Навука і тэхналогіі44

Малако без каровы: ізраільскія навукоўцы навучылі расліны вырабляць малочны бялок

Даследчыкі з Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме прымусілі насенне раслін выпрацоўваць бэта-казеін — адзін з ключавых бялкоў каровінага малака. 

Фота: LookByMedia

Вытворчасць малака можа выглядаць зусім інакш, чым мы прызвычаіліся. Замест кароўнікаў — палі, замест даільных апаратаў — прэсы для насення. Над такой тэхналогіяй працуюць навукоўцы Яўрэйскага ўніверсітэта ў Іерусаліме. 

Даследчыкам удалося генетычна мадыфікаваць расліны так, каб яны выпрацоўвалі бэта-казеін — адзін з важных бялкоў каровінага малака. Сярод іншага менавіта казеіны адказваюць за ўласцівасці, дзякуючы якім сыр згортваецца, утварае патрэбную структуру і плавіцца. Вучоныя запэўніваюць, што ў перспектыве замест кароў людзі змогуць «даіць» расліны. З падрабязнасцямі знаёміць The Times of Israel.

Спачатку навукоўцы правялі эксперымент на арабідопсісе (Arabidopsis thaliana) — невялікай расліне, якую вельмі часта выкарыстоўваюць у генетычных даследаваннях. Пасля тэхналогію перанеслі на сафлор (Carthamus) — алейную культуру, здольную добра пераносіць засуху.

Вынік аказаўся нават цікавейшым, чым чакалі даследчыкі. Яны меркавалі, што створаны раслінай малочны бялок будзе назапашвацца ў звычайных клеткавых «сховішчах». Але замест гэтага бэта-казеін утвараў структуры, падобныя да тых, у якіх казеін натуральным чынам знаходзіцца ў малацэ.

У найбольш паспяховых раслін на бэта-казеін прыпадала каля 1,26% усяго растваральнага бялку насення. Гэта значна больш, чым у многіх папярэдніх эксперыментах па вытворчасці казеіну ў раслінах.

Адзін з аўтараў даследавання каля раслін сафлору. Фота: Mai Shamir / timesofisrael.com

«Даіць» можна будзе насенне

Адна з галоўных пераваг тэхналогіі — адносная простасць атрымання бялку.

Паводле аўтараў, насенне можна літаральна «падаіць»: яго прапускаюць праз прэс, а атрыманую масу раздзяляюць у цэнтрыфузе на цвёрдую частку і багатыя бялком «вяршкі». Гэта нашмат прасцейшая сыравіна для прамысловай перапрацоўкі, чым утрыманне статка кароў.

Даследчыкі спадзяюцца, што ў будучыні такія расліны можна будзе вырошчваць у вялікіх маштабах і выкарыстоўваць як своеасаблівыя біялагічныя фабрыкі малочных бялкоў.

Па словах аўтараў, такая тэхналогія можа зрабіць вытворчасць малака больш экалагічнай. Жывёлагадоўля дае каля 15% выкідаў парніковых газаў, у тым ліку метану. Генетычная інжынерыя дазваляе перанесці гены, якія адказваюць за вытворчасць малочных бялкоў, у расліны, якім для іх атрымання патрабуецца значна менш рэсурсаў.

Вучоныя ўпэўненыя, што іх тэхналогія дазволіць канкураваць на велізарным рынку. Паводле ацэнак, сусветная малочная індустрыя ўжо перавышае трыльён даляраў, а да 2035 года можа вырасці да 1,6 трыльёна. Попыт павялічваецца разам з насельніцтвам планеты і цікавасцю да бялковага харчавання.

Пры гэтым новая тэхналогія прынцыпова адрозніваецца ад звычайных раслінных заменнікаў. Соевае ці аўсянае «малако» падобнае да каровінага па выглядзе і часткова па смаку, але сапраўдных малочных бялкоў у ім няма.

Тут жа расліна дзякуючы ўнесенаму гену вырабляе сам бэта-казеін. Гэта асабліва цікава для вытворцаў сыру: бялок мае здольнасць згортвацца і ўтвараць эмульсіі, а казеіны адыгрываюць важную ролю ў тым, як сыр паводзіць сябе пры награванні.

Пакуль, аднак, гаворка ідзе пра навуковы вынік, а не пра малако з сафлору, якое заўтра з'явіцца ў супермаркетах. Бізнэсу яшчэ трэба ператварыць эксперыментальную тэхналогію ў танную і стабільную прамысловую вытворчасць.

Каментары4

  • Вось
    21.08.2026
    Якою хвігнёю займаюцца. Кашэрнае сала - вось то справа!
  • дошка
    21.08.2026
    Так і кароў звядуць. Будзе зніклым відам.
  • О
    21.08.2026
    Высокий рост подается как чтото «выдающееся». если б выросли под 5 метров, то что? Какой толк от этих метров? Чушь какая

Цяпер чытаюць

Дачакалася з войска і паехала з ім у рэйс. Пад Старымі Дарогамі загінула маладая пара з Бабруйска1

Дачакалася з войска і паехала з ім у рэйс. Пад Старымі Дарогамі загінула маладая пара з Бабруйска

Усе навіны →
Усе навіны

Украіна нанесла ўдар па аэрадроме Ахтубінска каля Астрахані, у глыбіні Расіі3

Акцёр з «Купалы» выклаў у вольны доступ ШІ-фільм, які прынёс яму 450 тысяч даляраў1

Эйсмант разлічвае, што на перамовах па Украіне спрацуюць беларускія карані Кушнера15

У Мінску пасля пяці месяцаў працы закрываецца піцэрыя Foca1

З Кастрычніцкай у Мінску знік партрэт Караткевіча. Аўтар патлумачыў, чаму замяніў яго9

Пентагон скароціць менш амерыканскіх вайскоўцаў у Еўропе, чым планавалася раней

Сабаленка ўнеслі ў базу «Міратворца» пасля скандалу на матчы з украінкай Світолінай25

«Дзякуй жанчынам, якія дачакаліся». Tor Band паказалі сваю першую рэпетыцыю3

55‑гадовага прадпрымальніка асудзілі за палітыку: ён штодня спрачаўся з ватнікамі ў Z‑чатах10

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Дачакалася з войска і паехала з ім у рэйс. Пад Старымі Дарогамі загінула маладая пара з Бабруйска1

Дачакалася з войска і паехала з ім у рэйс. Пад Старымі Дарогамі загінула маладая пара з Бабруйска

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць