«Chto siońnia tabie harantuje, što projdzieš kantrol?» Jak biełarusy dabirajucca z Polščy na radzimu praz Hruziju i Rasiju
Arciom žyvie ŭ Polščy, Maksim — taksama. Abodvum pieryjadyčna prychodzicca jeździć u Biełaruś. Ale jany vybirajuć doŭhi šlach dadomu — praz Hruziju i Rasiju, kab nie pierasiakać biełaruska-polskuju hranicu. Ni na adnaho z mužčyn na radzimie nie zaviedziena kryminalnych spraŭ, ale ŭsio ž taki jany sprabujuć źnizić ryzyki. Jany raskazali vydańniu Most pra svaje maršruty, a redakcyja abmierkavała hetyja šlachi z pradstaŭnikom arhanizacyi Bysol.

Z Varšavy — u Kutaisi, a adtul — u Maskvu
Praca Arcioma ŭ Polščy źviazanaja z častymi raźjezdami pa krainach ES. Padavać dakumienty na DNŽ jon nie staŭ: zanadta doŭha čakać lehalizacyi. Zamiest hetaha pieryjadyčna jeździć u rodny horad, kab zrabić pracoŭnuju vizu.
Arciom užo niekalki razoŭ lotaŭ z Varšavy ŭ Kutaisi, adtul — u Maskvu, a z Maskvy aŭtobusam dabiraŭsia da Minska. Usia daroha zajmaje ŭ jaho kala paŭtara sutak. Košt pajezdki roźnicca. Ale kali ŭdajecca złavić niedarahija bilety, układajecca ŭ 300 jeŭra.
«Sprabuju vybirać pajezdki ŭ nizki siezon, tady možna dobra aščadzić na avijapieralotach», — kaža biełarus.
Farmalnych pieraškod dla viartańnia na radzimu ŭ Arcioma niama. U Biełarusi na jaho nie zaviedziena kryminalnaj spravy, choć jon i braŭ udzieł u vuličnych pratestach. Ale pierasiakać biełaruska-polskuju hranicu jon usio roŭna aścierahajecca.
«Chto siońnia tabie harantuje, što ty biez prablem projdzieš kantrol na miažy? Z vopytu svaich siabroŭ i znajomych ja viedaju, što zaŭsiody možna adšukać jaki-niebudź kamientaryj ci łajk», — tłumačyć Arciom, čamu vybiraje mienavita taki maršrut.
Z Varšavy — u Kalininhrad
Maksim žyvie ŭ Polščy ŭžo amal dziesiać hadoŭ. Raniej jon jeździŭ na radzimu raz na hod, a to i čaściej — naviedać rodnych. Žyvučy ŭ polskim horadzie, jon chadziŭ hałasavać u žniŭni 2020 hoda, a potym jašče niekatory čas braŭ udzieł u pratesnych akcyjach u Polščy. Kali biełaruskija siłaviki zajavili, što buduć zavodzić kryminalnyja spravy suprać usich, chto ŭdzielničaje ŭ pratestach za miežami krainy, Maksim jeździć u Biełaruś pierastaŭ. Pakul surjozna nie zachvareła jahonaja babula.
«Ja chacieŭ paśpieć pryjechać da jaje, kab pabyć ź joj i ŭ vypadku čaho raźvitacca. Staŭ daviedvacca, jak možna źjeździć u Biełaruś biaśpiečna. Varyjantaŭ było niekalki: praz Hruziju, Stambuł, Jerevan i inšyja. Ale mnie bolš za ŭsio padychodziŭ varyjant praz Kalininhrad».
Maršrut atrymaŭsia takim: aŭtobus z Varšavy da Kalininhrada, a dalej ciahnik da Maskvy. Potym z Maskvy Maksim dabiraŭsia da rodnaha horada ŭžo na maršrutcy. Šlach zaniaŭ bolš za dvoje sutak. Dakładny košt kvitkoŭ mužčyna nie pamiataje, ale ŭsia daroha abyšłasia jamu prykładna ŭ 250‑300 jeŭra.
«Sprava moža źjavicca, jak tolki siłaviki daviedajucca pra vaša znachodžańnie ŭ Biełarusi»
Nakolki takija šlachi biaśpiečnyja i čym ryzykujuć biełarusy, jakija imi karystajucca, Most spytaŭ Dźmitryja Jahorava, pradstaŭnika arhanizacyi Bysol.
