«Hety chłopiec, vidać, padasłany — u jaho boty načyščanyja»: Sieviaryniec raskazaŭ historyju źjaŭleńnia Daškieviča ŭ «Maładym froncie»
Palityk i były palitviazień Pavieł Sieviaryniec u novym vypusku TOKa padzialiŭsia ŭspaminami pra toje, jak u 2000 hodzie ŭ šerahi «Maładoha frontu» pryjšoŭ Źmicier Daškievič, jak jon prajšoŭ pravierku i nie padparadkavaŭsia partyjnaj dyscyplinie na Dzień Voli ŭ 2003 hodzie.
Pavodle słoŭ Sieviarynca, Źmicier pryjšoŭ u «Małady front» u 2000 hodzie na chvali akcyj pratestu.
«Da mianie padychodzić kiraŭnik družyny, spartovaha adździeła — heta biaśpieka ŭ Maładym Froncie — i kaža:
— Paša, słuchaj, hety chłopiec, vidać, padasłany.
— A čaho?
— Nu pahladzi, jak jon akuratna apranuty, pastryžany. I boty načyščanyja. Ty viedaješ, u ich tam [u KDB] čyściać boty. Heta kiepskaja prykmieta».
Jak tłumačyć Sieviaryniec, svaim źniešnim vyhladam Daškievič sapraŭdy vielmi adroźnivaŭsia ad astatnich udzielnikaŭ «Maładoha frontu»:
«U nas była ahromnaja masa niefarmałaŭ: smalenych, palenych, vałasatych. Možna sabie ŭjavić, što takoje moładzievy ruch pratestu. I tut raptam taki akuratny, pastryžany, u načyščanych botach čałaviek».
Kab pravieryć nastojlivaść navička, kiraŭnictva vyrašyła zładzić jamu svojeasablivy test: Źmitra pakinuli čakać, pakul išła narada. Daškievič dačakaŭsia. Pa słovach Sieviarynca, byli spadziavańni na toje, što Źmicier «sam advalicca, kali jany prajaviać jaho sutnaść» u budučym. Adnak pieršaje ŭražańnie akazałasia pamyłkovym:
«Potym bačym: nu narmalny chłopiec. Kłasny, va ŭsim udzielničaje, razmaŭlaje pa-biełarusku. Nie, musić, načyščanyja boty nie aznačajuć, što čałaviek z KDB».
«Nie treba apuskać ściah!»
Sapraŭdny pierałomny momant, paśla jakoha stała zrazumieła, što Daškievič — pryrodžany lidar, adbyŭsia praz try hady, padčas demanstracyi na Dzień Voli ŭ 2003 hodzie:
«Situacyja była takaja. My idziom pa praśpiekcie Skaryny (ciapier — Niezaležnaści — NN). Milicyja pačynaje nas papiaredžvać: «Voś dojdziecie da vulicy Varvašeni (ciapier — praśpiekt Mašerava) — i vas pačnuć brać. Kali vypuścicie ściahi i projdziecie heta skryžavańnie, tudy da płoščy Jakuba Kołasa, kudy vy chočacie iści, vy dabieraciesia».
Kiraŭnictva «Maładoha frontu» vyrašyła pahadzicca na hety kampramis:
«My raimsia: «Dobra, davajcie my apuścim ściahi na skryžavańni, a paśla ich padymiem znoŭ. Usio budzie dobra». Nu i voś ja chadžu, papiaredžvaju ŭsich pra hetuju situacyju, usie spuskajuć ściahi».
Adnak, jak zhadvaje Sieviaryniec, Źmicier Daškievič admoviŭsia vykonvać hety zahad:
«Źmicier Daškievič adzin idzie ź vialikim ściaham.
— Źmicier, apuści ściah!
— Heta nie ściah.
— Jak nie ściah?
— Heta nacyjanalnaja śviatynia! Nie apušču.
— Źmicier, nu tut ža prosta zaraz buduć razhaniać narod, ty što? Partyjny zahad!
— Dy idzi ty padalej sa svaim partyjnym zahadam».
U vyniku śpiecnaz razahnaŭ akcyju, i ŭsie aktyvisty apynulisia ŭ adnoj kamiery na Akreścina. Pavieł Sieviaryniec pryznajecca, što chacieŭ tam pravieści vychavaŭčuju hutarku z Daškievičam. Adnak reakcyja sukamiernikaŭ była niečakanaj.
«Kažu: «Źmicier, słuchaj, nu ty razumieješ, što z-za tvajho adnaho ściaha my ŭsie zahrymieli siudy?»
