Зяленскі: Ніхто не чакаў, што рускія пойдуць праз Беларусь і будуць наступаць на сталіцу
Уладзімір Зяленскі расказаў, чаму наступ праз Беларусь на Кіеў стаў нечаканасцю для ўсіх, як вайна змяніла яго і чаму для міру неабходнае пакаранне вінаватых. У вялікай гутарцы са Стывенам Бартлетам у падкасце The Diary of a CEO прэзідэнт Украіны таксама адказаў на заявы Трампа пра вайну.
«Усе думалі, рускія блефуюць»
Зяленскі згадвае, што перад поўнамаштабным уварваннем расійскія войскі ў Беларусі праводзілі вучэнні. Паводле яго, нават на фоне папярэджанняў выведак многія партнёры не верылі, што рыхтуецца сапраўдны напад. Яны ўспрымалі дзеянні Пуціна як бразганне зброяй — спробу напалохаць Украіну і прымусіць яе да саступак.
Еўрапейскія лідары тэлефанавалі Пуціну, а той запэўніваў іх, што ўварвання не будзе.
Зяленскі прыводзіць яшчэ адну акалічнасць, якая паказвае, як тады ўспрымалі расійскія вучэнні ў Беларусі:
«Да таго ж нашага міністра абароны запрасілі туды на гэтыя вучэнні, і ён там быў. Проста каб вы разумелі. Уявіце сабе».
Паводле прэзідэнта Украіны, папярэджанні, якія ён атрымліваў ад амерыканскага боку, былі асцярожнымі дыпламатычнымі сігналамі. Ён сцвярджае, што яму не паведамлялі пра ўварванне як пра пэўную падзею з канкрэтнай датай і маштабам.
Сам Зяленскі таксама прызнае, што не чакаў поўнамаштабнага ўварвання: яму было цяжка паверыць, што партнёры ведаюць пра падрыхтоўку такога нападу, але не выкарыстоўваюць усе магчымасці, каб яго прадухіліць.
Бартлет кажа, што падчас падрыхтоўкі да інтэрв’ю яго ўразіў маштаб сіл, якія шлі на Кіеў.
Зяленскі патлумачыў, што асноўная ўкраінская групоўка знаходзілася ў Данецкай і Луганскай абласцях: там яна стрымлівала наймацнейшыя сілы праціўніка.
«І наша наймацнейшая групоўка была размешчана менавіта тут. І гэта было пастаянна, яны былі тут, яны былі размешчаны менавіта тут.
Чаму яны былі размешчаны тут? Таму што яны стрымлівалі наймацнейшую расійскую групоўку, каб яна не прарвалася. І ніхто не чакаў, што яны пройдуць праз Беларусь і будуць наступаць на сталіцу. І таму ў нас тут не было ніякіх моцных войскаў. Гэта абсалютны факт».
Ці мог Трамп прадухіліць уварванне
Бартлет нагадвае, што Дональд Трамп шмат разоў паўтараў: калі б ён заставаўся прэзідэнтам ЗША, гэтая вайна не пачалася б. І пытаецца, ці верыць у гэта Зяленскі.
Прэзідэнт Украіны адказвае асцярожна: ніхто не ведае напэўна. Ён дапускае, што асаблівыя адносіны Трампа з Пуціным маглі дапамагчы прадухіліць напад у той момант. Але нагадвае, што прэзідэнцтва Трампа ўсё адно скончылася б, а мэта Пуціна — акупацыя Украіны — засталася б. Таму, на яго думку, праблема шырэйшая за тое, хто менавіта займаў Белы дом.
Асэнсаванне прыйшло праз 20 дзён пасля пачатку вайны
Яшчэ адно пытанне Бартлета — пра расійскую калону даўжынёй каля 64 кіламетраў, якую спадарожнікі зафіксавалі на шляху да Кіева ў канцы лютага.
Першым, паводле прэзідэнта Украіны, патэлефанаваў Джо Байдэн.
