ZŠA nieaficyjna paprasili try krainy źniać sankcyi ź biełaruskaha kaliju

U adnastaronkavym dakumiencie havorycca: «Ciapier, kali Złučanyja Štaty źniali amierykanskija sankcyi z «Biełaruśkaliju», amierykanskija kampanii zacikaŭlenyja ŭ nabyćci i transpartavańni biełaruskaha kaliju. Dla hetaha spatrebicca tranzit praz krainy ES, jakija miažujuć ź Biełaruśsiu, abo praz Ukrainu, kab paźbiehnuć transpartavańnia praz Rasiju».

U zvarocie taksama adznačajecca, što «Złučanyja Štaty zacikaŭlenyja ŭ vyvučeńni patencyjnych maršrutaŭ dla tranzitu biełaruskaha kaliju z metaj źmiakčeńnia hłabalnaha deficytu praz Polšču, Litvu abo Ukrainu i čakajuć budučych abmierkavańniaŭ hetaj temy z vami».

Ministerstva zamiežnych spraŭ Ukrainy paćvierdziła «Radyjo Svaboda», što atrymała hety list. Ministerstvy zamiežnych spraŭ Polščy i Litvy pakul nie adkazali na zapyty. Adnak niadaŭna ministr zamiežnych spraŭ Litvy Kiastucis Budrys pryznaŭ, što Vašynhton akazvaje cisk na krainu z patrabavańniem dazvolić tranzit biełaruskaj pradukcyi.

Akramia źmiakčeńnia ŭ sakaviku abmiežavalnych mier suprać biełaruskaha kalijnaha hihanta «Biełaruśkalij», Vašynhton taksama vyklučyŭ z sankcyjnaha śpisu jaho markietynhavaje padraździaleńnie — «Biełaruskuju kalijnuju kampaniju», a taksama kampaniju «Ahraraźvićcio» paśla dasiahnutaj damoŭlenaści ab vyzvaleńni 250 palityčnych źniavolenych u Biełarusi.

Hetyja sankcyi dziejničali z 2021 hoda. Tady režym Alaksandra Łukašenki prymusiŭ da pasadki ŭ Minsku 23 maja 2021 hoda pasažyrski samalot Ryanair, jaki lacieŭ z Hrecyi ŭ Litvu, kab zatrymać apazicyjnaha błohiera Ramana Pratasieviča i jaho partniorku Safiju Sapiehu.

Jeŭrasajuz, u svaju čarhu, adnahałosna praciahnuŭ ekanamičnyja sankcyi suprać Biełarusi jašče na hod raniej sioleta. Hetyja miery ŭklučajuć zabaronu na impart biełaruskich kalijnych uhnajeńniaŭ i adrasnyja sankcyi suprać kampanij, takich jak «Biełaruśkalij».

Choć uhnajeńni na asnovie azotu technična ŭsio jašče mohuć impartavacca ŭ ES, ich taksama pastupova vyvodziać z rynku. Letaś Jeŭrasajuz uvioŭ dadatkovyja myty ŭ pamiery 40—45 jeŭra za tonu pavierch 6,5‑pracentnaha taryfu na takuju pradukcyju ź Biełarusi i Rasii. Hetyja myty musiać vyraści da 60 jeŭra za tonu ŭžo hetym letam i da 80 jeŭra ŭ nastupnym hodzie, a da 2028 hoda dasiahnuć 350 jeŭra za tonu.

Na praciahu niekalkich miesiacaŭ jeŭrapiejskija čynoŭniki jak publična, tak i ŭ pryvatnych razmovach admaŭlali, što ZŠA cisnuć na Jeŭropu z patrabavańniem źmiakčyć sankcyi suprać Biełarusi.

Adnak list Koŭła faktyčna prasoŭvaje takuju ideju, adznačajučy: «Tranzit praz krainy ES zapatrabuje abo źniaćcia Jeŭrasajuzam sankcyj ź biełaruskaha kaliju, abo admovy krain tranzitu ad ich praz adpaviedny pravavy miechanizm. Lubaja zakupka biełaruskaha kaliju Zachadam moža pazbavić Rasiju mahčymaści pradavać ułasny kalij i nie dazvolić joj atrymlivać vyhadu ad tranzitnych zboraŭ».

