Biełaruski dobraachvotnik raskazaŭ, što siońnia nasamreč vyrašaje vajnu
Tank za 30 miljonaŭ jeŭra moža być źniščany dronam za 300 jeŭra. A jak tolki nadvorje pieraškadžaje nazirańniu dronami — doždž, tuman — rasijanie adrazu aktyvizujucca, dzielicca vajar. Dobraachvotniki ž vielmi daražyli «tačkaj Laŭčuk».
Za čatyry z pałovaj hoda poŭnamaštabnaj vajny Rasija i Ukraina faktyčna pierapisali praviły sučasnaj vajny. Tanki i samaloty ŭžo nie vyznačajuć chod bajavych dziejańniaŭ, a na froncie ŭsio čaściej pieramahaje toj, chto lepš vykarystoŭvaje drony i zdolny adrezać praciŭnika ad bojeprypasaŭ, paliva i padmacavańnia.
Biełaruski dobraachvotnik Uładzisłaŭ Sałaviej z pazyŭnym Sonia, jaki ciapier vajuje ŭ składzie Nacyjanalnaj hvardyi Ukrainy, adkryŭ zbor na aŭtamabil dla svajho padraździaleńnia. U razmovie z «Našaj Nivaj» jon patłumačyŭ, čamu mašyna siońnia — adna z najvažniejšych rečaŭ na froncie, a taksama raskazaŭ, jak za čatyry hady całkam źmianilisia taktyka, vyviedka i sama łohika vajny.
Ad Akreścina da frontu
Da 2020 hoda Uładzisłaŭ Sałaviej žyŭ zusim zvyčajnym žyćciom. Naradziŭsia i vyras u Minsku, vyvučyŭsia na jurysta, pracavaŭ u roznych śfierach, lubiŭ padarožničać. Pra siabie taho času kaža prosta: «Palitykaj ja nikoli nie cikaviŭsia».
Ale žnivień 2020‑ha ŭsio źmianiŭ. Uładzisłaŭ vyjšaŭ na pratesty i apynuŭsia na Akreścina, u adnoj z kamier na pieršym paviersie, dzie pravioŭ niekalki dzion, z 9 pa 12 žniŭnia. Paśla vyzvaleńnia viarnucca da raniejšaha žyćcia jon užo nie zmoh.
«Kali mianie adpuścili, ja ŭžo niejak źmianiŭsia. Šmat chto tady źjazdžaŭ ź Biełarusi, a ja, naadvarot, vyrašyŭ zastacca. Heta była takaja maja ŭnutranaja forma pratestu», — zhadvaje Uładzisłaŭ.
Na front jon pryjechaŭ u pačatku 2023 hoda. Spačatku byŭ kulamiotčykam u piachocie, paśla staŭ kamandziram adździaleńnia liniejnaj piachoty. A zatym — kamandziram vyviedhrupy, jakaja składajecca z zamiežnikaŭ.
«U nas była sapraŭdnaja zbornaja z usich kutkoŭ śvietu: novaziełandziec, japoniec, irłandziec, anhličanin, kanadziec, francuz, italjaniec, niekalki amierykancaŭ, aŭstralijec. Ja dobra razmaŭlaju pa-anhlijsku, tamu i atrymaŭ takuju internacyjanalnuju hrupu», — apisvaje Uładzisłaŭ.
Za hety čas jon paśpieŭ stać adnym z kamandziraŭ Pałka Kalinoŭskaha. Siońnia jon zastajecca kalinoŭcam, ale słužyć užo ŭ Nacyjanalnaj hvardyi Ukrainy.
«Bajcy Pałka Kalinoŭskaha ciapier znachodziacca ŭ roznych padraździaleńniach, — tłumačyć jon. — Zaraz my farmirujem novaje padraździaleńnie».
«Heta ŭžo zusim inšaja vajna»
Hałoŭnaja źmiena, jakuju naziraje Uładzisłaŭ za hetyja hady, datyčycca samoj łohiki vajny.
«Vajna źmianiłasia tatalna. Mnie jana vielmi nahadvaje Pieršuju suśvietnuju. Jaje pačynali ludzi faktyčna na koniach, biez kasak, u mundzirach, jakija jašče zastalisia z napaleonaŭskich časoŭ. A skončyli ŭžo ŭ kaskach, broniekamizelkach, z kulamiotami, tankami i avijacyjaj. Za čatyry hady adbyŭsia nievierahodny technałahičny skačok, jaki całkam źmianiŭ daktrynu vajny. Toje samaje adbyvajecca ciapier va Ukrainie», — raspaviadaje Uładzisłaŭ.
