Małako biez karovy: izrailskija navukoŭcy navučyli raśliny vyrablać małočny białok
Daśledčyki ź Jaŭrejskaha ŭniviersiteta ŭ Ijerusalimie prymusili nasieńnie raślin vypracoŭvać beta-kaziein — adzin z klučavych białkoŭ karovinaha małaka.
Vytvorčaść małaka moža vyhladać zusim inakš, čym my pryzvyčailisia. Zamiest karoŭnikaŭ — pali, zamiest dailnych aparataŭ — presy dla nasieńnia. Nad takoj technałohijaj pracujuć navukoŭcy Jaŭrejskaha ŭniviersiteta ŭ Ijerusalimie.
Daśledčykam udałosia hienietyčna madyfikavać raśliny tak, kab jany vypracoŭvali beta-kaziein — adzin z važnych białkoŭ karovinaha małaka. Siarod inšaha mienavita kazieiny adkazvajuć za ŭłaścivaści, dziakujučy jakim syr zhortvajecca, utvaraje patrebnuju strukturu i płavicca. Vučonyja zapeŭnivajuć, što ŭ pierśpiektyvie zamiest karoŭ ludzi zmohuć «daić» raśliny. Z padrabiaznaściami znajomić The Times of Israel.
Spačatku navukoŭcy praviali ekśpierymient na arabidopsisie (Arabidopsis thaliana) — nievialikaj raślinie, jakuju vielmi časta vykarystoŭvajuć u hienietyčnych daśledavańniach. Paśla technałohiju pieranieśli na safłor (Carthamus) — alejnuju kulturu, zdolnuju dobra pieranosić zasuchu.
Vynik akazaŭsia navat cikaviejšym, čym čakali daśledčyki. Jany mierkavali, što stvorany raślinaj małočny białok budzie nazapašvacca ŭ zvyčajnych kletkavych «schoviščach». Ale zamiest hetaha beta-kaziein utvaraŭ struktury, padobnyja da tych, u jakich kaziein naturalnym čynam znachodzicca ŭ małace.
U najbolš paśpiachovych raślin na beta-kaziein prypadała kala 1,26% usiaho rastvaralnaha białku nasieńnia. Heta značna bolš, čym u mnohich papiarednich ekśpierymientach pa vytvorčaści kazieinu ŭ raślinach.
«Daić» možna budzie nasieńnie
Adna z hałoŭnych pieravah technałohii — adnosnaja prostaść atrymańnia białku.
Pavodle aŭtaraŭ, nasieńnie možna litaralna «padaić»: jaho prapuskajuć praz pres, a atrymanuju masu raździalajuć u centryfuzie na ćviorduju častku i bahatyja białkom «viarški». Heta našmat praściejšaja syravina dla pramysłovaj pierapracoŭki, čym utrymańnie statka karoŭ.
Daśledčyki spadziajucca, što ŭ budučyni takija raśliny možna budzie vyroščvać u vialikich maštabach i vykarystoŭvać jak svojeasablivyja bijałahičnyja fabryki małočnych białkoŭ.
Pa słovach aŭtaraŭ, takaja technałohija moža zrabić vytvorčaść małaka bolš ekałahičnaj. Žyviołahadoŭla daje kala 15% vykidaŭ parnikovych hazaŭ, u tym liku mietanu. Hienietyčnaja inžynieryja dazvalaje pieranieści hieny, jakija adkazvajuć za vytvorčaść małočnych białkoŭ, u raśliny, jakim dla ich atrymańnia patrabujecca značna mienš resursaŭ.
Vučonyja ŭpeŭnienyja, što ich technałohija dazvolić kankuravać na vielizarnym rynku. Pavodle acenak, suśvietnaja małočnaja industryja ŭžo pieravyšaje tryljon dalaraŭ, a da 2035 hoda moža vyraści da 1,6 tryljona. Popyt pavialičvajecca razam z nasielnictvam płaniety i cikavaściu da białkovaha charčavańnia.
Pry hetym novaja technałohija pryncypova adroźnivajecca ad zvyčajnych raślinnych zamieńnikaŭ. Sojevaje ci aŭsianaje «małako» padobnaje da karovinaha pa vyhladzie i častkova pa smaku, ale sapraŭdnych małočnych białkoŭ u im niama.
Tut ža raślina dziakujučy ŭniesienamu hienu vyrablaje sam beta-kaziein. Heta asabliva cikava dla vytvorcaŭ syru: białok maje zdolnaść zhortvacca i ŭtvarać emulsii, a kazieiny adyhryvajuć važnuju rolu ŭ tym, jak syr pavodzić siabie pry nahravańni.
Pakul, adnak, havorka idzie pra navukovy vynik, a nie pra małako z safłoru, jakoje zaŭtra źjavicca ŭ supiermarkietach. Biznesu jašče treba pieratvaryć ekśpierymientalnuju technałohiju ŭ tannuju i stabilnuju pramysłovuju vytvorčaść.
Kamientary