Usia kamiera choram: «Źmicier małajčyna! Usio pravilna! Nie treba apuskać ściah navat na chvilinu!»
Jak davodzić Sieviaryniec, hety vypadak staŭ dla jaho ŭrokam:
«Ja zrazumieŭ, što pamylaŭsia. Takija taktyčnyja chady i mierkavańni mohuć daloka zavieści, a narod sa Źmitrom akazaŭsia».
Z taho času Źmicier Daškievič staŭ adnym ź biezumoŭnych lidaraŭ moładzievaha ruchu i ŭ svoj čas jaho ŭznačaliŭ.
Ściah na akcyi «Horad naš»
Jak zhadvaje Pavieł Sieviaryniec, u svoj čas «Małady front» rehularna ładziŭ akcyju «Horad naš», padčas jakoj u roznych haradach raźviešvalisia bieł-čyrvona-biełyja ściahi:
«My padymali bieł-čyrvona-biełyja ściahi na klučavych punktach biełaruskich haradoŭ. Časam byli dziasiatki haradoŭ. Na Dzień śviatoha Valancina my lubili heta rabić, na Dzień Voli. Nu i prosta abaznačać bieł-čyrvona-biełymi ściahami, ściahami Chrysta vyšyni nad Biełaruśsiu».
Mienavita takija akcyi byli nahodaj pravieryć pierśpiektyŭnych navičkoŭ — nakolki zdolny čałaviek, nakolki jon daloka moža pajści ŭ zmahańni.
Zadańnie atrymaŭ i Źmicier Daškievič. Jak zhadvaje Sieviaryniec, łakacyju jany abrali cikavuju:
«Heta było ŭ kvartale, dzie Dom druku znachodzicca. I dom adnym bokam vychodzić na vulicu Surhanava, tam BiełaPAN, a druhim bokam vychodzić na «Savieckuju Biełarusiju», «Respubliku», usie dziaržaŭnyja vydańni. I voś na hetaj piacipaviarchoŭcy treba było vyviesić ściah».
Situacyja ŭskładniałasia zimovym nadvorjem.
«Znachodzim padjezd, padymajemsia na dach. A zima, dy jašče takoje typova biełaruskaje nadvorje — dach jak škło. I dach kruty. Vyhladvajem, ja kažu: «Źmicier, davaj viešać z hetaha boku, na borciku, «Savieckaja Biełarusija» ubačyć».
Jon kaža: «Nie-nie-nie, treba na samy dach, tam małankaadvod, ja pačaplu tam!»
U vyniku chłopcy paleźli na dach bieź nijakaj strachoŭki:
«Absalutna bieź ničoha (…) Vyłazim na dach. (…) Ja ŭžo prosta na puzie litaralna paŭzu na hety dach. A Źmicier karaskajecca na samy kaniok, biare ŭ adnu ruku zaplečnik svoj, u druhuju ściah (davoli vialiki byŭ ściah) i, bałansujučy pa hetym koniku, idzie da małankaadvoda. Spakojna pryviazvaje tam ściah na vačach usich redakcyj i minakoŭ. I viartajecca nazad».
Pavieł Sieviaryniec pryznajecca, što heta była adna z samych niebiaśpiečnych pryhodaŭ u jahonym žyćci:
«Jak my spaŭźli — tam jašče spaŭźci nazad była prablema, — da hetaha času nie pamiataju».
Jak davodzić Sieviaryniec, hety ŭčynak pakazaŭ niepachisnaść i mužnaść Źmitra Daškieviča, jaki byŭ hatovy iści na ryzyku dziela svaich ideałaŭ.
«Źmicier prosta pakazaŭ kłas. Źmicier realna advažny chłopiec. I dziela Biełarusi, dziela ściaha Chrysta, jon hatovy ryzykavać žyćciom, heta jašče tady ja zrazumieŭ».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆPavieł Sieviaryniec raskazaŭ, što dumaje pra ahienta KDB u šerahach svajoj partyi Jaŭhiena Dudkina
«Paša, ja tabie nie vieru». Sieviaryniec raskazaŭ, jak vypadkovaja dziaŭčyna matyvavała jaho nazaŭsiody pierajści na biełaruskuju movu
Sieviaryniec pra svaju historyju kachańnia: Heta nietypova dla siońniašniaha śvietu
Kamientary
A tak, niefarmałaŭ tamaka było tady i praŭda dafiha. Heta ŭžo paźniej hadoŭ praz 10 pry Daškieviču MF skałapsiravaŭ da kvazi-siekty.