Novy pomnik u Vilni admaŭlajecca ad kłasičnaha padychodu da ŭšanavańnia histaryčnych asob u aŭtentyčnych strojach, pakazvajučy finał manaršaha kachańnia praz pramuju mietafaru śmierci.
Uračystaje adkryćcio novaj skulptury «Žyhimont i Barbara» adbyłosia 10 vieraśnia 2026 hoda. Jak paviedamlaje vydańnie Made in Vilnius, prajekt byŭ realizavany na pryvatnyja achviaravańni, a aŭtarami vystupili skulptar Hiadziminas Piekuras i architektarka Aŭšra Hvildzienie, jakija pieramahli ŭ tvorčym konkursie jašče ŭ 2024 hodzie.
Miescam dla pomnika vybrany kamierny dvoryk, adkryty ŭ bok vilenskich zamkaŭ i ŭtvorany adstupleńniem ad čyrvonaj linii vulicy Tadevuša Urubleŭskaha madernisckaha kryła miascovaj Biblijateki imia Urubleŭskich Akademii navuk Litvy. Dvoryk simvalična źviernuty ŭ — byłoj rezidencyi vaładaroŭ Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Za śpinaj ža samoha pomnika ŭzvyšajecca ściana eklektyčnaha pałaca Klemienciny Tyškievič, hałoŭnaj siadziby biblijateki.
Biblijateka imia Urubleŭskich znachodzicca pobač z terytoryjaj, dzie ŭ XVI stahodździ stajaŭ pałac Radziviłaŭ na Puškarni, i niedaloka ad Nižniaha zamka. Pavodle haradskich padańniaŭ, mienavita ŭ hetym rajonie Žyhimont Aŭhust zahadaŭ pierakinuć most cieraz raku Vilniu (siońnia jaje rečyšča źmieniena) dla tajemnych vizitaŭ da kachanaj.
Pieramožca tvorčaha konkursu byŭ vyznačany jašče ŭ śniežni 2024 hoda, adnak realizacyja i ŭstalavańnie abjekta zaniali amal dva hady. Biudžet prajekta, zhodna ź pieršapačatkovymi ŭmovami konkursu, abmiažoŭvaŭsia sumaj u 50 tysiač jeŭra. Finansavańnie całkam zabiaśpiečyli pryvatnyja asoby, siarod jakich biznesmieny braty Vizbarasy, miecenat Vidmantas Marcikonis i byłaja kiraŭnica biblijateki Vilenskaha ŭniviersiteta Birucie Butkiavičenie.
Padčas cyrymonii adkryćcia arhanizatary vykarystali pieśniu isłandskaj śpiavački Bjork «Pramotė» (Pramaci), vypuščanuju ŭ 2024 hodzie. Radki z tvora, dzie vykanaŭca nazyvaje svoj čerap «kafiedralnym saboram», stali kanceptualnaj asnovaj dla prezientacyi. Dyrektar biblijateki Sihitas Narbutas padčas vystupu adznačyŭ, što skulptar stvaryŭ dla horada svojeasablivy dvuchviežavy sabor, jaki zachoŭvaje pamiać pra załaty viek dziaržavy.
Skulpturnaja kampazicyja kardynalna adychodzić ad tradycyjnych ujaŭleńniaŭ pra pomniki zakachanym. Hałoŭny elemient — dva załatyja čarapy — roznyja pa pamiery mužčynski i žanočy. Źleva čerap Žyhimonta Aŭhusta, sprava — Barbary Radzivił. Ich anatamičnyja detali śviedčać pra toje, što heta nie abstraktnyja mastackija vobrazy, a dakładnyja kopii aryhinalnych čarapoŭ manaršych asob.
U 1931 hodzie ŭ Vilni adbyłasia razburalnaja pavodka, jakaja zatapiła centr horada i padčas ratavalnych prac u vilenskaj kafiedry daśledčyki vypadkova natrapili na schavanuju z XVII stahodździa karaleŭskuju kryptu, u jakoj siarod inšych byli vyjaŭleny pareštki Barbary Radzivił z pachavalnymi insihnijami.
Załatyja hałovy pakładzienyja na padušku z šeraha hranitu, z taho ž materyjału vykanany i pastamient, padobny da raściahnutaj ušyrki kałony na nievysokim styłabacie. Na piarednim baku vyhraviravany nadpis pa-litoŭsku «Žygimantas Augustas » i «Barbora Radvilaitė», a pad im źmieščanyja asabistyja hierby.
Nie jasna, stavić heta ŭ plus aŭtaram ci ŭ dakor, ale varta adznačyć nadzvyčajny vizualny kantrast hetaha tvora.
Załatyja čarapy vyhladajuć paradaksalna «žyvymi» dziakujučy svajoj anatamičnaj dakładnaści i ŭłaścivaściam materyjału — źziańnie litaralna ljecca znutry pustych vačnic.
Adnak pastamient na kantraście ź imi vyhladaje štučnym, chałodnym i biazdušnym. Sama forma nahadvaje kałonku, jakuju ŭ kampjutarnaj prahramie raściahnuli ŭzdoŭž adnoj z vosiaŭ, a paśla aŭtamatyčny stanok vyrazaŭ hetuju 3D-madel z celnaha kamienia. Inšy ž aŭtamat nanios hraviroŭki z charakternymi śladami miechaničnaj, nieručnoj pracy. Stvarajecca ŭražańnie, što ŭ pastamiencie zusim niama čałaviečaj ruki.
Znajomstva pary adbyłosia ŭ 1544 hodzie — roŭna 482 hady tamu. Paśla tajemnaha šlubu ŭ Vilni ŭ lipieni 1547 hoda Barbara była ŭračysta karanavanaja ŭ Krakavie ŭ śniežni 1550 hoda. Adnak užo ŭ mai 1551 hoda jana pamierła paśla ciažkaj chvaroby. Vykonvajučy apošniuju volu žonki, Žyhimont Aŭhust pieššu išoŭ za jaje trunoj ad Krakava da Vilni. Cieła vialikaj kniahini i siońnia spačyvaje ŭ kaplicy Vilenskaha kafiedralnaha sabora.
Da sustrečy z karalom Barbara Radzivił žyła ŭ majontku Hieraniony, budučy ŭ pieršym šlubie z vajavodam trockim Stanisłavam Haštoldam. Taksama jaje postać stała asnovaj dla samaj viadomaj biełaruskaj haradskoj lehiendy pra «Čornuju pannu Niaśviža», pavodle jakoj duch pamierłaj karalevy byŭ vyklikany Žyhimontam padčas vizitu ŭ niaśvižskuju rezidencyju Radziviłaŭ.
Da źjaŭleńnia novaj kampazicyi Hiedziminasa Piekurasa samym viadomym uvasableńniem vobraza vialikaj kniahini ŭ Vilni zastavałasia skulptura Uładasa Vildžunasa na vulicy Niamieckaj. Jana była stvorana ŭ 1982 hodzie, i ŭ časy savieckaj ułady aficyjna zabaraniałasia nazyvać pomnik imiem Barbary Radzivił — u dakumientach jon prachodziŭ vyklučna jak dekaratyŭny haradski elemient.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
U Čechii palaki źbili palaka, pryniaŭšy jaho za ŭkrainca z-za šapki ŭ kolerach Vierchniaj Silezii. Chłopiec jechaŭ u viełaprabieh dziela chvoraj na rak ciažarnaj partniorki2525
Kamientary