Schudnieły, u turemnaj robie, siedziačy na miažy Biełarusi i Litvy, Mikoła Statkievič nie moh dazvolić, kab u jaho adabrali jašče i radzimu.
Dva hady tamu ZŠA prysłali samalot i zabrali ŭ dyktatara Nikarahua 222 palitviaźniaŭ. Sioleta ŭ vyniku pieramoŭ z amierykancami aŭtobusy MAZ vyvieźli ź Biełarusi 189 palitviaźniaŭ, jakich trymaŭ inšy dyktatar. Nichto ź ich nie viedaŭ, kudy ich hruziać. U adnym z takich aŭtobusaŭ z čornym miecham na hałavie jechaŭ i 69‑hadovy palityk i były vajskoviec Mikoła Statkievič. Jaho, jak i inšych, Łukašenka płanavaŭ abmianiać na zapčastki dla svajho samalota i niekalki injekcyj lekaŭ dla pachudzieńnia. Ale Statkievič vyznačyŭ inakš.
Mikoła Statkievič byŭ u hrupie palitviaźniaŭ, jakuju vyvozili ŭ Litvu 11 vieraśnia. Inšyja viaźni, jakija za dzień da hetaha siadzieli sa Statkievičam u adnoj kamiery, paśla raskažuć: rašeńnie luboj canoj zastacca ŭ Biełarusi jon pryniaŭ jašče tady. Tamu kali aŭtobus prajazdžaŭ punkt propusku «Kamienny Łoh», Statkievič vybiŭ u im dźviery i vyjšaŭ.
Jon zastaŭsia ŭ niejtralnaj zonie pamiž Biełaruśsiu i Litvoj. Niekatoryja sprabavali ŭhavaryć jaho viarnucca, ale Statkievič byŭ niepachisny. Jon skazaŭ, što vyjści źbirajecca tolki tady, kali Biełaruś budzie volnaja ad ułady Łukašenki, a ciapier choča znachodzicca sa svaim narodam u lubych umovach. Palityk paśpieŭ pazvanić svajoj žoncy, paźniej jaho zabrali ludzi ŭ maskach. Ciapier Statkievič znoŭ u źniavoleńni.
«Statkievič — heta nie ramantyk, a prahmatyčny, mudry palityk. Jon razvažyŭ, što samaje mocnaje ŭździejańnie budzie ŭ tym vypadku, kali jon zrobić tak, jak i zrabiŭ paźniej. Pa-pieršaje, heta vielmi vialiki mižnarodny skandał. A pa-druhoje, i heta važniej, takim čynam u Biełarusi zastaniecca maralny lidar», — raskazvaŭ Siarhiej Sparyš, jaki byŭ ź im u kamiery za dzień da hetaha.
Učynak Statkieviča ŭzrušyŭ mnohich biełarusaŭ. Admovicca ad vychadu na svabodu, viedajučy, jakija katavalnyja ŭmovy ciabie čakajuć za kratami, zastavacca viernym svaim pryncypam — heta sapraŭdny hieraizm. Hety ŭčynak nie byŭ spantannym paryvam — na šosty hod represij vidavočna, što čakaje za taki dziorzki demarš.
Nie ŭsie mohuć zrazumieć hetuju achviarnaść — u naš čas čałaviečaje žyćcio i zdaroŭje ceniacca vysoka, časam, mahčyma, vyšej za abstraktnyja ideały voli i hodnaści. I zachavać siabie ŭ hetyja zmročnyja časy sapraŭdy nadzvyčaj važna. Nie ŭsie hatovy być hierojami, nichto i nie pavinien. Ale mienavita takuju addanaść, mužnaść, zmahańnie za lepšuju budučyniu svajoj radzimy ludzi ŭsłaŭlali stahodździami, hetyja ideały natchniali i davali nadzieju.
Svaim učynkam Mikoła Statkievič pakazaŭ i jašče adnu važnuju reč — režym nie hatovy daravać inšadumstva, nie hatovy prajavić miłasernaść. I vybar dla niazhodnych z palitykaj u sučasnaj Biełarusi, jakija vyrašajuć prajavić svaju pazicyju, tolki taki — abo za miažu, abo za kraty. Biez ahladki na ŭzrost i byłyja zasłuhi.
Heta nie pieršy termin za palityku, jaki adbyvaje Mikoła Statkievič — jaho sadžali i ŭ 2005, i ŭ 2010-m. U 2020‑m Statkieviča zatrymali 31 maja, kali jon jechaŭ na Kamaroŭku na pikiet Śviatłany Cichanoŭskaj. Tady Statkievič i Sieviaryniec zaklikali ŭ sacyjalnych sietkach abaranić zatrymanaha napiaredadni Siarhieja Cichanoŭskaha i dałučacca da lehalnych pikietaŭ va ŭsich abłasnych centrach.
U śniežni 2021 hoda Statkieviča asudzili na 14 hadoŭ kałonii asablivaha režymu za arhanizacyju masavych biesparadkaŭ. Pakarańnie jon adbyvaŭ u Hłybockaj kałonii. Tudy ž jaho i viarnuli paśla admovy ad departacyi.
Čaćviorty hod zapar ludźmi hoda «Našaj Nivy» stanoviacca palitźniavolenyja. Sumny napamin, što represii tryvajuć i hodnyja i śmiełyja ludzi vymušanyja prachodzić ciažkija vyprabavańni.
***
Chto byŭ čałaviekam hoda «Našaj Nivy» ŭ papiarednija hady:
2024 — Andrej Pačobut
2023 — hurt Tor Band
2022 — rejkavyja partyzany Dźmitryj Klimaŭ, Uładzimir Aŭramcaŭ i Jaŭhien Minkievič
2021 — Darja Łosik
2020 — Śviatłana Cichanoŭskaja
2019 — Pavieł i Hanna Sieviaryncy
2018 — Maryna Zołatava
2017 — Pavieł Kałaŭr
2016 — Kaciaryna Siniuk
2015 — Śviatłana Aleksijevič
2014 — Franak Viačorka i inšyja papularyzatary vyšyvanki
2013 — biełaruskamoŭnyja dzieci
2012 — Alaksiej Baciukoŭ, Źmicier Jackievič, Andrej Radkoŭ (za viartańnie ŭ krainu Statuta Vialikaha Kniastva Litoŭskaha)
2011 — Siarhiej Michałok
2010 — Mikałaj Kazłoŭ
2009 — Natałka Vasilevič i inšyja dabračyncy
2008 — Viktar Hančarenka
2007 — «maładafrontaviec»
2006 — čałaviek Płoščy
Kamientary