Спецыялісты лічаць, што гэты прэцэдэнт адкрывае скрыню Пандоры, бо спаліць помнік архітэктуры для многіх забудоўшчыкаў будзе прасцей і танней, чым яго рэстаўраваць.
Як звярнуў увагу тэлеграм-канал «Спадчына», Міністэрства культуры пастановай ад 6 мая 2026 года афіцыйна пазбавіла ахоўнага статусу Свята-Міхайлаўскую царкву ў Сцяпанках Жабінкаўскага раёна. Гістарычны аб'ект, знішчаны пажарам летась, цяпер выключаны з Дзяржаўнага спіса гісторыка-культурных каштоўнасцей.
Свята-Міхайлаўская царква была пабудавана каля 1780 года і з'яўлялася ўзорам заходнепалескай школы драўлянага дойлідства з выразнымі рысамі барока. Як мы падрабязна пісалі раней у нашым гістарычным аглядзе, гэты ўнікальны аб'ект разглядаўся як кандыдат на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Трагічны фінал адбыўся ў ліпені 2025 года, калі будынак згарэў дашчэнту. Згодна з высновамі экспертаў, пажар пачаўся з-за кароткага замыкання: падчас рамонтна-аднаўленчых работ да сеткі адначасова падключылі занадта шмат энергаёмістага абсталявання. Замест таго, каб патрабаваць адказнасці і навуковага ўзнаўлення помніка, мясцовыя ўлады адразу анансавалі хуткую расчыстку тэрыторыі і праектаванне на вызваленым участку цалкам новага будынка.
Супярэчнасць з Кодэксам аб культуры
Пастанова Міністэрства культуры аб выключэнні царквы са спіса з'яўляецца юрыдычна неабгрунтаванай.
Паводле пункта Кодэкса аб культуры, пазбаўленне статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці магчыма толькі ў выпадку фізічнай страты аб'екта і адначасовай «немагчымасці навукова абгрунтаванага аднаўлення».
Рашэнне аб такой немагчымасці павінна прымаць Навукова-метадычная рада.
Як звяртаюць увагу спецыялісты, у выпадку са Сцяпанкаўскай царквой немагчымасць аднаўлення нічым не абгрунтаваная. Да пажару будынак быў дэталёва зафіксаваны: існуе вычарпальны аб'ём фотаматэрыялаў, абмераў і архітэктурных апісанняў. Гэтай базы абсалютна дастаткова для дакладнай навуковай рэстаўрацыі (узнаўлення) храма XVIII стагоддзя. Тым не менш Рада пры Міністэрстве культуры ўхваліла рашэнне аб выключэнні аб'екта з дакументаў.
Выключэнне царквы ў Сцяпанках са спіса стварае небяспечную практыку ў галіне аховы спадчыны. Фактычна ведамства прадэманстравала механізм вызвалення зямельных участкаў ад гістарычнай забудовы і звязаных з ёй заканадаўчых абмежаванняў.
Калі раней уласнік быў абавязаны захоўваць і аднаўляць помнік, то цяпер фізічнае знішчэнне аб'екта дазваляе зняць з яго ахоўны статус. Прычынай страты можа стаць «выпадковае» кароткае замыканне ці «выпадковы» падпал бяздомнымі — вельмі зручны інструмент, якім нехта абавязкова скарыстаецца.
Цяпер чытаюць
«Няма ў нас іншых беларусаў». Лідар «Драздоў» заклікаў дараваць тым, хто «не там лайк паставіў»47
«Няма ў нас іншых беларусаў». Лідар «Драздоў» заклікаў дараваць тым, хто «не там лайк паставіў»
Замест парэшткаў Вітаўта за сцяной Віленскай катэдры знайшлі толькі кучу камянёў. Але ўлады Літвы гатовыя выдаткаваць на працяг пошукаў яшчэ 1,5 мільёна еўра2626
Каментары