭ być vajskoŭcam. Da tryccaci hadoŭ paźbiahaŭ vojska ŭsimi sposabami, u biełaruskaje taksama nie pajšoŭ. U mianie humanitarnaje, tvorčaje myśleńnie.
Nie viedaju, čym budu zajmacca paśla vajny, ale nie bajusia hetaha. Ja znajdu siabie, bo nie budu bajacca šukać. U junactvie maryŭ stać kinarežysioram, moža, im i stanu? Kali niejkim cudam vyžyvu. Ciapier nie patrebnyja miljony dołaraŭ, kab rabić pryhožyja roliki. Budu pisać scenary. Kaliści pisaŭ vieršy, mieŭ jutub-kanał z ahladami filmaŭ. Moža, stanu zusim inšym čałaviekam.
Kali ŭsio skončycca, Biełaruś budzie svabodnaj i my vierniemsia dadomu, ja akuratna składu ŭ sakretny čamadančyk formu, uznaharody, fotazdymki i šaŭrony, padoranyja pabracimami — žyvymi i tymi, kaho ŭžo niama. Schavaju jaho na dalokuju palicu i nikoli ŭ žyćci bolš nie vaźmu aŭtamata.
Ciapier ža ja zakančvaju adnaŭleńnie, farmuju novuju hrupu i rychtujusia da frontu. Zima budzie ciažkaja. Papiaredniuju ja pravioŭ na pazicyi pry minus dvaccaci. Ciapier toj vioski i samoj pazicyi ŭžo niama, usio źniščyli avijabombami.
Kali źniać ź mianie formu i aznačeńnie biełaruskaha dobraachvotnika, to kim ja budu? Prosta čałaviekam, hramadzianinam, Uładzisłavam Sałaŭjom, chłopcam. Nie najlepšym synam, nie najlepšym bratam i nie najlepšym siabram.
Ja vajskovy čałaviek, tamu zaŭsiody maju niekalki płanaŭ. Pakul dziejničaje płan A. U im jość novaja hrupa, nadzieja viarnucca ŭ Biełaruś, poŭnaja zała ŭ charkaŭskim kinateatry i pačak malinavych vafiel, schavany dla mianie ŭ kramie.
Kali płan A nie spracuje i vy viernieciesia dadomu ŭ Biełaruś, mnie b chaciełasia, kab žurnalisty raskazvali našy historyi. I kali niechta spytaje: «Jak jon pamior?», lepiej adkažycie: «Davajcie ja raskažu, jak jon žyŭ». Bo jak jon pamior — nikomu nie cikava.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Dzie pracujuć i jak vyhladajuć žonki top-čynoŭnikaŭ?16
Dzie pracujuć i jak vyhladajuć žonki top-čynoŭnikaŭ?
«Kali b ja byŭ śledčym KDB, ja b padkreśliŭ toje samaje». Fiaduta — pra schavanyja sensy «Kałasoŭ pad siarpom tvaim», uvahu siłavikoŭ da svajho rukapisu i zahadku z treciaj častkaj ramana Karatkieviča1212
Kamientary