IT-pradprymalnik Juryj Mielničak prydumaŭ, jak padoŭžyć žyćcio da 120 hadoŭ
Jaho kampanija ŭžo zaklučyła ździełki ź niekalkimi farmaceŭtyčnymi hihantami. Voś jak buduć pracavać leki ad stareńnia, kali ŭsio ŭdasca.
IT-pradprymalnik i vienčurny inviestar ź Biełarusi Juryj Mielničak u intervju jutub-kanału Jelizaviety Asiacinskaj raskazaŭ pra bijatechnałahičnuju kampaniju Gero, jakaja z dapamohaj štučnaha intelektu sprabuje ŭzłamać kod stareńnia.
U 2010 hodzie jon pradaŭ kvateru i admoviŭsia ad šaściznačnaha hadavoha zarobku ŭ Google, kab zapuścić Maps.me — servis afłajn-kart, jaki staŭ adnym z samych papularnych navihataraŭ u śviecie. Paźniej Mielničak pradaŭ niekalki AI-prajektaŭ Google i Pinterest i zasnavaŭ vienčurny fond.
Siońnia adna ź jaho samych śmiełych stavak — Gero: kampanija, jakaja stvaraje leki ad stareńnia.
Pa jaho słovach, hałoŭnaja prablema sučasnaha ŭsprymańnia śvietu ŭ tym, što ludzi ličać staraść normaj.
«Staraść — heta pryčyna bolšaści chvarob ciapier, heta hałoŭnaja pryčyna pamirańnia ludziej na Ziamli. Heta nie norma. Navuka pra daŭhalećcie vyznačaje staraść tak (ja zhodny z hetym vyznačeńniem): heta stan, kali dla indyvida abo dla bijałahičnaha vidu imaviernaść śmierci pa luboj pryčynie pavialičvajecca z časam», —
davodzić pradprymalnik i spasyłajecca na znakamity zakon Hompierca, zhodna ź jakim paśla 20 hadoŭ imaviernaść śmierci čałavieka padvojvajecca kožnyja 8 hadoŭ. Adnak jość bijałahičnyja vidy, dzie hetaja imaviernaść nie mianiajecca. Zadača navuki ab daŭhalećci — spynić hety ekspanientny rost ryzyki.
Mielničak zhadvaje, što ŭ 2021 hodzie navukoŭcy Gero apublikavali rezanansny artykuł pra naturalny barjer čałaviečaha žyćcia, jaki lažyć u dyjapazonie pamiž 120 i 130 hadami. Hetaja praca navat trapiła na staronki Popular Mechanics.
Pa słovach Mielnička, mienavita da hetaha barjera pavinna pryvieści pieršaje pakaleńnie preparataŭ ad stareńnia.
«Pieršaje, što my ŭbačym, — heta čakanaja praciahłaść žyćcia z 83 hadoŭ, jak ciapier u raźvitych krainach, dojdzie da 120—130 hadoŭ», — upeŭnieny inviestar.
Jon padkreślivaje, što tearetyčna hety zruch užo zdaryŭsia — navuka viedaje, što heta mahčyma, pytańnie zastałosia tolki za raźmierkavańniem technałohii.
Nie tabletka, a ŭkoł
Kali vy ŭjaŭlajecie sabie leki ad staraści jak čaroŭnuju pilulu, jakuju možna vypić z ranicy, to, chutčej za ŭsio, pamylajeciesia. Jak tłumačyć Mielničak, stvareńnie tabletki maje surjoznyja abmiežavańni z-za tak zvanaj aralnaj bijadastupnaści — mnohija składanyja rečyvy prosta nie zasvojvajucca praz kišečnik.
Tamu budučynia terapii — za injekcyjami. «Heta moža być mRNK-vakcyna, jakaja robicca, jak kavidnaja vakcyna, raz na hod», — kaža Juryj. Padobny padychod užo staŭ zvykłym dziakujučy raspaŭsiudžvańniu preparataŭ nakštałt Aziempika i mRNK-technałohij.
