Uładalnik kramy Kropka ŭ Vilni raskazvaje, jak raźvivajecca jaho biznes i ci znajšli tych, chto raźbiŭ im vokny

Biznes pa-biełarusku: układańni, vydatki i praca amal u nul

— Jak uźnikła ideja adkryć «Kropku»?

— Da taho jak adkryć «Kropku», ja pracavaŭ u dastaŭcy — amal paŭtara hoda, jeździŭ na rovary. I, u pryncypie, moh by i dalej tam pracavać. Ale žonka prapanavała pasprabavać pačać ułasny biznes. Da adkryćcia kramy i prastory «Kropka» my schadzili na šoŭrum majstroŭ i ŭbačyli, što jość ludzi, ź jakimi možna supracoŭničać. Tady i padumali, što možam adkryć takoje miesca. Spačatku ŭ nas było nie bolš za 20 majstroŭ, a kala 50 — užo ŭ pieršyja miesiacy pracy. Ciapier z nami pracujuć užo bolš za 150 majstroŭ.

— Kolki ŭ vyniku kaštavała adkryć kramu? Jakimi byli pačatkovyja ŭkładańni?

— My ŭkłali kala 10 tysiačaŭ jeŭraŭ svaich hrošaj. I jašče daviałosia ŭziać u banku kredyt na 5 tysiačaŭ jeŭraŭ, tamu što patrebny byŭ depazit za arendu — za try miesiacy napierad. Hety kredyt my dahetul vypłačvajem, ale ŭžo chutka pavinny zakryć.

Pavialičyć

— Kolki vy ciapier płacicie za arendu i naohuł kolki idzie na kramu na miesiac?

— Kali brać u siarednim usie vydatki za hod i dzialić pa miesiacach, to razam z arendaj, padatkami, kamunalnymi płaciažami i inšymi vydatkami atrymlivajecca kala 2000 jeŭra na miesiac.

— Siońnia biznes užo prynosić prybytak ci pakul pracuje ŭ nul?

— Kali brać pieršy hod, a my pačali pracavać u traŭni, to my navat vyjšli ŭ nievialiki plus, bo nie zachapili samyja ciažkija zimovyja miesiacy. A voś nastupny hod užo byŭ poŭny, i tam spačatku byli nievialikija minusy, potym udałosia vyjści ŭ plus. Ale kali hladzieć pa vyniku hoda, to atrymlivajecca zusim niašmat — prykładna na ŭzroŭni minimalnaha dachodu pa litoŭskich mierkach. Ciapier my jašče pačali płacić PDV: 21 % na tavary i 5 % na knihi. Tamu pakul pavodle vynikaŭ hoda možam vyjści abo ŭ nievialiki minus, abo ŭ vielmi nievialiki plus, amal u nul. Usio zaležyć ad taho, ci budzie bolš pakupnikoŭ — i anłajn, i afłajn.

— Jak vyhladaje madel pracy? Vy vykuplajecie tavary ŭ majstroŭ ci bieracie ich na realizacyju?

— Pa-roznamu. Chtości choča pracavać na ŭmovach vykupu, i tady my damaŭlajemsia pra aptovuju canu. Ale čaściej majstry dajuć nam tavary na realizacyju, i paśla prodažu my raźličvajemsia ź imi.

Pavialičyć

— Vy pracujecie ŭ «Kropcy» adzin ci vam niechta dapamahaje?

— Spačatku žonka mnie dapamahała, ale apošnija paŭtara hoda ŭžo nie moža, bo zaniataja vychavańniem syna — jamu ciapier jakraz paŭtara hoda. Časam jana pryjazdžaje siudy, a ŭ zvyčajnym režymie ja ŭ kramie adzin. Vola bolš dapamahaje z dyzajnam, afarmleńniem, vykładkaj, a ja ŭ asnoŭnym na kasie.

— Druhi pakoj u vas vykarystoŭvajecca jak prastora dla imprezaŭ i sustrečaŭ? 

— Tak, tut prachodziać roznyja prezientacyi, majstar-kłasy, sustrečy, kinapakazy, navat batlejka ŭ nas była niekalki razoŭ. Uvohule tut možna pravodzić roznyja padziei. Ciapier, naprykład, prachodziać žanočyja sustrečy — žanočy kłub. I heta taksama pracuje na kramu: ludzi prychodziać nie tolki na sustreču, ale i znajomiacca z prastoraj, zachodziać u kramu, potym viartajucca.