«Мы гатовыя дапамагчы вам эвакуявацца», бо, натуральна, уварванне, Кіеў акружаны, і «мы гатовыя дапамагчы вам, вам і вашай сям’і». Сапраўды гэтак жа мне пазней прапаноўвалі многія еўрапейцы, некалькі еўрапейцаў, і людзі з майго атачэння. Скажам, людзі з майго атачэння, з нашага палітычнага кола, таксама прапаноўвалі ўсё гэта зрабіць».
На пытанне, што ён адказаў Байдэну, Зяленскі паўтарыў вядомую фразу: «Мне патрэбныя боепрыпасы. Не транспарт».
Зяленскі кажа, што ў першыя дні не было поўнага ўсведамлення трагедыі. Паводле яго, спачатку ён проста працаваў: трэба было прымаць рашэнні хутчэй, чым паспяваў асэнсаваць тое, што адбываецца.
«Я зразумеў усё гэта толькі праз 20 дзён пасля пачатку вайны. Я проста зразумеў, што нешта здарылася, нешта жудаснае, і калі хуткасць пачала трохі змяняцца, ты пачаў разумець: Божа мой, гэта ж вайна. І гэта, несумненна, жахлівая вайна. Так, але спачатку я проста працаваў».
Ён тлумачыць гэта сваёй рэакцыяй на крызіс: калі людзі вакол у шоку, неабходнасць дзейнічаць прымушае яго сабрацца.
«Ты бачыш, што яны ў шоку, і ты разумееш, што трэба дзейнічаць проста зараз. Проста дзейнічаць. Дзейнічаць кожную секунду. Рабіць высновы. Кіеў блакуюць. Адкрыйце яго. Скажыце вайскоўцам, адкрыйце дарогу. Нам патрэбна ежа, вада і гэтак далей. Вось што такое кіраванне крызісамі».
Пры гэтым Зяленскі не хоча выдаваць такую рэакцыю за выключную смеласць.
«Проста калі такое адбываецца, я бачу, як людзі вакол мяне развальваюцца. Ну, таму што гэта жудасная вайна, я цалкам бяру сябе ў рукі. І толькі пазней, калі ты супакойваешся, ты разумееш, што адбылася жудасная трагедыя, вайна, і гэта проста велізарнае гора».
Парадная форма і памылка ў разліку на адсутнасць супраціву
Паводле Зяленскага, расійскае камандаванне разлічвала на хуткае падзенне Кіева. Ён прыводзіць як сведчанне парадную форму, якую, паводле яго, знаходзілі ў падбітай расійскай тэхніцы.
«Калі нашы хлопцы падбілі іх танкі і ўсё такое, мы знайшлі парадную форму. Гэта праўда. Яны знайшлі парадную форму ў іх розных ваенных машынах. Яны літаральна ішлі на парад. Яны спецыяльна хацелі захапіць Кіеў за тры дні і сімвалічна правесці нейкае чарговае відовішча псеўдаперамогі на Храшчаціку, на Майдане Незалежнасці».
Для Зяленскага гэта частка адной і той жа памылкі Пуціна — адмовы прызнаць Украіну асобнай краінай, а ўкраінцаў асобным народам, які будзе супраціўляцца.
Таму ён не прымае тлумачэнне Трампа, што расійскі наступ праваліўся праз няправільны паварот калоны з дарогі ў размоклае поле.
«Яны дайшлі да Кіева. Яны занялі гарады па дарозе ў Кіеў. Некаторыя яны не занялі, гарады адбіваліся, яны абышлі іх. Я не ведаю, пра што гаворыць прэзідэнт Трамп».
Галоўнай перашкодай, паводле яго, стаў супраціў. Недастаткова прайсці праз тэрыторыю — захопленыя гарады трэба яшчэ ўтрымліваць, пакідаючы ў кожным войскі.
«Я думаю, 300—400 тысяч, каб узяць Кіеў. Ім патрэбна было ўдвая больш людзей. Чаму? Таму што ўзяць Кіеў — што азначае ўзяць Кіеў? Калі вы ўзялі гэтыя гарады па дарозе да Кіева, вам трэба пакінуць войскі, каб утрымліваць іх. А для гэтага патрэбна велізарная колькасць людзей».
