9 krain, jakija varta naviedać biełarusam u hetym hodzie. Parady ad padarožnika

— Što ty paraiš biełarusam — asabliva tym, chto znachodzicca ŭnutry Biełarusi i nie maje viz?

— Pa-pieršaje, ja vielmi paraiŭ by źviarnuć uvahu na Uźbiekistan. Kraina nadzvyčaj cikavaja, ź siaredniaviečnymi centrami cyvilizacyi, kultury i navuki — Bucharoj, Samarkandam, Chivoj. Sa staražytnaj architekturaj, ź nievierahodna pryhožymi miačeciami ź vializnymi błakitnymi kupałami.

A razam z tym u krainie jość sučasny Taškient, dzie, darečy, ja bačyŭ skvier Jakuba Kołasa — i jahony biust. Padčas kruhaśvietki ŭ 2024‑m ja trapiŭ va Uźbiekistan paśla dvuch tydniaŭ padarožža pa Afhanistanie, i ŭ mianie było ŭražańnie, što ja pieraniośsia na mašynie času na 200 hadoŭ napierad, u budučyniu.

Vielmi ździviŭsia, jak źmianiŭsia Uźbiekistan z 2010 hoda, kali tam usio było prasiaknuta karupcyjaj (choć patrabavańnie pra rehistracyju zastałosia dahetul). Ciapier tam raźvitaja infrastruktura — chutkasnaja čyhunka, šašy i h.d. Vielmi smačnaja kuchnia.

I pa cenach usio davoli dastupna. Pieraloty tudy možna znajści nie za ŭsie hrošy śvietu. Nie treba ni vizy, ni vałodańnia movaj (amal usie havorać pa-rusku).

Asabliva chaciełasia b adznačyć nadzvyčajnuju haścinnaść uźbiekistancaŭ (Uźbiekistan šmatnacyjanalnaja kraina — naprykład, tam šmat tadžykaŭ). Cikavaja admietnaść: padčas SSSR uźbiekaŭ i tadžykaŭ časta adpraŭlali słužyć u Biełaruś. Tamu va Uźbiekistanie miascovyja davoli časta mnie kazali prykładna nastupnaje: «O, Biełaruś, ja va Uruččy słužyŭ u 1988-m!».

— Druhi kirunak, jaki ty raiŭ by razhledzieć?

— Hruzija, maja samaja lubimaja kraina z postsavieckaj abšary. Biezumoŭna, paśla 2022 hoda Hruzija istotna źmianiłasia: tudy pierajechała šmat «charošych» ruskich, usio padaražeła, i hruziny byccam by ŭžo nie takija haścinnyja i adkrytyja, jak raniej, dy i sistema palityčnaja źmianiłasia nie ŭ lepšy bok.

Ale niahledziačy na ŭsio heta, Hruzija — kraina z moram, harami i nievierahodnaj kolkaściu cikavych miescaŭ. Navat nie viedaju, z čaho pačać, što pieraličvać: kudy nie tkni na mapie — histaryčnyja miescy, staražytny harady, piačory. Plus smačnaja i niedarahaja kuchnia, vino.

Dalej prapanuju razhledzieć bolš dalokija kirunki. I znoŭ ža, budu pierš za ŭsio aryjentavacca na biełarusaŭ unutry Biełarusi, dla jakich siońnia atrymać vizy nadzvyčaj składana.

— I jakim budzie treci kirunak?

— Turcyja, ź jakoj u Minska pramoje spałučeńnie.

— Zakryty kurort, «usio ŭklučana», tak?

— Aha, «piać dzion, šeść načej», «usio ŭklučana i ničoha nie vyklučana». Viadoma, ja nie z taho typu padarožnikaŭ, tamu prapanuju razhledzieć varyjant z samastojnaj vandroŭkaj.

Turcyja — heta nie tolki ŭźbiarežža i plažny adpačynak (i Čornaje mora, i Mižziemnaje), ale i staražytnyja miescy, i harady, i hory (taja ž znakamitaja Likijskaja ściežka). Kožny zmoža znajści tam niešta dla siabie. Nie varta saromiecca pytać u huhła i napružvać štučny intelekt, jaki moža ŭsio pakazać i raśpisać.

Pavialičyć

Kraina biaśpiečnaja, davoli tannaja, z dobrym aŭtobusnym i čyhunačnym spałučeńniem. Kali troški padrychtavacca, to nie treba budzie pierapłačvać u vyhladzie tura «piać dzion, šeść načej».

