«Paśla piacihadovaj vizy dali na try miesiacy». Jak biełarusy ciapier atrymlivajuć šenhien
Biełarusy i ŭ 2026 hodzie nastojliva šukajuć varyjanty zrabić šenhienskuju vizu, pažadana nie adnarazovuju. Zdavałasia b, usie ŭžo daŭno albo pryniali novyja praviły hulni, albo pryhladajucca da Japonii i Vjetnama, ale šmathadovyja čerhi ŭsio roŭna karaciejšymi nie stanoviacca, a naviny pra najmienšyja novaŭviadzieńni pasolstvaŭ i vizavych centraŭ źbirajuć vialikuju kolkaść prahladaŭ. Vydańnie «Anłajnier» razam z ekśpiertami i ščaślivymi ŭładalnikami viz vyśvietliła, nakolki składana, doŭha i doraha budzie hetym letam atrymać šaniec papłavać na Krycie, pajeści marožanaha ŭ Rymie i vustryc u Paryžy.
Jak situacyja ź vizami źmianiłasia z 2025 hoda?
Hetym razam dapamahčy razabracca z važnymi «šenhienskimi» pytańniami vydańnie paprasiła Kaciarynu Sihiejkinu, dyrektarku vizavaha ahienctva «VizaUsim». Samaje nadzionnaje pytańnie, jakoje zvyčajna ŭsie zadajuć z nadziejaj: nu jak, ci stała lepš? Ekśpiertka adkazvaje, što dakładna nie stała horš, što ŭ ciapierašnich realijach užo źjaŭlajecca nahodaj dla radaści.
«Pa-raniejšamu samym papularnym u biełarusaŭ zastajecca ispanski «šenhien». Tamu što z usich varyjantaŭ, dastupnych u najbližejšyja paŭhoda, jon adziny, dzie jość šaniec atrymać vizu nie na daty pajezdki (kali my havorym pra turystyčnuju, nie haściavuju). Jość opcyja padačy jak u Minsku, tak i ŭ Maskvie z tranśfieram tudy-nazad.
Z novych mahčymaściaŭ: francuzskaje pasolstva stała prymać zajaŭki na turystyčnyja vizy nie tolki z hrupavymi turami. Praŭda, čakać padaču tam pryjdziecca ŭ bolšaści vypadkaŭ ad troch da šaści miesiacaŭ. Hety varyjant ciapier taksama zapatrabavany, ale naŭrad ci padydzie tym, chto płanuje źjechać u adpačynak raniej, čym praz paŭhoda».
Što rabić, kali adpačynak užo «haryć»?
Madelujem situacyju: daty adpačynku pryznačanyja na kaniec maja, vielmi ŭžo chočacca paśpieć źjechać choć kudy-niebudź u Jeŭropu, pažadana na mora. Na taki vypadak Kaciaryna rekamienduje tolki adnu opcyju: hrečaski «šenhien». Padacca na jaho možna nie tolki ŭ Minsku, ale i ŭ inšych rehijonach ź dziejnymi vizavymi centrami. Ekśpiertka adznačaje, što, zrabiŭšy vizu, vy ź joj možacie potym pajechać kudy zaŭhodna, nie abaviazkova ŭ Hrecyju.
— Jašče hod tamu hreki vielmi stroha praviarali broń hatela i mahli anulavać vizu, kali turyst u jaho nie zasialiŭsia. Ciapier heta nie tak?
— Raniej takoje sapraŭdy było, ale, pavodle apošniaj infarmacyi, takoje ŭžo amal nie praktykujecca. Da taho ž kankretna naša ahienctva, naprykład, dla padačy daje hatelny vaŭčar — u konsulstvie zaličvajuć heta jak za apłačanaje miesca pražyvańnia. Tak, prosta zabroniravany na Booking hatel vykliča sumnievy, zasialeńnie pravieryć mohuć. Anulavać vizu ŭ takim vypadku taksama, nu albo ŭźniknuć pytańni pa viartańni z Šenhiena.
Kali my stali pracavać z vaŭčarami, značna źmienšyłasia i kolkaść admoŭ (raniej hreki imi słavilisia). U sakaviku z nami na hrečaskuju vizu padavalisia 50 čałaviek, było ŭsiaho dźvie admovy. Ale, viadoma ž, treba pamiatać, što hreki staviać vizu tolki pad daty pajezdki, navat kali ź imi ŭ vas jość vizavaja historyja i paćvierdžanyja vizity ŭ Hrecyju.