Samy prasunuty prajekt kampanii — heta vakcyna, jakaja błakuje nazapašvańnie peŭnaha białku ŭ arhaniźmie. Štučny intelekt pradkazaŭ, što mienavita hety białok adyhryvaje klučavuju rolu ŭ pracesie stareńnia. Kali jaho z arhanizma prybrać, to ludzi pačnuć žyć istotna daŭžej.
Kab pravieryć hipotezu, navukoŭcy praviali ekśpierymienty na myšach. Vyniki akazalisia ŭražlivymi: usiaho adzin ukoł padoŭžyŭ žyćcio hryzuna na 20—25%. Ale hałoŭnaje, na što źviartaje ŭvahu Mielničak, — heta jakaść žyćcia.
«Heta padoŭžyła zdarovuju, badzioruju častku žyćcia, kali myš jašče cikaŭnaja, dobra vyhladaje, chutka ruchajecca», — adznačaje jon.
Praŭda, jak z žalem zaŭvažaje pradprymalnik, myšej z testavaj hrupy, jakija vyžyli i pamaładzieli, daviałosia ŭsypić zhodna z pratakołam, kab patołahaanatamy zmahli vyvučyć ich orhany.
«I jašče potym patołahaanatam ubačyŭ, što ŭ ich i ŭnutranyja orhany byli, jak u maładych», — raskazvaje Mielničak.
Na pytańnie, što heta za formuła, pradprymalnik žartaŭliva adkazaŭ:
«Heta słova z šaści litar, jakoje nazyvaje, jaki białok treba vyvieści z cyrkulacyi ŭ arhaniźmie, kab bijałahičny vid Homo sapiens i mnohija inšyja mlekakormiačyja žyli našmat daŭžej».
Ździełka ź japonskim farmaceŭtyčnym hihantam
Jak tłumačyć Mielničak, Gero — heta ŭ pieršuju čarhu vyličalnaja kampanija, a nie kłasičnaja farmaceŭtyčnaja vytvorčaść. Łabaratornyja daśledavańni pravodziacca na aŭtsorsinhu.
Svaje adkryćci Gero pradaje bujnym hulcam. Tak adbyłosia i z hetym preparatam: jon byŭ pradadzieny najbujniejšaj japonskaj kampanii Chugai Pharmaceuticals, kantrolny pakiet jakoj naležyć šviejcarskamu hihantu Roche.
«Jany kupili viedy, — tłumačyć Mielničak. — Słova z šaści litar plus vielmi šmat tłumačalnaj dakumientacyi». Pa sutnaści, japoncy nabyli prava raspracoŭvać preparat na asnovie AI-madelaŭ Gero.
Ździełka praduhledžvaje paetapnyja vypłaty ŭ pamiery 250 miljonaŭ dalaraŭ pa miery dasiahnieńnia peŭnych klučavych pakazčykaŭ efiektyŭnaści (KPI). Pieršy płaciež užo atrymany paśla padpisańnia kantrakta. Nastupny tranš čakajecca, kali japonskaja łabaratoryja samastojna paŭtoryć vyniki ekśpierymientaŭ.
Sam Mielničak praz svoj siamiejny ofis Melnichek Investments ukłaŭ u kampaniju sumarna kala 5,5 miljona dalaraŭ. Inviestar źviartaje ŭvahu na ŭmovu kantrakta pra rojałci: Gero budzie atrymlivać ad 4 da 6 pracentaŭ ad vyručki preparata, i hetaja suma nie maje vierchniaj miažy.
Praŭda, da vychadu na rynak hatovaha leku jašče vielmi daloka. Kali vyniki paćvierdziacca, pačniecca praciahły pieryjad rehulatarnych vyprabavańniaŭ: spačatku preparat znoŭ pravierać na myšach, a zatym — na druhim vidzie mlekakormiačych. Tolki paśla paśpiachovaha zaviaršeńnia hetych etapaŭ adkryjecca daroha da kliničnych daśledavańniaŭ na ludziach.