Pavodle jaho, u 2022 hodzie bajavyja dziejańni jašče vialisia pavodle pravił XX stahodździa. Tankavyja kałony, šturmavaja piachota ŭ vialikaj kolkaści, artyleryja, viertaloty — usio heta zastavałasia asnoŭnymi instrumientami vajny.
«Kali ja pryjšoŭ na front, my jašče vajavali tak, jak ludzi ŭjaŭlajuć sabie vajnu. U nas byŭ niepasredny kantakt z praciŭnikam. My siadzieli ŭ tranšejach, pamiž nami i praciŭnikam było 100‑150 mietraŭ. Chadzili z hranatamiotami, kab padbić tank. Pracavali ciažkija kulamioty. Chavalisia ŭ blindažach ad artyleryi», — zhadaje vajar.
Ale ŭsio źmianiłasia paśla taho, jak na poli boju masava źjavilisia drony:
«Jany źmianili naohuł usio. Linija frontu ciapier — heta ŭžo nie dźvie ryski na mapie. Jana bolš nahadvaje ciepłavuju kartu abo kartu nadvorja: dzieści kancentracyja bolšaja, dzieści mienšaja. Piachotnaja vyviedka, jakoj my zajmalisia raniej, amal straciła svaju aktualnaść, jana pieratvaryłasia ŭ aeravyviedku».
Na jaho dumku, navat tanki, jakija jašče niekalki hadoŭ tamu ličylisia simvałam sučasnaj vajny, siońnia stracili svaju byłuju rolu:
«Jašče ŭ pačatku vajny tanki paśla źjaŭleńnia «Džavielinaŭ» usio čaściej vykarystoŭvali jak mabilnuju artyleryju. A ciapier jany faktyčna źnikli z pola boju. Lubaja braniatechnika stała prosta vialikaj darahoj ruchomaj mišeńniu.
Drony prymusili źmianić navat toje, jak siońnia vyhladajuć tanki. Raniej tanki abaraniali ad kumulatyŭnych snaradaŭ i rakiet. Ciapier hałoŭnaja pahroza — heta dron. Tamu zamiest składanaj brani źjavilisia ŭsie hetyja rašotki, «manhały», jakimi ciapier abviešvajuć lubuju techniku.
Tamu nam śmiešna, kali jeŭrapiejcy vypuskajuć novyja «Leapardy» nie toje kab biez «manhałaŭ», navat bieź jakoj-niebudź aktyŭnaj brani. Jany vielmi pryhožyja, niemcy ŭmiejuć rabić pryhoža. Ale tank za 30 miljonaŭ jeŭra moža być źniščany adnym dronam za 300 jeŭra praź dźvie chviliny paśla pačatku boju».
Jašče bolš radykalna, ličyć jon, źmianiłasia avijacyja:
«Usia avijacyja ciapier — heta drony. Samaloty pakul vykarystoŭvajuć tolki tamu, što im jašče nie znajšli paŭnavartasnuju zamienu. Ale ja pierakanany: u miežach hetaj vajny i jany pastupova buduć sychodzić u minułaje, heta pytańnie času».
«Ciapier pieramahaje toj, chto adrazaje łahistyku»
Uładzisłaŭ tłumačyć: siońnia pośpiech apieracyi na froncie vyrašaje pierarazańnie łahistyki z dapamohaj dronaŭ.
«My vielmi chutka zrazumieli: kali dronami ŭziać pad kantrol usie padychody da pieršaj linii, dzie znachodzicca piachota, to samu piachotu možna navat nie šturmavać. Ludzi nie mohuć zajści, nie mohuć vyjści, nie mohuć vyvieźci paranienych ci padvieźci bojeprypasy. Tak, im jašče mohuć skinuć dronam vadu ci ježu. Ale čałaviek miesiacami nie moža siadzieć na pazicyi biez narmalnaj ratacyi. Jon prosta stračvaje bajazdolnaść i raniej ci paźniej łamajecca. I albo ich dabivajuć tam tymi ž samymi dronami, albo ŭ redkich vypadkach zachodziać bajcy małymi hrupami, kab ich dabić», — raspaviadaje Uładzisłaŭ.