На думку Зяленскага, лёгкі захоп Крыма ў 2014 годзе даў Пуціну памылковае ўяўленне пра тое, як пройдзе наступ на астатнюю Украіну.
«Калі ён убачыў, як лёгка быў захоплены Крым, таму ён думаў, што можа гэтак жа лёгка захапіць Кіеў. Гэта быў яго вопыт».
«Гэта жахлівы боль, якога я не пажадаў бы нікому»
У размове пра асабісты цяжар вайны Зяленскі прызнаецца: «Шчыра кажучы, я не сплю».
Паводле яго, ноччу ён падтрымлівае сувязь з вайскоўцамі супрацьпаветранай абароны.
Адны з найцяжэйшых момантаў — сустрэчы з бацькамі загінулых вайскоўцаў, якім ён уручае ўзнагароды за іх дзяцей. Ён згадвае бацьку, які ціха папрасіў яго абняцца.
«Гэта велізарны, жахлівы боль, якога я не пажадаў бы нікому», — кажа ён.
«У столькіх людзей вырвалі сэрцы, і новага сэрца не будзе»
На пытанне пра тое, як вайна незваротна змяніла яго, Зяленскі адказвае вялікім разважаннем. Вярнуць ранейшае жыццё немагчыма, але пакінуць людзей без адказу на перажытае ён таксама лічыць немагчымым.
«Гэтага не вярнуць. Гэта проста два розныя светы, пераацэнка каштоўнасцяў. Мая адзіная мара — скончыць гэтую вайну. Я адчайна хачу справядлівасці. Я проста вельмі хачу… Я ведаю, што ў столькіх людзей вырвалі сэрцы, і новага сэрца не будзе. Трэба даць ім хаця б нешта. Таму нейкі суд, нейкая справядлівасць, хаця б нейкае маральнае суцяшэнне — гэта абсалютна неабходна. Нельга проста пакінуць гэта, бо гэтая дзірка ўнутры іх не загоіцца».
Пакаранне вінаватых для яго звязанае і з тым, ці ўдасца спыніць гвалт надоўга. Зяленскі перасцерагае: калі людзі, якія страцілі ўсё, не ўбачаць шляху да справядлівасці, застанецца жаданне помсты.
«І будзе помста. І помста столькіх людзей, якія страцілі ўсё, што, натуральна, нясе рызыку нейкіх ваенных або баявых дзеянняў і гэтак далей. Так што ўсё не так проста. Гэта не сканчаецца проста так. Чаму мы гаворым пра справядлівы мір? Некаторыя людзі пытаюцца: што такое справядлівы мір? Ну, неяк павінна быць справядлівасць. Вінаватыя павінны быць пакараныя. Як мінімум, трэба паказаць шлях, якім гэта адбудзецца. Можа, не зараз, але гэта адбудзецца».
Але ё і жаданне скончыць усё гэта: «Немагчыма проста дараваць. І вось, і ты разумееш, што хочаш быць са сваімі дзецьмі, са сваёй жонкай. Увогуле, ты проста хочаш скончыць вайну і атрымаць крыху жыцця».
Цяпер чытаюць
«З расіян-наведнікаў працэнтаў 70 аказваліся ватнікамі». Экс-гід з музея ВАВ, якога затрымлівалі яго ж экскурсанты, цяпер папулярны ў Варшаве — пагутарылі з ім14
Каментары
"Паводле прэзідэнта Украіны, папярэджанні, якія ён атрымліваў ад амерыканскага боку, былі асцярожнымі дыпламатычнымі сігналамі. Ён сцвярджае, што яму не паведамлялі пра ўварванне як пра пэўную падзею з канкрэтнай датай і маштабам".
Гэта не адпавядае рэчаіснасці. Амерыканская выведка перадавала яму канкрэтныя карты з канкрэтнымі напрамкамі, па якіх пойдуць РФ і колькасцю войскаў, размешчаных на кожным напрамку.