— Vy zdajacie hetaje pamiaškańnie ŭ arendu ci dajacie placoŭku biaspłatna?

— Kali padzieja źviazanaja z prasoŭvańniem biełaruskaj movy i kultury, to my možam davać prastoru za košt «Kropki», biaspłatna. My z žonkaj spačatku damovilisia, što adna z našych metaŭ — zachoŭvać biełaruskuju identyčnaść, bo ciapier u Biełarusi ŭsio biełaruskaje źniščajecca. A kali havorka pra kamiercyjnuju padzieju, tady ŭžo abmiarkoŭvajecca košt arendy.

Pavialičyć

— Kali hladzieć z pazicyi ŭžo pražytaha dośviedu, što było samym składanym pry zapusku biznesu ŭ Litvie?

— U našym vypadku ŭsio było davoli prosta. Ja b nie skazaŭ, što ŭ nas byli niejkija surjoznyja pieraškody — ni z papierami, ni z adkryćciom. Ciapier hałoŭnaja prablema — heta hrošy: paśla taho jak pačali płacić dadatkovyja padatki, stała składaniej vychodzić u plus. Ale ŭ cełym usio pracuje narmalna. Možna skazać, što ŭ Litvie dastatkova dobryja ŭmovy dla małoha biznesu.

«Zajšoŭ, ubačyŭ adzieńnie na maniekienie i adrazu skazaŭ: «Heta ŭsio zapakujcie mnie»

— U lipieni 2024 hoda ŭ vašaj kramie raźbili vokny i pakinuli abraźlivy nadpis na litoŭskaj movie z pamyłkami — «viartajciesia dadomu, biełaruskija śvińni». Tady vy kazali, što ničoha nie źnikła, a sam incydent rascanili jak pravakacyju z palityčnym padtekstam. Čym skončyłasia hetaja historyja?

— Na hety momant rasśledavańnie praciahvajecca. Nakolki ja viedaju, spravu pieradali ŭ inšy adździeł. Ciapier mianie ŭžo asabliva nie infarmujuć pra toje, što adbyvajecca, ale, napeŭna, možna zrabić zapyt i daviedacca. Chacia mnie zdajecca, usio budzie prykładna tak ža, jak i ź inšymi biełaruskimi prastorami ŭ Vilni, na jakija taksama byli napady. Vykanaŭcaŭ, moža być, i znojduć, a voś zamoŭcaŭ — naŭrad ci. A chto moh być zamoŭcam, zrazumieła: abo łukašenkaŭski režym, abo rasiejskija śpiecsłužby.

— Chto vašy asnoŭnyja klijenty — biełarusy ci turysty?

— Heta zaležyć ad siezona. Uletku, u turystyčny siezon, bolšaść pakupnikoŭ — turysty. Viasnoj, vosieńniu i asabliva zimoj — bolš biełarusaŭ. Biełarusy ŭ asnoŭnym kuplajuć knihi, adzieńnie. Turysty čaściej biaruć suvieniry — mahnity, birulki i padobnyja rečy.

Pavialičyć

— Turysty razumiejuć, što heta nie prosta suvienirnaja krama, a biełaruskaja prastora? Vam davodzicca niešta tłumačyć?

— Tak, spačatku jany pytajucca, čamu tut napisana Belarus, čamu takaja simvolika, bo zvyčajna jany viedajuć inšy ściah. I ja tady raskazvaju pra histaryčnyja padziei, pra toje, što adbyvałasia i adbyvajecca ŭ Biełarusi. Paśla hetaha ludziam stanovicca bolš zrazumieła, jany pačynajuć cikavicca. Mnohija potym šukajuć infarmacyju pra Biełaruś užo sami. U nas jość i knihi pra biełaruskuju historyju, u tym liku na anhlijskaj, tak što heta taksama dapamahaje.

— Ci byvajuć u vas dziŭnyja pakupniki, jakich možna zapadozryć u pravakacyjach abo suviaziach sa śpiecsłužbami?