Zapyt: «Atrymać by choć jakuju-niebudź vizu letam, a tam užo budu vyrašać»
Kali zapavietnaja naklejka ŭ pašpart vam adnosna nie da śpiechu, to najlepšaj opcyjaj budzie ŭsio taja ž ispanskaja viza — niezdarma jana samaja papularnaja. Što pa terminach? Miarkujučy pa statystycy, ispancy, chutčej za ŭsio, nie paskupiacca na što-niebudź ad miesiačnaha da paŭhadavoha «šenhienu» — kali jość historyja znachodžańnia ŭ krainie, šancy na druhi adpaviedna vyšejšyja. Hod, dva — byvaje, ale heta chutčej vyklučeńnie.
Kaciaryna, praŭda, nahadvaje, što ciapier pačynajecca siezon, a pakolki ispanski varyjant vielmi zapatrabavany ŭ biełarusaŭ, čas čakańnia padačy całkam moža zraŭniacca z terminami samoj vizy.
«Čakańnie zapisu ŭ Minsku moža doŭžycca kala 2—3 miesiacaŭ. To-bok da letniaha adpačynku rabić ispanskuju vizu ŭžo moža być ryzykoŭna. Kali kazać pra padaču ŭ Maskvie, to ŭ vizavy centr realna trapić na praciahu miesiaca. Ale treba ŭličvać, što pašparty ŭ ispancaŭ ciapier znachodziacca na razhladzie ad 45 da 60 dzion — taksama važny niuans dla tych, chto choča paśpieć zrabić vizu, naprykład, da červienia».
Uklučajem matematyku. Miescy ispanski vizavy centr vydaje dvojčy na miesiac, na dva tydni napierad. Na nastupnym tydni čakajucca daty na pieršuju pałovu maja. To-bok navat kali vam paščaścić patrapić u hety słot, ale zatym pašpart pralažyć u pasolstvie 60 dzion, to ŭžo atrymlivajecca, što pajezdku ŭ jakuju-niebudź Barsiełonu varta płanavać nie raniej, čym na siaredzinu lipienia.
Top-3 samych družalubnych pasolstvaŭ, jakija zabiaśpiečać raskošny maksimum
Hreckaja «adnarazoŭka» i ispanskaja viza na miesiac — heta, uvohule, taksama niadrenna. Ale pahadziciesia, žyćcio źziaje niejkimi novymi farbami, kali ŭ pašparcie jość dziejny «šenhien» na paru hadoŭ i ŭ luby momant možna ŭjaŭlać, jak zryvaješsia na vychadnych u Paryž ci Prahu pa tannych kvitkach Wizz Air (niachaj navat nikoli hetaha nie zrobiš). Jak pryniata kazać, adčuvaješ siabie nišavym.
Kaciarynu na asnovie statystyki i vopytu paprasili skłaści top-3 jeŭrapiejskich pasolstvaŭ, jakija niešta padobnaje mohuć vam zabiaśpiečyć — ź niuansami, ale ŭsio ž.
«Na pieršaje miesca možna pastavić italjanskaje pasolstva — pry ŭmovie, kali ŭ vas jość dobraja vizavaja historyja. A što takoje vizavaja historyja? Heta nie prosta kolkaść viz u pašparcie, ale i jakaść ich vykarystańnia.
U vypadku ź italjanskaj, adpaviedna, paćviardžeńni pajezdak u Italiju. Pry ich najaŭnaści čaściej za ŭsio staviać «šenhien» na 1, 2 abo 3 hady. U čysty pašpart — ad 3 da 6 miesiacaŭ. Viza na daty pajezdki — chutčej redkaść. Admoŭ za apošni hod, kali brać statystyku pa našych klijentach, naohuł nie było. U cełym jany sustrakajucca, ale ŭ asnoŭnym u biespracoŭnych, jakija pradstavili vypisku z banka z zanadta małoj reštaj na rachunku.
