«Hryša žyvie tut, budzie jamu kampanija». Siamja z Babrujska prytuliła na padvorku piać lebiedziaŭ, jakija trapili ŭ biadu
Na padvorku žycharoŭ Babrujska Lubovi Iosifaŭny i Alaksieja Mikałajeviča Šušlanikavych bolš za hod žyŭ niezvyčajny hadavaniec — lebiedź pa imieni Hryša. Ciapier ža lebiadzinaja čarada pavialičyłasia ŭ piać razoŭ, piša vydańnie magilev.by.
Lebiedź Hryša trapiŭ da siamji paśla taho, jak pablizu ahraharadka Ivanaŭka brakańjery zastrelili lebiadzinuju siamju, a ŭ čarocie paśla taho zastalisia dva lebiedzi. Nieabyjakavyja ludzi paviedamili pra heta pryrodaachoŭnikam.
U hetaha lebiedzia byli paškodžanyja kryło i łapka. Vieterynar Ryhor Bialahaŭ jaho praapieravaŭ i vyrašyŭ prystroić u «dobryja ruki» na pieryjad reabilitacyi. Lubovi Iosifaŭnie i Alaksieju Mikałajeviču adpaviednymi orhanami byli vydadzienyja ŭsie nieabchodnyja dakumienty, bo zabirać dzikich žyvioł z pryrody dazvolena tolki ŭ asablivych vypadkach.
Adnak ža całkam papravić zdaroŭje lebiedziu Hryšu tak i nie ŭdałosia, tamu jon i da siońnia žyvie pry hetaj siamji. Bolš za toje, zaraz na padvorku Šušlanikavych užo piać lebiedziaŭ!
«Dumaju, Hryša žyvie tut, budzie jamu kampanija»
«29 śniežnia 2025‑ha mnie patelefanavaŭ vietdoktar Ryhor Bialahaŭ i kaža: «Patrebna dapamoha». Naturalna, ja spałochałasia, pytajusia: «Chto hetym razam — krakadził?!», — sa śmiecham kaža Luboŭ Iosifaŭna. — Jon paśpiašaŭsia supakoić: «Nie-nie, lebiadzicha». Akazałasia, hetu ptušku pryvieźli sa Žłobina, u jaje mocna byli admarožanyja łapki, kryły, nieabchodna było ŭziać na pieratrymku — marazy pačynalisia. Naturalna, ja nie zmahła admović. Dumaju, «Hryša žyvie tut, budzie jamu kampanija».
U toj dzień Hryša taki sumny chadziŭ, nudziŭsia. Kažu jamu: «Ty nie viedaješ jašče, jaki siurpryz ciabie ŭviečary čakaje!» I voś pryjazdžaje naša lebiedzicha, usia takaja šypučaja, dzikaja. Kali Hryša jaje ŭbačyŭ, kryły svaje raspraviŭ, šyju vyciahnuŭ: maŭlaŭ, hladzicie, ja chłopiec jaki! I jana tak horda pajšła, i adrazu da jaje prylipła imia Hłafira.
Jon uvieś viečar chadziŭ za joj, zalacaŭsia. I kali pryjšoŭ čas zachodzić Hryšu na noč u svoj damok, jon Hłafiru supravadžaŭ, pakazvaŭ, kudy iści, razmaŭlaŭ na svajoj movie. Ranicaj pajšli z mužam pahladzieć, jak jany tam, a raptam Hryša paklavaŭ hościu ŭnačy. Ale vychodziać jany abodva ščaślivyja, hordyja. I z toj chvilinki jon ad jaje bolš nie adychodzić».
Na momant pryjezdu ŭ siamju Šušlanikavych Hłafiry było paŭtara hoda.