Pa słovach Mielnička, hety praces tradycyjna raźbity na try fazy. Spačatku praviarajecca biaśpieka. Zatym idzie faza pravierki efiektyŭnaści na nievialikaj hrupie pacyjentaŭ, i, narešcie, maštabnaja treciaja faza, meta jakoj — dakazać dziejańnie lekaŭ na vialikaj vybarcy i stvaryć prosty ałharytm pryznačeńnia dla daktaroŭ. Tolki pieraadoleŭšy ŭsie hetyja barjery, preparat traplaje ŭ prodaž na klučavych rynkach.
Dva scenary stareńnia
Razvažajučy pra bijałohiju stareńnia, Juryj Mielničak źviartaje ŭvahu na toje, što ŭ pryrodzie isnujuć dźvie pryncypova roznyja stratehii stareńnia.
U jakaści pieršaha scenara Mielničak pryvodzić myšej, jakija pamirajuć ad pieršaha ž zachvorvańnia. Ich arhanizm nie raźličany na supraciŭleńnie.
Druhi scenar — heta tak zvanaje hrebavańnie stareńniem, jakoje demanstrujuć hołyja ziemlakopy. Hetyja dziŭnyja istoty žyvuć kala 30—40 hadoŭ, što nievierahodna šmat dla hryzuna ich pamieru.
«My nie bačym taho, kab ich imaviernaść śmierci pavyšałasia z uzrostam», — davodzić pradprymalnik. U 30 hadoŭ ziamlakop maje tyja ž šancy pamierci (ad traŭmy ci infiekcyi), što i ŭ 1 hod.
Jak śćviardžaje Mielničak, ludzi starejuć pa takim typie, jak myšy, kali jany stanoviacca vielmi starymi. Čałaviek doŭha supraciŭlajecca dziakujučy siłam adnaŭleńnia. Pierałomny momant nastupaje ŭ ludziej paśla 65 hadoŭ (pry zdarovym ładzie žyćcia paźniej).
Meta novaha preparata — nie prosta lačyć chvaroby, a «adkrucić ličylnik uzrostu» nazad, kab arhanizm nie pierachodziŭ u hety «myšyny scenar» i zastavaŭsia ŭ stanie vysokaj zdolnaści da samaadnaŭleńnia.
Injekcyi novaha preparata treba budzie rabić ludziam paśla 65 hadoŭ.
«Heta nie toj preparat, jaki hasić pastupovaje zaviadańnie arhanizma, heta chutčej toj, jaki drachłaść čałaviečuju adkatvaje nazad», —
davodzić pradprymalnik i zhadvaje daśledavańnie Gero, jakoje było apublikavana ŭ 2021 hodzie.
Hetaja navukovaja praca vyznačyła fundamientalnuju miažu daŭhalećcia. Analizujučy vielizarnyja masivy abiaźličanych miedycynskich danych i pakazčyki fitnes-trekieraŭ, daśledčyki vyvučali taki paramietr, jak chutkaść adnaŭleńnia arhanizma paśla stresu (chvaroby abo fizičnaj nahruzki).
Matematyčnaja madel pakazała niaŭmolnuju zakanamiernaść: kali ŭ maładości čałaviek adnaŭlajecca chutka, to z hadami hety pieryjad raściahvajecca. U siarednim uzroście (kala 40 hadoŭ) na viartańnie ŭ normu paśla takoj chvaroby, jak COVID, patrabujecca kala dvuch tydniaŭ. Adnak kryvaja adnaŭleńnia niaŭchilna imkniecca da krytyčnaj kropki.
Raźliki pakazali, što ŭ dyjapazonie pamiž 120 i 130 hadami čas, nieabchodny dla adnaŭleńnia, stanovicca biaskoncym. Heta aznačaje poŭnuju stratu ŭstojlivaści arhanizma. Na dumku inviestara, mienavita da hetaj miažy ludzi zmohuć dažyvać dziakujučy pieršamu pakaleńniu budučaha preparata.