— Pazicyja našaj arhanizacyi, zychodziačy ź ciapierašniaj situacyi, takaja, što my rekamiendujem ustrymacca ad pajezdak u Biełaruś, asabliva tym, chto ŭdzielničaŭ u pratestach. Jedziecie vy praz Hruziju, Rasiju — usio roŭna heta nie harantuje biaśpieki, u tym liku na miažy. Siłaviki Biełarusi i Rasii aktyŭna supracoŭničajuć, abmieńvajucca danymi, majuć ahulnyja bazy. Dopyty na miažy ŭ vyhladzie prahladu źmieściva telefona — heta samy lohki varyjant niepryjemnaściej. Navat kali vam nieviadoma pra kryminalnuju spravu suprać vas, jana moža źjavicca, jak tolki biełaruskija siłaviki daviedajucca pra vaša znachodžańnie ŭ Biełarusi: vyjezd budzie zakryty, vas mohuć pačać adrazu ž šukać abo zatrymać pry sprobie pakinuć krainu.
— Vy zhadali, što kryminalnaja sprava moža źjavicca ŭžo paśla taho, jak čałaviek apyniecca ŭ Biełarusi. Možacie raskazać, jak heta adbyvajecca na praktycy?
— U nas jość kiejsy sa Słužby evakuacyi, i nie adzin. Jany vielmi typovyja i paŭtarajucca, što śviedčyć pra sistemu. Čałaviek pierasiakaje miažu, pry hetym kantrol prachodzić bieź siurpryzaŭ. Adnak u pamiežnych bazach spracoŭvaje «ściažok», infarmacyja pra pierasiačeńnie miažy traplaje siłavikam. Zavodzicca kryminalnaja sprava.
— Jak źjaŭlajecca taki «ściažok»?
— Dapuścim, u siłavikoŭ jość infarmacyja pra ŭdzieł niekalkich ludziej u dvarovym telehram-čacie ŭ 2020 hodzie abo ŭ pratestach. Śledčyja praviarajuć, da kaho mohuć daciahnucca, chto ŭ Biełarusi, i pryciahvajuć u miežach kryminalnaj spravy. Astatnija — naprykład, kali chtości vyjechaŭ — zastajucca ŭ śpisie. Mienavita na ich spracoŭvaje sistema, kali jany viartajucca ŭ krainu.
Aŭtamatyčna im zabaraniajecca vyjezd, i śledčyja spakojna, nie śpiašajučysia, zavodziać novuju spravu, šukajuć čałavieka i zatrymlivajuć. Kali chtości pryjechaŭ u Biełaruś biez prablem na paru dzion, a na vyjeździe akazałasia, što jon nievyjazny, choć nie było ni pozvaŭ, ni zvankoŭ, — chutčej za ŭsio, da jaho jašče prosta nie dajšli. U takoj situacyi varta pakinuć krainu (majecca na ŭvazie praz Słužbu evakuacyi, jakaja arhanizuje takija ŭcioki. — Zaŭv. Most).
— Kali čałaviek usio ž prymaje rašeńnie jechać, niahledziačy na vašu rekamiendacyju ŭstrymacca, ci jość jakija-niebudź bazavyja rečy, jakija varta viedać zahadzia: kudy paviedamić blizkim, da kaho źviartacca ŭ vypadku zatrymańnia?
— My rekamiendujem nie jechać u Biełaruś, tamu my nie budziem davać jakich-niebudź rekamiendacyj pa biaśpiecy ŭ płanie pajezdki, bo jany nie dajuć nijakaj harantyi, ale mohuć stvaryć iluziju, što situacyja pad kantrolem i jechać bolš-mienš biaśpiečna, kali vykananyja rekamiendacyi Bysol. Naša rekamiendacyja — ustrymacca ad pajezdki. Heta ryzyka, canoj moža być źniavoleńnie, katavańni, razburanaje zdaroŭje.
Pra što maŭčyć Alaksiej Franckievič, jakomu Polšča zakryła ŭjezd na 10 hadoŭ
Palaki ŭsio čaściej nie prapuskajuć da siabie biełarusaŭ na aŭtamabilach. Voś u čym prablema
«A što adbyvajecca?» Čerhi na biełaruska-rasijskaj miažy ciapier nie tolki na asnoŭnym pierachodzie, a navat na hłuchoj darozie
Biełarusaŭ pa viartańni damoŭ na miažy ŭsio čaściej raździavajuć dahała
Dastali. Mytniki zaprasili mužčynu na asabisty nadhlad — toj aburyŭsia i raździeŭsia dahała
Kamientary