Heta, kaža jon, pracuje na ŭsich uzroŭniach vajny — ad boju za nievialikuju lesapałasu da ŭdaraŭ pa rasijskich naftapierapracoŭčych zavodach:
«Stratehičnyja ŭdary pa NPZ — heta taksama pra łahistyku. Niama paliva — niama łahistyki. A biez łahistyki nie pracuje ničoha».
Mienavita tamu ciapier jaho padraździaleńnie ŭžo nie nahadvaje vyviedku ŭ tym vyhladzie, jakoj jana była jašče niekalki hadoŭ tamu:
«Raniej ja dva z pałovaj hady biehaŭ z aŭtamatam pa pasadkach. Heta, kaniečnie, nikudy nie źnikła całkam. Ale siońnia vyviedka — heta pierš za ŭsio drony. My znachodzim praciŭnika i pierarazajem jamu łahistyku, stvarajem faktyčnaje akružeńnie. A ŭžo paśla, kali treba, dabivajem toje, što zastałosia».
Uładzisłaŭ adznačaje: sučasnaja vajna ŭsio radziej patrabuje vialikich piachotnych šturmaŭ.
«Prosta kinuć ludziej u ataku siońnia — heta vielmi doraha. Pierad lubym šturmam ciapier pavinna być vielizarnaja praca dronaŭ. Kali jana zroblena pravilna, to sam šturm moža i nie spatrebicca. Ludzi prosta adychodziać sami. Ad strachu, ad taho, što ŭ ich niama ježy, bojeprypasaŭ, mahčymaści atrymać dapamohu. Tyja, chto nie adychodziać, buduć zabityja dronami. Ale tyja, chto pasprabujuć adyści, taksama buduć zabityja dronami padčas adychodu», — kaža naš surazmoŭca.
Pry hetym jon śviadoma nie raskryvaje ŭsich padrabiaznaściaŭ pracy svajho padraździaleńnia.
«My zaraz farmirujem novuju hrupu ŭ składzie šturmavoha padraździaleńnia. I tamu ciapier nam patrebny transpart», — padkreślivaje Uładzisłaŭ.
«Biez mašyny ty prosta biez ruk»
Jon zaŭvažaje: kali raniej mašyny masava vykarystoŭvalisia dla taho, kab padvozić bajcoŭ niepasredna ŭ kropku, to ciapier hetaha ŭžo amal niama. Varožyja drony prosta nie daduć tudy dajechać. Na apošnija kiłamietry ludzi iduć pieššu. Ale druhaja i treciaja linija — voś hetyja łahistyčnyja chaby, dzie znachodziacca startavyja placoŭki dla FPV-dronaŭ, raźviedvalnych dronaŭ, «midł-strajkaŭ», — usio heta nikudy nie źnikła. I ŭsio heta trymajecca na aŭtamabilach.
«Mašyna niezamianialnaja praktyčna paŭsiul: pajechać na palihon, zabrać drony, dajechać da punkta pierahruzki. Kali heta naziemny rabatyzavany kompleks, jaho treba pryvieźci na pryčepie. Kali heta vialikija drony — taksama. Kali treba padvieźci vadu, ježu, akumulatary, hienieratary — taksama patrebna nadziejnaja mašyna.
My jak zaležali ad mašyn, tak i zaležym. Navat bolš. Aŭtamat siońnia ŭžo nie taki nieabchodny, tamu što ŭžo nie tak stralajuć, jak try hady tamu. A voś kali ŭ ciabie niama mašyny — ty prosta biez ruk. Pieššu ty što budzieš rabić? Jak paviazieš bojeprypasy? Jak daviazieš ježu i vadu? Jak dastaviš ludziej?» — kaža dobraachvotnik.
Ale, jak vyśvietliłasia, dla frantavikoŭ aŭtamabili — heta nie prosta technika. Pra adnu sa svaich mašyn Uładzisłaŭ raskazvaje tak, niby havorka idzie pra staroha siabra:
«U mianie jość «Chonda», bitaja-pierabitaja. Ja navat «Pahoniu» na dźviarach namalavaŭ. Mnie zdajecca, historyja hetaj mašyny cikaviejšaja, čym u mnohich sałdat. U jaje pierahoncy ŭdzielničaŭ žurnalist Mikita Miełkazioraŭ, hrošy na jaje źbirali rabiaty z Oksfarda», — kaža vajar.