Navošta kampanija kuplała čałaviečuju kroŭ
Kab vyličyć bijałahičnyja miechanizmy stareńnia i znajści toj samy zapavietny białok, adnych tearetyčnych madelaŭ było niedastatkova. Jak uspaminaje Mielničak, na pačatkovym etapie raźvićcia kampanija Gero kuplała ŭ łabaratoryjach uzory čałaviečaj kryvi. Krytyčna važnym było znajści ŭzory, uziatyja ŭ adnaho i taho ž čałavieka, ale z roźnicaj minimum u 5 hadoŭ. Tolki takija «pary» dazvalali adsačyć realnuju dynamiku źmien u arhaniźmie.
Zamarožanyja ŭzory prachodzili praz składany prateomny analiz, jaki vyličvaŭ kancentracyju tysiač roznych białkoŭ. Metaj było znajści tyja ź ich, pavodziny jakich źmianiajucca z uzrostam liniejna.
Mienavita hety karpatlivy analiz kryvi dazvoliŭ vyličyć kandydataŭ na rolu «białka-ličylnika», błakiroŭka jakoha paźniej dała fantastyčnyja vyniki ŭ ekśpierymientach na myšach.
Ciapier ža, jak śćviardžaje Mielničak, fizičnaja kupla kryvi amal nie patrabujecca — technałohii dazvalajuć rabić padobnyja adkryćci ŭžo na asnovie ličbavych danych z elektronnych miedycynskich kart.
AI-madel, jakaja pradkaža vaša nastupnaje zachvorvańnie
Jak raskazvaje Mielničak, akramia daśledavańniaŭ u halinie padaŭžeńnia praciahłaści žyćcia, jaho kamanda stvaryła ŭnikalnuju płatformu, jakaja «dobra ŭmieje raździalać stareńnie i chvaroby, i ad hetaha znachodzić leki dla stareńnia i dla ŭzrostavazaležnych chvarob. (…) Madel Gero pradkazvaje nastupnaje zachvorvańnie ŭ miedycynskaj karcie čałavieka», — tłumačyć pradprymalnik.
Hetaja sistema analizuje historyju chvarob i supastaŭlaje jaje z hienietyčnymi danymi. Kali madel pamylajecca ŭ prahnozie dla kankretnaha čałavieka, navukoŭcy hladziać, čym jaho hienietyka adroźnivajecca ad inšych. Mienavita takim čynam, pa słovach Mielnička, udajecca znachodzić hieny i białki, jakija adkazvajuć za raźvićcio chvarob i stareńnia.
Partniorstva z Pfizer
Idealnym prykładam taho, jak navuka pra daŭhalećcie sprabuje suisnavać z kłasičnaj farmakałohijaj, stała ździełka Gero z hihantam Pfizer. Jak raskazvaje Mielničak, usio pačałosia z patreby ŭ vialikich danych.
Jak tłumačyć inviestar, Pfizer daŭ dostup pa dziasiatkaŭ miljonaŭ elektronnych miedycynskich zapisaŭ amierykancaŭ u 2022 hodzie, na ich supracoŭniki Gero natreniravali svaju madel. U abmien na danyja farmhihant mieŭ kankretny intares — znajści srodak dla baraćby ź fibrozami (patałahičnym razrastańniem złučalnaj tkanki ŭ lohkich ci piečani, što nahadvaje ŭtvareńnie šnaraŭ).
Prablema fibrozu palahaje ŭ tym, što heta typovaje ŭzrostavazaležnaje zachvorvańnie. Kali prosta šukać jaho pryčyny z dapamohaj mašynnaha navučańnia, ałharytmy vydajuć mnostva hienaŭ, źviazanych z ahulnym stareńniem, jakija dziejničajuć vielmi pavolna. Adnak Pfizer, jak i luboj farmkampanii, patrebny byli «chutkija» mišeni — białki, uździejańnie na jakija vyrašaje prablemu tut i ciapier.
Pa słovach Mielnička, kamanda Gero zdoleła vyrašyć hetuju zadaču, matematyčna «adniaŭšy» praces stareńnia z uraŭnieńnia.
