Mnohija ludzi ź dziacinstva čuli papiaredžańni pra toje, što nielha siadzieć, zakinuŭšy nahu na nahu. Ličyłasia, što takaja zvyčka moža paškodzić kalennyja sustavy, vyklikać varykoznaje pašyreńnie vien abo pryvieści da prablem sa śpinaj. Sučasnyja daśledavańni nie paćviardžajuć bolšaść hetych śćviardžeńniaŭ.
Ujaŭleńni pra škodu skryžavanych noh častkova pachodziać ad starych pohladaŭ na pastavu. Doŭhi čas u mnohich kulturach «pravilnaje» siadzieńnie asacyjavałasia nie tolki sa zdaroŭjem, ale i z dyscyplinaj, vychavanaściu i samakantrolem. Pastupova sacyjalnyja normy pačali ŭsprymacca jak miedycynskija fakty.
Akramia taho, ludzi časta błytajuć časovuju niazručnaść z paškodžańniem arhanizma. Paśla praciahłaha znachodžańnia ŭ adnoj pozie sapraŭdy moža źjavicca adčuvańnie skavanaści abo žadańnie raźmiacca. Ale heta zvyčajna sihnał źmianić stanovišča, a nie prykmieta taho, što cieła atrymlivaje škodu.
Sučasnyja ŭjaŭleńni pra pastavu istotna źmianilisia. Usio bolš daśledavańniaŭ pakazvaje, što nie isnuje adzinaj «idealnaj» pozy, jakaja padychodzić usim ludziam. Ab hetym piša hrupa fizijaterapieŭtaŭ Sidniejskaha technałahičnaha ŭniviersiteta ŭ svaim artykule na staronkach The Conversation.
Ci ŭpłyvaje heta na śpinu?
Siadzieńnie sa skryžavanymi nahami časta nazyvajuć prykładam drennaj pastavy. Adnak navukovyja pracy, pryśviečanyja bolam u śpinie i pastavie, nie vyjavili niejkaha adnaho stanovišča cieła, jakoje nadziejna abaraniała b ad prablem abo, naadvarot, niepaźbiežna ich vyklikała.
U adnym z daśledavańniaŭ fizijaterapieŭtaŭ z roznych krain paprasili nazvać najlepšuju pozu dla siadzieńnia. Vyśvietliłasia, što ich mierkavańni istotna adroźnivajucca. Heta śviedčyć pra toje, što ŭjaŭleńni pra «pravilnuju» pastavu častkova farmirujucca prafiesijnymi tradycyjami i kulturnymi zvyčkami, a nie tolki navukovymi dadzienymi.
Śpina čałavieka zdolnaja prystasoŭvacca da samych roznych pałažeńniaŭ. Značna bolš prablem moža ŭźniknuć, kali doŭha zastavacca ŭ luboj pozie — niezaležna ad taho, ci siadzić čałaviek roŭna, sahnuŭšysia nad kampjutaram abo zakinuŭšy nahu na nahu.
Ci moža takaja zvyčka paškodzić sustavy noh?
Jašče adzin raspaŭsiudžany mif śćviardžaje, što takaja pastava nibyta «znošvaje» sustavy. Adnak i tut navukovyja dokazy adsutničajuć.
Padčas chady pa leśvicy, biehu, skačkoŭ abo pieranosu ciažkich pakupak tazaściehnavyja i kalennyja sustavy vytrymlivajuć značna bolšyja nahruzki, čym pry zvyčajnym siadzieńni. Skryžavanyja nohi mohuć na karotki čas źmianić vuhły ŭ sustavach, ale niama śviedčańniaŭ, što heta pryvodzić da artrytu abo inšych doŭhaterminovych paškodžańniaŭ.
Daśledavańniaŭ mienavita hetaj zvyčki nie tak šmat, tamu navuka pakul nie moža dać absalutna vyčarpalny adkaz. Ale tyja danyja, što jość siońnia, nie padtrymlivajuć staroje śćviardžeńnie pra škodu dla sustavaŭ.
U kliničnych rekamiendacyjach dla zachavańnia zdaroŭja kaleniaŭ i tazaściehnavych sustavaŭ asnoŭnaja ŭvaha nadajecca fizičnaj aktyŭnaści, raźvićciu myšcaŭ, kantrolu masy cieła i ahulnaj nahruzcy na sustavy, a nie asobnym bytavym zvyčkam.
Ci vyklikaje heta varykoz?
Adkaz i na hetaje pytańnie admoŭny. Jak tłumačać aŭtary, varykoznaje pašyreńnie vien raźvivajecca tady, kali kłapany ŭ vienach pierastajuć efiektyŭna pracavać, u vyniku čaho kroŭ zastojvajecca i vieny pašyrajucca. Asnoŭnymi faktarami ryzyki ličacca ŭzrost, spadčynnaść, ciažarnaść, atłuścieńnie i niekatoryja asablivaści pracy, źviazanyja z praciahłym stajańniem.
Kali čałaviek skryžoŭvaje nohi, kryvaciok moža nienadoŭha źmianiacca, ale heta nie aznačaje, što takaja poza stanovicca pryčynaj varykozu. Sučasnyja daśledavańni nie znachodziać suviazi pamiž hetaj zvyčkaj i raźvićciom zachvorvańnia.
Kali ŭsio ž varta być aściarožnym
Isnujuć asobnyja situacyi, kali daktary mohuć časova rekamiendavać nie siadzieć, zakinuŭšy nahu na nahu. Naprykład, paśla niekatorych apieracyj pa zamienie tazaściehnavaha sustava ŭ pieryjad hajeńnia tkanak.
Praŭda, navat u hetaj śfiery apošnija daśledavańni pakazvajuć, što častka tradycyjnych mier zaściarohi moža być praźmiernaj dla mnohich pacyjentaŭ.
Taksama doktar moža paraić paźbiahać peŭnaj pozy, kali jana vyklikaje bol abo razdražniaje adčuvalnuju vobłaść cieła. Ale heta datyčyć kankretnych miedycynskich vypadkaŭ, a nie ŭsich ludziej.
Časam paśla doŭhaha siadzieńnia ŭ niazručnym stanoviščy ŭźnikaje zdranćvieńnie abo pakołvańnie ŭ nahach. Zvyčajna hetyja adčuvańni chutka źnikajuć paśla taho, jak čałaviek źmianiaje pozu abo krychu pachodzić.
Što sapraŭdy važna
Aŭtary-fizijaterapieŭty padkreślivajuć: dla zdaroŭja važniej raznastajnaść ruchaŭ, čym pošuk idealnaj pastavy.
Kali vam zručna siadzieć, zakinuŭšy nahu na nahu, niama padstaŭ ličyć heta niebiaśpiečnaj zvyčkaj. Značna karyśniej pieryjadyčna źmianiać stanovišča cieła, ustavać, chadzić i nie zastavacca ŭ adnoj pozie hadzinami.
Inšymi słovami, najbolš zdarovaj časta akazvajecca nie niejkaja adna «pravilnaja» pastava, a zvyčka rehularna ruchacca i nie siadzieć zanadta doŭha bieź pierapynkaŭ.
Pa padazreńni ŭ zabojstvie ciažarnaj minčanki zatrymali chakiejnaha sudździu Alaksieja Haŭrylonka6
Kamientary