Druhoje miesca ja b usio ž taki addała niamieckamu pasolstvu, niahledziačy na šmatlikija razmovy pra toje, što jano stała davać vizy horš, čym raniej. Takoje moža być, adnak, znoŭ ža, treba hladzieć na vizavuju historyju kankretnaha čałavieka. Kali ŭ hetym płanie ŭsio dobra, to niemcy ŭsio jašče mohuć pastavić «šenhien» na 1 abo 2 hady. Try pa turyźmie — značna radziej, čym u italjancaŭ. U čysty pašpart — pad pajezdku albo da troch miesiacaŭ. Ale čas čakańnia zapisu ŭžo raściahnuŭsia da dvuch hadoŭ — za hety čas, viadoma ž, mnohaje moža pamianiacca.
Nu i na treciaje miesca ja b pastaviła francuzskaje pasolstva. Z dobraj vizavaj historyjaj tam taksama mohuć pastavić turystyčny «šenhien» na termin ad 6 miesiacaŭ da 3 hadoŭ».
«Pryz hladackich simpatyj» dyrektarka vizavaha ahienctva addaje pasolstvu Polščy. Pra heta redka zhadvajuć, ale palaki ŭsio jašče vydajuć turystyčnyja vizy. Praŭda, ź istotnym pryjarytetam pa zajaŭnikach z kankretnych abłaściej Biełarusi. Z prapiskaj u Hrodzienskaj abo Bresckaj (pryčym nie śviežaj, a ad paŭhoda) całkam realna złavić «šenhien» navat na 5 hadoŭ — znoŭ ža, z dobraj vizavaj historyjaj i štampami ab pierasiačeńni polskaj miažy. Astatnim, na žal, nie varta spadziavacca na niešta bolšaje, čym «adnarazoŭka» pad pajezdku (heta pry ŭmovie, što naohuł udasca zapisacca, z hetym usio, miakka kažučy, vielmi składana).
«Reč u tym, što ŭ roznych akruhach — roznyja konsuły, i razhladajuć dakumienty jany taksama pa-roznamu. Chutčej za ŭsio, u Bresckaj i Hrodzienskaj akruhach zychodziać z łohiki, što hetyja vobłaści prymiežnyja, a značyć, u ludziej sapraŭdy ŭ pryjarytecie naviedvańnie mienavita Polščy».
Što nakont «ciomnych konikaŭ» — Rumynija, Danija i astatnija?
Pra isnavańnie «sakretnych» pasolstvaŭ i vizavych centraŭ, jakija čysta technična taksama vydajuć «šenhieny», niadaŭna nahadvaŭ telehram-kanał «Vizavy krot». Insajdar pryvodziŭ u prykład Finlandyju, Narviehiju i Daniju. Tut ža ahavorvaŭsia: pracent admoŭ tam najvyšejšy, niešta pad daty pajezdki daduć tolki tym, u kaho jość vielmi važkija pryčyny trapić kankretna ŭ hetyja krainy.
Rumynija paśla dvuchmiesiačnaha pierapynku taksama adnaviła vydaču viz biełarusam. Na dziva, pazityŭnych kiejsaŭ ź jaje atrymańniem chapaje. Tolki chvalili ludzi ŭ asnoŭnym nie terminy čakańnia zapisu (niekalki miesiacaŭ) ci samich viz (na žal, «adnarazoŭki» ci niešta nakštałt miesiaca), a padychod rumynaŭ: z usimi zajaŭnikami razmaŭlaje asabista konsuł, jakoha apisvajuć jak pryjemnaha i vietlivaha mužčynu.
«Rumynija ŭvachodzić u šenhienskuju zonu, ale heta vidavočna nie taja kraina, jakaja źbirajecca vydavać šmatrazovyja vizy, — paćviardžaje Kaciaryna Sihiejkina. — Rumyny praviarajuć naviedvańnie svajoj krainy: treba zasialacca ŭ toj hatel, broń jakoha vy padali pry padačy. Potym, viadoma, možna pajechać i ŭ inšuju krainu Šenhienu, ale dajechać da Rumynii pryjdziecca ŭ lubym vypadku.
U toj ža Danii svabodny zapis, pajści padavacca možna ŭ luby momant. Kraina niezapatrabavanaja, u tym liku tamu, što vizy jany taksama vydajuć tolki pad pajezdku, plus dastatkova vysokaja ryzyka admovy (navat z zaprašeńniem ad blizkich). U hetym kirunku varta dumać, tolki kali ŭsurjoz źbirajeciesia naviedać krainu, a nie prosta patrebien «šenhien».