«Spačatku na joj jeździŭ kamandzir našaha pałka Dzianis «Kit». My ź im uvieś Kupiansk i jaho vakolicy abjeździli zimoj 2023 hoda: naładžvali ŭzajemadziejańnie z sumiežnymi padraździaleńniami. Asabliva zapomnilisia chłopcy z 103 bryhady 202‑ha asobnaha bataljona terytaryjalnaj abarony. Spadziajusia, jany ŭsie žyvyja i ŭ ich usio dobra. Sam «Kit» šmat raspaviadaŭ mnie pra vajnu i dzialiŭsia važnym dośviedam, pakul my jeździli pa prasiołkavych darohach i zakinutych vioskach.
Paźniej na hetuju «Chondu» pierasieŭ druhi moj dobry bajavy pabracim — major Dejv Śmit z Kanady. Jon staŭ maim mientaram, navučyŭ płanavańniu i tamu, što hałoŭnaj zbrojaj źjaŭlajecca hałava, a nie vintoŭka. «Whiteboards win wars» (heta viadomy anhłamoŭny vajskovy vyraz, jaki aznačaje, što vojny vyjhrajucca nie tolki na poli boju, ale i ŭ štabach — praz dobraje płanavańnie. — NN) — tak jon zaŭsiody paŭtaraŭ.
Potym mašynu znoŭ reanimavali, i ŭžo ja jeździŭ na joj u Nacyjanalnaj hvardyi. Kolki jana prajšła pa hetych vyboinach, kolki ludziej pieraviezła, kolki pracy zrabiła».
A paśla jon zhadvaje jašče adzin aŭtamabil — Toyota Hilux, hrošy na jaki źbirała biełaruskaja śpiavačka Marharyta Laŭčuk. Jana dapamahała i praciahvaje dapamahać biełaruskim vajaram:
«Mašynu nam pryhnali z Anhlii. My nazyvali jaje prosta «tačka Laŭčuk». Na joj my jeździli jašče pad Kupianskam. Adnojčy praz maju pamyłku kiroŭca pajechaŭ nie pa toj darozie. Mašyna zabłytałasia ŭ putancy i spyniłasia litaralna za paŭmietra ad supraćtankavych min. Jašče krychu — i kiroŭca z pasažyrami ŭ mašynie zahinuli b na miescy. Paźniej hety aŭtamabil pryjšłosia litaralna vyciahvać z-pad ahniu. Pa mašynie stralali, vybili škło, pasiekli dźviery.
Chtości skazaŭ: dy kińcie ŭžo jaje. A my adkazali: «Nie. Mašynu Laŭčuk my adtul dastaniem». Nočču arhanizavali cełuju vyratavalnuju apieracyju. Zimoj ucichara paleźli da hetaj mašyny, paŭnočy rezali drot, zamianili ŭsie koły, zaviali jaje i ŭsio ž vyciahnuli. Paśla adramantavali — i jana znoŭ pracavała ŭžo na Zaparožskim kirunku. Viadoma, robicca škada, kali hetyja mašyny raźbivajucca, stolki historyj ź imi źviazana».
Za čatyry hady vajny znajści dobry ŭsiedarožnik stała značna składaniej:
«Na pačatku vajny hetyja staryja džypy kaštavali kapiejki. Ich nichto masava nie kuplaŭ. Ale za čatyry hady ŭsio, što možna było, užo litaralna vyhrabli. Mašyna, jakaja tady kaštavała piać tysiač jeŭra, siońnia abydziecca ŭžo ŭ dziesiać. I toje jašče pašukać treba, kab nie znajści niejkuju razvalinu. Pry hetym jany ŭsio roŭna chutka vychodziać z ładu praz raźbityja darohi, vialikija nahruzki i, viadoma, drony», — kaža Uładzisłaŭ.
Mienavita tamu navat adkryty ciapier zbor, pryznajecca jon, nie pakryje ŭsich vydatkaŭ:
«My chacieli adkryć zbor na bolšuju sumu. Ale vyrašyli nie nachabničać i pamienšyli. Choć nasamreč hetych hrošaj usio roŭna nie chopić. Budziem jašče šukać dapamohu va ŭkraincaŭ».
