Biełaruskaje hramadstva znachodzicca pad mocnym ciskam, ale heta nie aznačaje, što ludzi źmirylisia z režymam. Pra heta zajaviŭ łaŭreat Nobieleŭskaj premii miru Aleś Bialacki padčas sustrečy z udzielnikami Campus Polska Przyszłości ŭ polskim horadzie Olštyn.
Na sustrečy, heta była pieršaja panel, ź jakoj pačaŭ pracu Kampus, było bolš za tysiaču moładzievych aktyvistaŭ z usioj Polščy. Byli i biełaruskija studenty, jakija zaraz vučacca ŭ Polščy, piša «Viasna».
Sustreča adbyłasia 26 žniŭnia ŭ Campus Arena, a razmovu ź biełaruskim pravaabaroncam vioŭ jeŭradeputat Michał Ščerba. Arhanizatary pradstavili Alesia Bialackaha jak adnaho ź simvałaŭ biełaruskaha demakratyčnaha ruchu, zasnavalnika pravaabarončaha centra «Viasna» i łaŭreata Nobieleŭskaj premii miru 2022 hoda.
Jon značnuju častku razmovy pryśviaciŭ tamu, što adbyvajecca ŭ biełaruskim hramadstvie paśla šmathadovych represij, i adznačyŭ, što ludzi ŭ Biełarusi znachodziacca pad vielizarnym ciskam, adnak heta nie aznačaje, što hramadstva źmiryłasia ź isnujučaj sistemaj.
«Ludzi bajacca, ale ludzi złujucca na hety režym», — padkreśliŭ Aleś Bialacki.
Taksama pravaabaronca paviedamiŭ, što paśla vyzvaleńnia suprać jaho ŭ Biełarusi była raspačataja novaja kryminalnaja sprava. I takich vypadkaŭ pieraśledu vielmi šmat.
Asablivy akcent nobieleŭski łaŭreat zrabiŭ na maładym pakaleńni. Pavodle jaho acenki, biełaruskaja moładź užo dakazała, što choča žyć u svabodnym i demakratyčnym hramadstvie. Jon adznačyŭ, što dla jaho heta asabliva važna, bo, niahledziačy na represii, častka biełarusaŭ praciahvaje pracavać dziela budučyni krainy.
«Moładź dakazała, što jana zvyčajnaja jeŭrapiejskaja moładź, što choča žyć u narmalnaj krainie», — skazaŭ Aleś Bialacki, padkreślivajučy, što praca dziela svabodnaj Biełarusi nie była marnaj.
Staršynia PC «Viasna» raspavioŭ pra svajo vyzvaleńnie ŭ śniežni 2025 hoda. Paśla bolš čym čatyroch hadoŭ u biełaruskaj turemnaj sistemie jon byŭ vyzvaleny i adrazu vyviezieny ŭ Litvu. Na voli, pavodle jaho nazirańniaŭ, apynułasia značna bolš inicyjatyŭ biełaruskaj moładzi ŭ Litvie, Polščy i inšych jeŭrapiejskich krainach, čym moh sabie ŭjavić pravaabaronca, znachodziačysia ŭ źniavoleńni.
Jon zaklikaŭ maładych biełarusaŭ nie hublać čas i vykarystoŭvać mahčymaści dla adukacyi, hramadskaj pracy i padrychtoŭki da budučaha:
«Treba vučycca i rychtavacca da pieramien».
Pavodle Alesia Bialackaha, navat va ŭmovach žorstkich abmiežavańniaŭ unutry Biełarusi hramadskaja aktyŭnaść nie źnikła. Jon paraŭnaŭ jaje z rakoj, jakaja ciače pad ziamloj: jaje nie vidać na pavierchni, ale jana praciahvaje isnavać i moža znoŭ vyjści navierch, kali palityčnaja situacyja źmienicca.Bo za hady pracy pravaabaronca mieŭ kantakty z sotniami biełarusaŭ i bačyŭ, nakolki častka hramadstva nie choča mieć ničoha ahulnaha z dyktaturaj, ludzi čakajuć svajho času, a pakul pavinny vučycca, pracavać, zastavacca aktyŭnymi i zachoŭvać zdolnaść dziejničać.
Asobna nobieleŭski łaŭreat kazaŭ pra palitźniavolenych, padkreślivajučy značeńnie ich stojkaści:
«Ja hanarusia svaim narodam, svajoj moładździu, tamu što tysiača ludziej znachodzicca ŭ turmach jak palityčnyja viaźni. I hetyja ludzi vyrašyli, što nie zdaducca».
Važnaść sustrečy z polskaj moładździu
Sama struktura Kampusa zrabiła vystup Alesia Bialackaha niepasrednaj razmovaj nie tolki pra biełaruskuju palityku, ale i pra toje, jak maładyja ludzi mohuć upłyvać na budučyniu hramadstva. Aficyjnaja prahrama padkreślivała, što jon pryjechaŭ u Olštyn mienavita dla sustrečy z udzielnikami mierapryjemstva. Arhanizatary nazyvali hetuju razmovu mahčymaściu niepasredna sustrecca z čałaviekam, jaki bolš za čatyry z pałovaj hady pravioŭ u źniavoleńni za svaju pravaabarončuju dziejnaść.
Padčas razmovy nobieleŭski łaŭreat taksama zaklikaŭ polskuju moładź padtrymlivać pravaabarončyja arhanizacyi i źviartać uvahu na situacyju biełarusaŭ, jakija apynulisia ŭ Polščy. U pryvatnaści, adzin z udzielnikaŭ raspavioŭ jamu pra biełaruskaha studenta, jaki nie moh atrymać nieabchodnyja dakumienty dla praciahu navučańnia ŭ Polščy. Aleś Bialacki adkazaŭ, što takich ludziej nieabchodna padtrymlivać, choć, pavodle jaho acenki, padobnyja vypadki pakul zastajucca adzinkavymi.
Takim čynam, vystup zasnavalnika pravaabarončaha centra «Viasna» na Kampusie byŭ pabudavany vakoł troch asnoŭnych tem: stan biełaruskaha hramadstva va ŭmovach represij, zachavańnie demakratyčnych nastrojaŭ siarod moładzi i nieabchodnaść rychtavacca da budučych pieramienaŭ. Adkrytaja dziejnaść u Biełarusi siońnia istotna abmiežavanaja, ale hramadskaja praca praciahvajecca, a hatoŭnaść častki biełarusaŭ da demakratyčnych pieramienaŭ zachoŭvajecca.
U pieršy dzień Kampusa razam z Alesiem Bialackim na aficyjnym adkryćci vystupali prezident Varšavy Rafał Tšaskoŭski, ministarka adukacyi Barbara Navackaja, ministr Słavamir Nitras, maršałak Varminska-Mazurskaha vajavodstva Marcin Kuchčynski, prezident Olštyna Robiert Šeŭčyk i polskija parłamientaryi, ź jakimi pravaabaronca taksama mieŭ čas na razmovu.
Kamientary