Asobna spytali Kaciarynu pra novuju aŭtamatyzavanuju sistemu kantrolu EES, jakuju ŭ Šenhienskaj zonie kančatkova ŭviali 10 krasavika. Pakolki jana praduhledžvaje skanavańnie tolki bijamietryčnych danych (vašy fota i adbitki palcaŭ bolš nikomu nie patrebnyja), u tym ža Threads pajšli čutki, što ŭładalniki zvyčajnych pašpartoŭ stajać kala akonca kantrolu pa niekalki hadzin. Aeraportaŭ heta nibyta taksama tyčycca, maŭlaŭ, ludziej sa starymi dakumientami nie paśpiejuć aformić na rejsy.
«Ja pra heta taksama čytała, ale aficyjnaj infarmacyi, što biełarusaŭ buduć puskać tolki ź bijamietryčnymi pašpartami, pakul niama, — abviarhaje ekśpiertka. — Usie spakojna atrymlivajuć vizy ź lubymi pašpartami, zapytvajuć ich u tym liku na leta. Pra toje, što treba terminova zamianić dakumient, inakš vy nie zmožacie vyjechać, u pasolstvach i vizavych centrach nie kažuć. U nas aficyjna dziejničajuć pašparty dvuch farmataŭ, z abodvuma možna padarožničać biez prablem. Kali b niejkija prablemy byli, my b užo viedali i papiaredžvali b klijentaŭ».
«Niemcy parezali terminy»
U kolki ciapier u siarednim abydziecca atrymańnie vizy pry dapamozie ahientaŭ? Dla samych chutkich i dastupnych varyjantaŭ (znoŭ ža, Hrecyja i Ispanija) Kaciaryna nazyvaje sumy prykładna ad 500 da 1200 rubloŭ u zaležnaści ad terminaŭ i najaŭnaści opcyi padačy ŭ premium-zale.
Uvohule, u hetym płanie niejkich asablivych adkryćciaŭ niama: chutkaja i lohkaja viza ciapier — heta taksama raskoša. Doŭhaja i składanaja — u pryncypie taksama. Dla tych, chto pa-raniejšamu nie choča raźvitacca z uspaminami siamihadovaj daŭniny, kali ad dvuchhadovaha «šenhienu» adharodžvali tolki ŭłasnaja lanota i niežadańnie raźvitacca z pašpartam až na ceły tydzień, sabrali niekatoryja źviestki pra samastojnyja padačy.
Samaje dastupnaje pasolstva — usio jašče niamieckaje. Tam nie prymušajuć łamać hałavu nad słotami, botami i numarkami ŭ čerhach: uvioŭ danyja na sajcie — i čakaj. Kali zrabić heta prosta ciapier, to, chutčej za ŭsio, da 2028 hoda.
Pra toje, ci varta hetaja pakutnaja hulnia vysiłkaŭ, «Anłajnier» raspytaŭ Illu, adnaho z administrataraŭ «niamieckaha» vizavaha čata: ciapier heta adna z samych aktyŭnych supołak-pamočnic (u čacie bolš za 32 tysiačy čałaviek), jakaja apošnija niekalki hadoŭ staranna dakumientuje statystyku nie tolki pa vizavym adździele pasolstva ŭ cełym, ale i pa kankretnych konsułach.
«Apošnim časam niemcy parezali terminy. Majoj mamie pa zaprašeńni ad rodnaj siastry paśla piacihadovaj vizy dali na try miesiacy, — dzielicca surazmoŭca. — Paćvierdžańni pa pajezdkach nie pryniali, choć u aficyjnym zaprašeńni była napisanaja stupień svajactva. Tamu ciapier usim rekamienduju źbirać dakumienty, jakija paćviardžajuć svajactva, i prykładać ich padčas padačy. Tym, chto tak zrabiŭ, dali vizy na 2 hady i bolš. Było paru prastrełaŭ pa turyźmie na 2—3 hady. A tak u asnoŭnym dajuć «mulciki» na 3 miesiacy.
Nasamreč, ničoha novaha: raz na paŭhoda ŭ niemcaŭ mianiajecca nastroj. Jany adkryta kažuć: ludzi našy vizy vykarystoŭvajuć dla pajezdak u Polšču i Litvu, tamu davać na vialikija terminy niama sensu. Takich, darečy, i praŭda bolšaść z-za prostaj sistemy zapisu. Na žal, skončyŭsia čas spadara Vazicha, kali jon davaŭ vizy ad hoda ŭ čysty pašpart».