— Adkryta ahresiŭnych abo chamavatych nie było. Ale dziŭnyja byvajuć. Mahčyma, kahości i sapraŭdy zasyłajuć, kab zdabyć niejki «vieščdok». Jany zadajuć pravakacyjnyja pytańni: čamu ŭ vas takaja simvolika, čamu heta pradajecca ŭ Vilni, kamu heta treba. Standartny nabor pytańniaŭ, pa jakich adrazu možna zrazumieć, navošta čałaviek pryjšoŭ. Ale niachaj prychodziać, nam heta navat u plus.

— A možacie ŭzhadać samuju vialikuju kuplu?

— Tak, byli takija pakupniki, jakija pakidali bolš za 500 jeŭraŭ. Pryčym nie za adzin raz. Pamiataju, naprykład, biełarus pryjechaŭ z Varšavy ź siabrami. Zajšoŭ, ubačyŭ adzieńnie na maniekienie i adrazu skazaŭ: «Heta ŭsio zapakujcie mnie». Potym jašče ŭziaŭ niejkija suvieniry, a paźniej viarnuŭsia ź siabrami — užo paśla adpačynku — i jašče niešta dakupili. Byvali i takija historyi.

Turma, novaja kryminalnaja sprava i płany na viartańnie ŭ Biełaruś

— Paśla turmy i adjezdu ź Biełarusi nakolki psichałahična ciažka było pačynać žyćcio nanova ŭ Vilni?

— U maim vypadku rašeńnie było prostym, bo žonka ŭžo była ŭ Vilni. Kali ja vyzvaliŭsia, tut užo była Vola, było razumieńnie, kudy jechać. I ŭ maim vypadku jana stała dla mianie asabistym mientaram, čałaviekam, jaki dapamoh resacyjalizavacca. Jana ŭžo źniała žyllo, tamu ŭ bytavym sensie ŭsio było arhanizavana, i mnie było lahčej.

Pavialičyć

— Paśla vyzvaleńnia na vas zaviali novuju kryminalnuju spravu pavodle artykuła ab źniavazie pradstaŭnikoŭ ułady. Vy razumiejecie, što ź joj ciapier adbyvajecca? Z vami niechta sprabuje źviazvacca?

— Kankretna pavodle hetaj spravy mnie nie pišuć i nie prapanujuć viarnucca abo dać niejkija pakazańni. Časam pišuć u roznyja sacsietki, prapanujuć niešta zrabić, ale ja na heta nie reahuju, bo razumieju, što heta moža być pravakacyja. U mianie jość prytułak, i mnie ŭvohule nielha kamunikavać z hetymi strukturami. Kali mnie niešta pišuć, ja adrazu rablu skrynšoty i dasyłaju pravaabaroncam. Apošniaja infarmacyja, jakaja ŭ mianie była nakont hetaj spravy, — što adzin z tych, chto ličyŭsia «źniavažanym», užo pamior. Tak što tam usio, vidać, u padviešanym stanie.

— Paśla źniavoleńnia ŭ vas zastalisia niejkija zvyčki abo strachi, jakija dahetul upłyvajuć na žyćcio?

— Mahčyma, kali b u mianie było bolš času, ja b bolš pra heta refleksavaŭ. Ale ciapier u mianie na heta prosta niama času. Dumaju, kali-niebudź paźniej, moža, praź niekalki hadoŭ, kali źjavicca mahčymaść spynicca i padumać, tady ja zmahu heta lepš asensavać.

Pavialičyć

— Pry jakich umovach vy b viarnulisia ŭ Biełaruś?

— Pa-pieršaje, pavinna źmianicca ŭłada. Pa-druhoje, pavinna być praviedziena reabilitacyja — i mianie, i majoj žonki. Pa-treciaje, u Biełarusi pavinna prajści lustracyja i pavinny być sudy nad tymi, chto ździajśniaŭ złačynstvy. Kali ŭsio heta adbudziecca, tady možna budzie dumać pra viartańnie. Kali heta zdarycca zaŭtra — možna budzie razhladać taki varyjant. U mianie tam žyvyja baćki, žadańnie viarnucca jość. Ale kali heta zaciahniecca na 10-20‑30 hadoŭ, tady ŭžo budzie składaniej, bo syn vyraście, źjaviacca inšyja dzieci, inšaje žyćcio — i pierajazdžać budzie ŭžo nie tak prosta.

• 3
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1