U dakumiencie taksama zhadvajecca mahčymy kampramisny varyjant: «Častka abo ŭsie tranzitnyja zbory, atrymanyja ŭ ramkach hetaj damoŭlenaści, mohuć być nakiravanyja krainaj tranzitu ŭ śpiecyjalny fond padtrymki samaabarony Ukrainy».

Apošni zapyt śviedčyć jak pra paciapleńnie adnosin pamiž ZŠA i Biełaruśsiu paśla viartańnia Donalda Trampa ŭ Bieły dom letaś, tak i pra rost hłabalnaj patreby va ŭhnajeńniach paśla abmiežavańnia sudnachodstva ŭ Armuzskim pralivie praz šyrejšy kanflikt na Blizkim Uschodzie.

Praz hety vodny šlach zvyčajna prachodzić kala piataj častki suśvietnych enierharesursaŭ, ale taksama da 30 pracentaŭ hłabalnaha ekspartu ŭhnajeńniaŭ, u tym liku kala 20 pracentaŭ suśvietnaha handlu zvadkavanaha pryrodnaha hazu, jaki źjaŭlajecca klučavym kampanientam u vytvorčaści azotnych uhnajeńniaŭ.

Kalij maje krytyčnaje značeńnie dla vytvorčaści sielhaspradukcyi. Razam z azotam i fosfaram jon vykarystoŭvajecca va ŭhnajeńniach, nieabchodnych dla poŭnaha cykłu vyroščvańnia takich važnych sielskahaspadarčych kultur, jak pšanica, rys i kukuruza, — praduktaŭ, jakija zabiaśpiečvajuć bolš jak 40 pracentaŭ suśvietnaha spažyvańnia kałoryj.

Pavodle acenak, Biełaruś zabiaśpiečvaje kala 15 pracentaŭ suśvietnaj vytvorčaści ŭhnajeńniaŭ, što pryniesła krainie bolš za 1 miljard dalaraŭ u 2024 hodzie. Raniej Biełaruś ekspartavała kalij praz party bałtyjskich krain, u pieršuju čarhu praz Kłajpiedu ŭ Litvie, ale ciapier vymušana transpartavać pradukcyju pa rasijskaj čyhuncy, hałoŭnym čynam u Sankt-Pieciarburh, što zajmaje bolš času z ulikam pryjarytetu rasijskaha kaliju i kaštuje daražej.

Što papiaredničała

20 maja niekalki zamiežnych ahienctvaŭ paviedamili, što ZŠA padšturchoŭvajuć Ukrainu skasavać abmiežavańni na impart kalijnych uhnajeńniaŭ ź Biełarusi i zaklikali hetuju krainu paŭpłyvać na jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ, kab jany zrabili toje ž samaje.

Vašynhton arhumientavaŭ svaju prośbu tym, što skasavańnie sankcyj na impart klučavoha pažyŭnaha rečyva dla hleby moža dapamahčy Biełarusi dystancyjavacca ad Rasii i adkryć dźviery dla palapšeńnia adnosin ź Minskam.

ZŠA i Jeŭrasajuz uviali šyrokamaštabnyja sankcyi suprać Biełarusi paśla taho, jak Minsk pačaŭ žorstkija represii suprać pratestoŭcaŭ paśla prezidenckich vybaraŭ u 2020 hodzie.

Abmiežavańni ŭzmacnili paśla taho, jak ułady Biełarusi padtrymali ahresiju Rasii 24 lutaha 2022 hoda, dazvoliŭšy vykarystać biełaruskuju vajennuju infrastrukturu i pavietranuju prastoru dla ŭvarvańnia rasijskaj armii i abstrełaŭ mirnych haradoŭ Ukrainy.

U śniežni 2025 hoda ZŠA źmiakčyli sankcyi suprać troch biełaruskich kalijnych kampanij paśla vyzvaleńnia Minskam 250 palityčnych źniavolenych u miežach damoŭlenaściaŭ z ZŠA. Jeŭrapiejskija sankcyi dziejničajuć da lutaha 2027 hoda i mohuć być praciahnutyja.

• 3
• 1
• 1
• 9
• 0
• 0
• 14
• 0