Stambuł, napeŭna, adzin z maich samych lubimych haradoŭ śvietu. Jon siarod inšaha cikavy tym, što heta horad katoŭ. Kociki — chatniaja žyvioła dla ŭsiaho horada, i heta stvaraje nievierahodnuju atmaśfieru.

Peŭnaja zahvozdka — moŭny barjer. Ja, naprykład, u takich vypadkach vykručvajusia movaj žestaŭ. Ale štučny intelekt dapamoža i ź pierakładam. I ŭ Turcyi, i ŭsiudy raju karystacca miascovymi servisami. Žyvieš u Rymie — žyvi jak rymlanin: nie pierapłačvaj.

— Darečy, pra Jeŭropu. A jaki kirunak tam ty paraiŭ by razhledzieć tym, chto maje šenhienskuju vizu ci dakumienty, kab dazvolić sabie padarožža pa ES?

— Z tych krain, dzie ja jašče nie byŭ u Jeŭropie, u pieršuju čarhu razhladaju Partuhaliju. Čuŭ pra hetuju krainu šmat cikavaha i zachaplalnaha. Heta i nadzvyčaj cikavyja harady Portu i Lisabon. I plažy na Atłantyčnym akijanie. I šmat staražytnych miaścin. I adzin z varyjantaŭ znakamitaha katalickaha pałomnickaha šlachu Kamin-de-Sanćjaha — navat nierelihijnyja ludzi dzielacca zachaplalnymi vodhukami pra niejmaviernyja krajavidy, jakija adkryvajucca ŭzdoŭž uźbiarežža.

Pavialičyć

Lisabon. Fota: myportugalmoments.pt 

I mnie asabista cikava jašče i toje, što ŭ Partuhalii jość biełaruskaja dyjaspara. Jaje pradstaŭniki vielmi dobra prymali mianie na Bali, dzie jość restaran «Draniki». Paśla jany pierajechali ŭ Partuhaliju. Tamu kali dapišu svaju knihu pra kruhaśvietnaje padarožža, vielmi chacieŭ by naviedać samuju zachodniuju krainu macierykovaj Jeŭropy i svaich znajomych biełarusaŭ tam.

— Uźbiekistan, Hruziju, Turcyju i Partuhaliju ty ŭžo nazvaŭ. Što dalej?

— Ciapier zakranu bolš darahija kirunki — na inšych kancach śvietu. Kali razhladać krainy, jakija možna naviedać bieź vizy, to vyłučyŭ by z Paŭdniova-Uschodniaj Azii dźvie krainy: Vjetnam i Tajłand (apošni abjaviŭ pra namier admianić vizy ŭ sakaviku).

Na maju dumku, Tajłand — samaja rajskaja azijackaja kraina, jakaja dobra pradumanaja dla turystaŭ i padarožnikaŭ. Vjetnam za košt kamunistyčnaha anturažu (čyrvonyja ściahi, łozunhi, pomniki, maŭzalei i h.d.) troški sastupaje, ale troški.

Hetyja krainy bolš darahija dla biełarusaŭ z taho punktu hledžańnia, što tudy daražejšymi buduć pieraloty. Ale jano taho varta.

U Tajłandzie vy znojdziecie i budysckija śviatyni, i tusovačnyja miescy, i rajskija plažy (jak u rekłamie «Baŭnci»), i ekzatyčnyja vyspy. Kuchnia — nievierahodnaja smakata. Ja kaliści paŭhoda pracavaŭ va Urocłavie ŭ dastaŭcy ŭ tajskim restaranie, štodzień jeŭ tajskuju ježu — i jana mnie nie nadakučyła, było vielmi smačna. Darečy, sup Tam Jan upisany ŭ śpis niemateryjalnaj spadčyny JUNIESKA — jak uźbiekski ci tadžykski płoŭ, ci italjanskaja pica, ci amal usia mieksikanskaja kuchnia.

Pavialičyć

U Tajłandzie ludzi davoli dobra razmaŭlajuć pa-anhlijsku, zmohuć z vami parazumiecca. U Vjetnamie z hetym horš, ale chtości moža źviazać try słovy pa-rusku. Vjetnam da plažaŭ i histaryčnych miescaŭ dadaje jašče i hory. Usiudy dobra raźvitaja infrastruktura, pierasoŭvacca možna samastojna. U naš čas dziakujučy internetu śviet staŭ maleńkim — u lubym punkcie śvietu pry peŭnaj padrychtoŭcy možna ŭsio znajści i zrabić adpačynak i kamfortnym, i niedarahim.

U Vjetnamie taksama vielmi smačnaja miascovaja kuchnia, da taho ž zastałasia kałanijalnaja spadčyna (kraina była francuzskaj kałonijaj): tam vielmi raspaŭsiudžanaja kultura kavy — sa svaimi hatunkami i sposabami zavarvańnia.