Pry hetym, padkreślivaje jon, ukrainskaja armija i vałanciory taksama robiać usio, što mohuć:
«Jany i tak nadryvajucca, zabiaśpiečvajučy svaje padraździaleńni. Kaniečnie, niešta dapamahajuć i nam. Ale na ŭsich hetaha prosta nie chapaje. Kali vajna tolki pačałasia, byŭ vialiki patok dapamohi. Byli mašyny, byli hrošy, ludzi hareli žadańniem dapamahać. Ciapier prajšło ŭžo niekalki hadoŭ. Ludzi stamilisia, u kožnaha svajo žyćcio, svaje prablemy. My taksama stamilisia. Ale našy patreby ad hetaha nikudy nie źnikli».
«Rasijanie i ŭkraincy vučacca adny ŭ druhich»
Za čatyry hady źmianilisia nie tolki technałohii, ale i taktyka abiedźviuch armij. Pry hetym, kaža Uładzisłaŭ, Ukraina i Rasija ŭsio čaściej dziejničajuć lusterkava:
«Taktyka vielmi padobnaja. Jana źmianiałasia adnačasova, tamu što jany vajujuć adzin suprać adnaho. Adny niešta prydumali — druhija padhledzieli i pačali rabić toje ž samaje».
Adno z hałoŭnych adroźnieńniaŭ, na jaho dumku, u tym, što Ukraina raniej zrabiła staŭku na raźvićcio bieśpiłotnych sistem:
«Ukraincy raniej stvaryli asobnyja Siły bieśpiłotnych sistem. Rasijanie pahladzieli na heta i taksama padciahnulisia. Ciapier u ich taksama jość vielmi mocnyja padraździaleńni apierataraŭ dronaŭ».
Jašče adna prykmieta sučasnaj vajny — amal poŭnaje źniknieńnie sucelnaj linii frontu:
«Raniej była bieśpierapynnaja linija tranšej: voś my, voś jany. Zaraz takoha niama. Pamiž pazicyjami moža być paŭkiłamietra. Usio kantralujecca źvierchu dronami. Jak tolki nadvorje pieraškadžaje nazirańniu — doždž, tuman, — rasijanie adrazu aktyvizujucca. Zamiest masiravanych atak ciapier usio čaściej vykarystoŭvajecca taktyka małych hrup. Jany mohuć tydzień pa adnym-dva čałavieki pierachodzić u niejki padvał. Adzin prajšoŭ — nu i prajšoŭ. Druhi prajšoŭ — taksama ničoha asablivaha. A praz tydzień ich tam užo dvaccać čałaviek. I paśla pasprabuj ich adtul vybić».
Mienavita suprać takich hrup ciapier pracujuć byłyja vyviedčyki:
«Toje, čym ja zajmaŭsia raniej, taksama nie źnikła całkam. Ciapier byłyja vyviedčyki i šturmaviki ŭsio čaściej stanoviacca kontrdyviersijnymi hrupami. My šukajem tych, chto ŭžo prasačyŭsia ŭ tył, i ŭžo tam ź imi pracujem».
Razam z tym adna istotnaja pieravaha Rasii, pavodle surazmoŭcy, pakul zachoŭvajecca:
«Jany masava vykarystoŭvajuć kiravanyja avijabomby. Ja hetaj zimoj i viasnoj pravioŭ 57 dzion pad Charkavam. Vioska, dzie my stajali, była łahistyčnym vuzłom — suviazisty, dronščyki. I jany prosta mietadyčna znosili jaje dom za domam. Kali ja tudy pryjšoŭ, heta była jašče vioska. Praz 57 dzion ad jaje amal ničoha nie zastałosia».
Pry hetym hałoŭnuju staŭku ŭkraincy praciahvajuć rabić na bieśpiłotniki:
«U rasijan bolš ludziej. Jany mohuć dazvolić sabie zakidvać pazicyi hetymi małymi hrupami — pušačnym miasam. Treba razumieć — hetyja ludzi faktyčna iduć u adzin kaniec. Ukraina tak nie moža. I maralna, i prosta tamu, što ludziej niama ŭ takoj kolkaści. Tamu ŭkraincy značna bolš abapirajucca na drony i technałohii».
Ciapier čytajuć
«Maje śpinahryzy sa mnoj». Cichanoŭskaja raskazała, što ŭžo vybiraje dla dziaciej škołu ŭ Varšavie1
Kamientary