«My im addali mišeni, heta značyć [vyznačyli], jakija białki treba atakavać, jakija [znachodziacca] vielmi blizka da fibrozu. A sabie pakinuli madel dla pošuku samych pavolnych miechanizmaŭ, jakija lažać u asnovie stareńnia», — raskryvaje detali ździełki pradprymalnik.
Čamu previentyŭnaja miedycyna nikomu nie patrebna
Tłumačačy, navošta spatrebiŭsia taki padzieł, Mielničak zakranuŭ fundamientalnuju prablemu sučasnaj miedycyny: bujny biznes nie zacikaŭleny ŭ stvareńni lekaŭ, jakija praduchilajuć chvaroby zadoŭha da ich źjaŭleńnia.
«Ujavicie, što jość tabletka: kali pacyjent pje jaje hod, jon nikoli nie zachvareje na fibroz. Takaja tabletka nikomu nie patrebna. Patrebna tabletka, kali pacyjent užo zachvareŭ», — kateharyčna śćviardžaje jon.
Pryčyna, na dumku inviestara, kryjecca ŭ tym, jak uładkavany rynak: čałaviek prychodzić da doktara z kankretnaj biadoj, atrymlivaje recept, i strachavaja kampanija apłačvaje lačeńnie. Pradavać previentyŭnyja srodki składana jak z punktu hledžańnia dokaznaści ich nieabchodnaści, tak i samich prodažaŭ.
Nastupnaja meta — adterminoŭka mienapaŭzy
U intervju Juryj Mielničak anansavaŭ jašče adzin ambicyjny nakirunak pracy Gero, jaki moža zrabić revalucyju ŭ žanočym zdaroŭi. U kampanii jość damoŭlenaść sa śpiecyjalizavanym inviestycyjnym fondam, jaki hatovy finansavać pošuk preparata dla adterminoŭki mienapaŭzy. Schiema pracy tut nahadvaje vienčurnuju: partniory vydzialajuć hrošy na kožny nastupny etap ekśpierymientaŭ pry ŭmovie, što papiaredni byŭ paśpiachovym.
Navukovaja hipoteza prajekta hruntujecca na tym, kab adździalić adno ad adnaho dva roznyja miechanizmy. Jak tłumačyć Mielničak, u žanočym arhaniźmie jość narmalnyja pieryjadyčnyja pracesy (mienstrualny cykł), na jakija nakładvajecca vielmi słaby i pavolny praces stareńnia repraduktyŭnaj sistemy, jaki ź ciaham času parušajecca.
Zadača navukoŭcaŭ — vyłučyć hetuju pavolnuju dehradacyju i znajści sposab jaje spynić. «Kali my zmožam znajści, jak jaje «zatarhiecić» lekami, to heta budzie lekam, jaki addalaje mienapaŭzu», — kaža inviestar.
Jon pryznaje, što pakul kamanda znachodzicca na rańnim etapie: hatovaha preparata jašče niama, ale jość dobryja hipotezy nakont taho, jakija mienavita hieny i białki adkazvajuć za hety zboj.
Ci lohka budzie pradać Gero
Adkazvajučy na zaŭvahu pra toje, što Gero vyhladaje jak «prajekt na ŭsio žyćcio», jaki, u adroźnieńnie ad papiarednich IT-startapaŭ Mielnička, naŭrad ci ŭdasca chutka i vyhadna pradać stratehičnamu inviestaru, pradprymalnik vykazaŭ procilehłuju dumku.
Jon upeŭnieny, što z pošukam pakupnika prablem nie ŭźniknie: nabyć Gero ŭ jakaści hatovaha daśledčaha centra mahła b lubaja bujnaja farmaceŭtyčnaja karparacyja. Adnak inviestar padkreślivaje, što na dadzienym etapie ŭ jaho takoha žadańnia niama.
Ciapier čytajuć
«Vitold kazaŭ: «Nu što vy, što vy…» A mianty paśla kryčali pra mora kryvi». Palitviazień z susiedniaj kamiery raskazaŭ pra śmierć Ašurka5
Kamientary