Pavialičyć

— Pra Paŭdniova-Uschodniuju Aziju ty skazaŭ. A što paraiš najbolš daśviedčanym biełaruskim padarožnikam?

— Kali kazać pra najbolš daśviedčanych i zabiaśpiečanych, to paraiŭ by Łacinskuju Amieryku. Ź biełaruskim pašpartam bieź vizy možna i varta naviedać pierš za ŭsio Mieksiku, Pieru i Braziliju. Zrazumieła, što pieraloty tudy darahija.

Ź Mieksikaj jość niuans: tudy nie vielmi achvotna puskajuć, patrabujuć šmat dokazaŭ (zvarotnyja kvitki), što ty nie pojdzieš šturmavać amierykanskuju miažu. Ja zusim niadaŭna viarnuŭsia ź Mieksiki: tam šmat čaho pahladzieć, raźvitaja infrastruktura, smačnaja kuchnia, tannyja ŭnutranyja pieraloty. Vielmi raju.

Pavialičyć

— Ale nakolki biaśpiečna samastojna vandravać pa Mieksicy?

— Prablema jość, jana isnuje, ale ŭ turystyčnych miescach (Kankun, Miechika-Sici, Puerta-Valjarta), z ulikam zacikaŭlenaści dziaržavy ŭ turystach, chadzić možna vielmi spakojna. Ja prylacieŭ u Mieksiku z Hvatemały, dzie ciapier znachodžusia, i paśla Hvatemały byŭ u zachapleńni, bo pa jaje stalicy prosta tak nie pachodziš, a kali jedzieš na mašynie, to tolki na taniravanaj i z začynienymi voknami.

A ŭ Mieksicy my z pradstaŭnikami našaj biełaruskaj dyjaspary spakojna chadzili i jeździli. Kala miesiaca tamu ŭ krainie ŭspychnuła chvala hvałtu z-za pomsty z boku narkakartela za zabojstva svajho bosa, ale heta adbyvałasia łakalna, pa sutnaści ŭ adnym štacie. I toje paciarpieli kramy, biznes, a nie cyvilnyja ludzi. 

Biezumoŭna, ja paraiŭ by naviedać i Pieru: čaho varty tolki znakamity horad Impieryi inkaŭ Maču-Pikču. Pieru — kraina ź nievierahodna cikavym histaryčnym i kulturnym płastam, da taho ž tannaja i pryjaznaja. Ale treba troški padrychtavacca, mahčyma, troški padvučyć ispanskuju.

Śpis kirunkaŭ ja zaviaršyŭ by Brazilijaj. Tut užo, kali chadzić pa San-Paułu ci Rya-de-Žanejra, treba być bolš akuratnym z-za ŭzroŭniu złačynnaści. Ale kraina nie padobnaja ni na jakuju inšuju — i pa kultury, i pa pryrodzie. Ja, naprykład, prapłyŭ (ci prajšoŭ, jak jany kažuć) brazilskuju Amazoniju na paromach za 6 dzion. U niečym heta nahadvała našaje Paleśsie, dzie adzinaje spałučeńnie z cyvilizacyjaj — raka, dzie vioski stajać na svajach.

Źviarnicie ŭvahu na biełaruskaha padarožnika Sierža Buzo, jaki na rovary prajechaŭ usie štaty Brazilii i staŭ papularnym błohieram na Youtube. U džunhlach jon sustreŭ na darozie jahuara, hety rolik staŭ virusnym, i ciapier Sierž — zorka brazilskich sacsietak. Jaho sustrakajuć i dapamahajuć u kožnym horadzie.

— Što ty chacieŭ by dadać, padsumoŭvajučy svoj śpis kirunkaŭ na 2026-ty?

— Ja — čałaviek, jaki ździejśniŭ kruhaśvietnaje padarožža, jakoje doŭžyłasia 1163 dni. Dva hady, try miesiacy i adzin tydzień. Čałaviek, jaki ahułam prajechaŭ 95 krain na 5 kantynientach. I ja zrazumieŭ, što śviet poŭny dobrych ludziej, i samaje cikavaje ŭ padarožžach — znajomstva ź miascovaj kulturaj, tradycyjami i žycharami.

Kali ŭ vas jość čas i žadańnie, nie varta siadzieć doma i adkładać na zaŭtra — jak kažuć, «patom — sup z katom». A padarožžy — heta toje, što zastaniecca z vami na ŭsio žyćcio. Uspaminy daražejšyja za hrošy.

• 4
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1