Ślady na staražytnych zubach istotna adsunuli pačatak historyi ŭžyvańnia ludźmi narkatyčnych rečyvaŭ
Čałaviectva ekśpierymientuje z rečyvami, što źmianiajuć śviadomaść, značna daŭžej, čym ličyłasia dahetul. Vučonyja znajšli śviedčańni taho, što ŭžo 25 tysiač hadoŭ tamu žychar adnaho z astravoŭ Indaniezii rehularna ŭžyvaŭ psichaaktyŭny stymulatar. Vyśvietlić heta dapamahli jaho zuby.
Imknieńnie čałavieka vykarystoŭvać rečyvy, jakija ŭpłyvajuć na psichiku, maje hłybokija karani. Našy prodki hatavali fiermientavanyja napoi, vykarystoŭvali opiumny mak i ekśpierymientavali z raślinami, jakija mieli psichaaktyŭnaje dziejańnie.
Adnak vyznačyć, kali mienavita pačałasia hetaja historyja, składana. Raśliny i napoi redka zachoŭvajucca na praciahu tysiačahodździaŭ, tamu daśledčykam davodzicca šukać uskosnyja ślady ich užyvańnia.
Dahetul najstaražytniejšym zadakumientavanym śviedčańniem užyvańnia rečyvaŭ ź psichaaktyŭnym efiektam ličyli piva, jakoje varyli na terytoryi sučasnaha Izraila kala 13 tysiač hadoŭ tamu.
Ciapier, jak piša The New York Timies, novaja znachodka ź indaniezijskaha vostrava Sułaviesi adsoŭvaje hetuju miažu jašče dalej u minułaje. Vostraŭ daŭno pryciahvaje ŭvahu archieołahaŭ. Mienavita tam znachodziacca najstaražytniejšyja viadomyja ŭzory naskalnaha mastactva, jakim kala 67 tysiač hadoŭ.
Dziŭnyja ślady na zubach
U 2017 hodzie ŭ piačory Leanh-Bułu-Bietue archieołahi znajšli skivicu i zuby palaŭničaha-źbiralnika, jaki žyŭ prykładna ad 16 da 25 tysiač hadoŭ tamu. Asablivuju ŭvahu daśledčykaŭ pryciahnuli jaho kutnija zuby. Na ich byli hłybokija niezvyčajnyja barazionki, pachodžańnie jakich spačatku zastavałasia zahadkaj.
Pakolki pamiž hetymi ludźmi byli tysiačy hadoŭ, daśledčyki vykazali zdahadku, što niezvyčajnyja barazionki mahli ŭźnikać u vyniku niejkaj zvyčki, jakaja doŭhi čas isnavała ŭ hetym rehijonie.
Adnoj z hałoŭnych viersij stała ŭžyvańnie arechaŭ bietelevaj (arekavaj) palmy. Hetaja tradycyja dahetul šyroka raspaŭsiudžanaja ŭ Azijacka-Cichaakijanskim rehijonie. Siońnia takija arechi ŭžyvajuć bolš za 600 miljonaŭ čałaviek.
Arechi ŭtrymlivajuć arekalin, jaki akazvaje stymulujučaje i psichaaktyŭnaje ŭździejańnie. Siońnia ich zvyčajna žujuć razam z hašanaj vapnaj, jakaja spryjaje vyzvaleńniu hetaha rečyva. Ale takaja praktyka źjaviłasia značna paźniej.
Daśledčyki miarkujuć, što staražytnyja žychary Sułaviesi mahli prosta doŭha smaktać arechi i tak atrymlivać psichaaktyŭny efiekt. Łabaratorny analiz vyjaviŭ na zubach abodvuch staražytnych ludziej ślady arekalinu.
Navošta jany heta rabili
Pa mierkavańni ekśpiertaŭ, pieršapačatkova arechi mahli vykarystoŭvacca jak srodak dla źniaćcia bolu. Adnak pastajannaje miechaničnaje ŭździejańnie ścirała zuby da pulpy, što vyklikała jašče bolšy zubny bol. Takim čynam, staražytnyja ludzi traplali ŭ zamknionaje koła zaležnaści: jany byli vymušanyja spažyvać usio bolš pładoŭ, kab suciešyć bol, jaki sami ž hetyja arechi i pravakavali.
Zrešty, lačebnaje vykarystańnie — tolki adna z mahčymych viersij. Siońnia bietelnyja arechi ŭ mnohich kulturach majuć taksama sacyjalnaje, kulturnaje i rytualnaje značeńnie. Jakuju rolu jany adyhryvali na Sułaviesi tysiačy hadoŭ tamu, navukoŭcy pakul nie viedajuć.
U lubym vypadku znachodka adsoŭvaje viadomuju historyju ŭžyvańnia čałaviekam psichaaktyŭnych rečyvaŭ na tysiačy hadoŭ u minułaje i pakazvaje, što ekśpierymientavać z takimi raślinami ludzi mahli značna raniej, čym ličyłasia.
U Indaniezii znajšli najstaražytniejšyja ŭ śviecie ŭzory naskalnaha žyvapisu
Archieołahi znajšli dokazy taho, što najstaražytniejšyja prodki čałavieka — jakija žyli 2,5 młn hadoŭ tamu — užo ŭmieli navučać i pieradavać viedy
Pryłady ź biełaruskaha Paazierja — najstaražytniejšyja va Uschodniaj Jeŭropie śviedčańni apracoŭki voŭny
U Čechii palaki źbili palaka, pryniaŭšy jaho za ŭkrainca z-za šapki ŭ kolerach Vierchniaj Silezii. Chłopiec jechaŭ u viełaprabieh dziela chvoraj na rak ciažarnaj partniorki2525
Kamientary