Illa miarkuje, što ŭ płanie terminaŭ dziejańnia viz situacyja moža krychu palepšycca da leta. Pa terminach čakańnia ž nijakich pazityŭnych zruchaŭ pakul nie nazirajecca: navat majučy na rukach zaprašeńnie ad siabroŭ, čarha da akienca ŭ pasolstvie padydziecie nie raniej, čym praz paŭtara hoda. Bieź jaho, jak užo kazałasia, plus-minus praz dva.
«Kali zaprašajuć blizkija svajaki, to datu padačy mohuć pryznačyć i praz dva tydni — u hetym płanie varta skazać niemcam dziakuj, što iduć nasustrač. Na dziełavuju vizu možna padacca praz 3—6 miesiacaŭ. Ale ciapier stali bolš uvažliva stavicca da pravierki mety atrymańnia vizy pry zapisie. Užo było paru vypadkaŭ, kali nie prymali dakumienty abo stavili admovu».
«U hrekaŭ šmat ludziej i krychu verchału»
Statystyku Illi paćviardžaje adna z čytačak, jakaja niadaŭna atrymała niamiecki «šenhien» na 3,5 miesiaca paśla dvuch hadoŭ čakańnia. Biełaruska nie chavaje: rasčaravanaja, spadziavałasia na bolšy termin, uličvajučy toje, što ŭ Hiermanii jana raniej sapraŭdy była (praŭda, nie pa niamieckaj vizie — vierahodna, heta zhulała ŭ minus) i prykładała ŭsie paćviardžeńni pry padačy. Kaža, što suciašaje tolki toje, što chutka budzie padavacca jašče raz, užo da italjancaŭ — svajoj čarhi žančyna čakała z kanca 2024 hoda.
Tak, fakt pra samaje łajalnaje jeŭrapiejskaje pasolstva, jaki rasčaroŭvaje, zaklučajecca ŭ tym, što trapić samastojna tudy zvyčajnamu turystu (bieź dziełavych suviaziaŭ i blizkich svajakoŭ — z hetym usio praściej) u najbližejšyja paŭtara hoda, jak i da niemcaŭ, niemahčyma. Z 1 maja italjancy «pierajazdžajuć» ź vizavaha centra TLScontact u znajomy ŭsim VFS Global, adnak skieptyki ličać, što situacyju heta mocna nie palepšyć, a to i pahoršyć. Kali vam ciapier traplajucca ryłsy niejkich ščaśliŭčykaŭ, jakija raspakoŭvajuć toj samy italjanski «šenhien» na try hady, to jany, chutčej za ŭsio, prosta ciarpieli z 2024-ha, zapisaŭšysia jašče ŭ «sšytak Aleha».
«U žurnał žyvoj čarhi na Niamizie my zapisvalisia jašče ŭ žniŭni 2024-ha, — raskazvaje adzin z takich ščaśliŭčykaŭ pa imieni Uładzisłaŭ. — Nam prysvoili numar, ź jakim ty možaš padavacca choć u toj ža dzień pry ŭmovie, što ŭ čarzie nie budzie čałavieka z numaram mienšym, čym u ciabie. Pakiet dakumientaŭ standartny: ankiety, daviedka z pracy, vypiska z banka, dakumienty na aŭtamabil (mierkavałasia, što pajezdka budzie na aŭto), broni hatelaŭ, strachoŭki. Dla dziciaci — sponsarski list. Pryjechali da vizavaha centra i trapili na poŭnuju adsutnaść ludziej: my byli adzinyja, chto ŭ toj dzień padavaŭsia na vizu. Praz dva tydni pašparty byli ŭ nas. Vynik: mnie — pieršaja viza na 6 miesiacaŭ, žoncy i dziciaci — pa 2 hady (u ich paŭtornyja)».
Viktoryja taksama stanaviłasia ŭ čarhu na vizu ŭ kastryčniku 2024 hoda, ale svajho zapisu tak i nie dačakałasia. Daviedaŭšysia pra chutki pierachod na novy vizavy centr, dziaŭčyna na ŭsialaki vypadak vyrašyła nie marudzić i skarystałasia opcyjaj «rehijanalnych dzion», jakija vyłučała italjanskaje pasolstva dla ludziej bieź minskaj prapiski. Viktoryja i jaje mama jeździli padavacca z Hrodna 25 studzienia i 23 lutaha.
«Usie dakumienty rabili samastojna, pasłuhami ahientaŭ nie karystalisia. Žyllo braniravali prosta praz Booking, avijabilety kupili za €15 pa akcyi ŭ Wizz Air. U nas užo da hetaha byli italjanskija vizy, paćviardžeńni znachodžańnia prykładali, choć jany nie abaviazkovyja — tolki pavialičvajuć šaniec na bolš doŭhi termin vizy. Pieršy «šenhien» u mianie byŭ na hod, druhi — na dva, ciapier dali na try. U mamy byŭ pieršy taksama na hod, ciapier druhi dali na dva».
Jašče adnoj historyjaj samastojnaha atrymańnia vizy padzialiłasia Taćciana. Niadaŭna jana vyrašyła zrabić toj samy chutki hrečaski «šenhien» biez dapamohi ahienctvaŭ — sekanomiła, ale nie mocna: u vizavym centry ŭsio adno pryjšłosia patracić dadatkovyja hrošy, a samaje hałoŭnaje — niervy.
«Zapis samomu zrabić nieskładana: u lutym hreki vykidvali na sajcie daty na sakavik, adnu ź ich ja złaviła. U vizavym centry było vielmi šmat ludziej, zapisanych na adzin i toj ža čas, i krychu verchału. Čakać pryjšłosia hadzinu — u paraŭnańni z chutkaj padačaj u niemcaŭ heta nieba i ziamla. Dalej było adno razdražnieńnie. Spačatku nie padyšło fota, zroblenaje miesiac tamu, prymusili płatna rabić inšaje ŭ fotabudcy.
Naohuł, dadatkovyja płatnyja pasłuhi tam prapanujuć pastajanna: to za SMS, to za kurjera, jaki pryviazie dakumienty (pryčym, kali padajeciesia ŭ pary, płacić treba asobna za kožny pašpart, navat kali pryviazuć potym u adno miesca). U ankiecie, viadoma ž, znachodziać pamyłki i prapanujuć ich vypravić — taksama płatna.
Pa dakumientach: uvažliva hladziać kvitki. U mianie byŭ pieralot z Poznani, prasili pakazać kvitki tudy-nazad. Broń hatela ŭ Hrecyi rabiła praz Booking. Vizu adkryli pad pajezdku, ni dnia lišniaha nie padaryli. Kaštavała heta €65 (plus dadatkovyja pasłuhi). Ale kali vielmi chočacca pajechać tudy, kudy zapłanavaŭ, lubyja pieraškody ništo».
9 krain, jakija varta naviedać biełarusam u hetym hodzie. Parady ad padarožnika
Usio mienš i mienš: kolki i jakija vizy vydaje biełarusam Hiermanija
Jak biełarusam adkryć «šenhien»: ci možna paśpieć da leta-2026
Jakija krainy lepš za ŭsio dajuć vizy biełarusam i kali pačynać afarmleńnie, kab paśpieć da letniaha adpačynku?
Ciapier čytajuć
«Dekałanizacyja — heta pryjści i zaniać svajo miesca». Nasta Rahatko budzie ŭdzielničać u fiestyvali rasijskaj knihi. Sulima jaje asudziŭ, jana nie zmaŭčała ŭ adkaz5858
Kamientary
Tietia iz ahientstva vidimo nie znajet, čto vyboročnyje provierki siejčas na vsiech naziemnych hranicach vnutri šienhiena, a v aeroportach jeŝie proŝie popasťsia na obmanie
Ajciec naroda ŭsiemi praŭdami i niapaŭdami vam miežy začyniaŭ: i samalot pasadziŭ, i kryzis na miežach rabiŭ, i šary zapuskaŭ, i ŭ vajnu ŭciahnuŭ.
A jany ŭsio švendajucca pa hetaj Eŭropie.
My - Azija. Ad hetaj praŭdy nie ŭciačeš. Ad samich sabie nie ŭciačeš.
Čytajcie Dziermanta i Duhina, mabyć zrazumiejecie štości.