Plus Juša, Vaniuša i Małyška
Na nastupny dzień, 30 śniežnia, Šušlanikavym znoŭ patelefanavaŭ vieterynar. Luboŭ Iosifaŭna, užo hatovaja da ŭsiaho, spytała «Chto hetym razam?!». Adkaz užo nie mocna ździviŭ: «Dva lebiedzi». Akazałasia, na karjery na Čarapičnym u dvuch lebiedziaŭ u vyniku prymiarzańnia da lodu było paškodžana apiareńnie kryłaŭ. Tak tut źjavilisia jašče dva lebiedzi — chłopčyk i dziaŭčynka, ich nazvali Juša i Vaniuša. Imiony vybirali šlacham hałasavańnia ŭ TikTok, dzie Luboŭ Iosifaŭna vykładvaje roliki pra svaich niezvyčajnych hadavancaŭ. Novym členam siamiejstva na toj momant było pa siem miesiacaŭ.
«Hryša z Hłafiraj ich spačatku krychu paščypvali, ale chutka pryniali, — raskazvaje Luboŭ Iosifaŭna. — Tak u nas utvaryłasia siamja: mama, tata i dvoje pryjomnych dziaciej (śmiajecca)».
A 10 studzienia Alaksiej Mikałajevič pavioz da vieterynara sabačku na pryščepku, patelefanavaŭ žoncy i paviedamiŭ, što patrebna dapamoha jašče adnoj ptušcy. U Myškavičach, na race Ała, zastałasia 6‑miesiačnaja lebiadzicha z paškodžanym kryłom, łapka ŭmiorzła ŭ lod, u vyniku ŭ jaje składany pierałom. I znoŭ Luboŭ Iosifaŭna nie zmahła admović. Tak u ich źjaviłasia Małyška. Ptuška była słabieńkaj, na treci dzień zusim nie mahła stać na chvoruju łapku.
«Spačatku Małyška ničoha nie jeła, praź siłu my davali joj tabletki, — raskazvaje surazmoŭca pra svaju hadavanku. — Kala dvuch tydniaŭ lebiadzicha žyła na kuchni, potym jaje pierasialili na vierandu, a dniami vypuścili na vulicu asobna ad inšych ptušak, kab nichto jaje nie kryŭdziŭ. Pastupova Małyška adčuła siabie lepš, ale, na žal, na adnu łapku jana i zaraz kulhaje».
Pavodle słoŭ vieterynara, biez apieracyi nie abyścisia. Dla jaje praviadzieńnia patrebna płaścina, jakaja kaštuje 560 rubloŭ. Samim našym hierojam takuju sumu «nie paciahnuć», tamu Luboŭ Iosifaŭna adkryła rachunak dla zboru srodkaŭ na apieracyju dla Małyški.
«Dajem im avios, jačmień, pšanicu, kambikorm, harodninu»
Kali ź pieršym svaim hadavancam — lebiedziem Hryšam, Luboŭ Iosifaŭna spačatku nie viedała, jak pavodzić siabie pravilna, čym karmić, jak utrymlivać, to ciapier u jaje takich prablem nie ŭźnikaje.
«Pieršyja dni našy novyja hadavancy ničoha nie jeli, u lubym vypadku ŭ ich byŭ stres, — raskazvaje jana. — A potym pastavili im tazik z kormam, dva viadry ź ciopłaj vadzičkaj. Hryša jeść, Hłafira, hledziačy na jaho, pačała jeści, a śledam i inšyja ptuški rušyli ŭśled za imi. Zaraz usie vydatna jaduć. Dajem im avios, jačmień, pšanicu, kambikorm, harodninu — morkvu, jabłyki, buraki. A jašče raz u dva tydni znajomyja pryvoziać miašok kapusnych ačystak, ptuški z zadavalnieńniem ich jaduć».
Korm dla hracyjoznych ptušak Šušlanikavy nabyvajuć za svaje hrošy. U studzieni kupili ŭ pryvatnika pa 100 kh jačmieniu, aŭsa i pšanicy, addali 170 rubloŭ, hetaj kolkaści ziernia chapiła na paŭtara miesiaca. A jašče kuplali kambikorm, kukuruzu, siemki. Na padściłku vykarystoŭvajuć sałomu.
Unačy lebiedzi śpiać u chlavie, udzień hulajuć na padvorku. Padčas vialikich marazoŭ na dvor ich nie vypuskali. Jašče raniej Šušlanikavy zrabili dla Hryšy na padvorku sažałku pamieram 3 na 4 mietry. Z pavieličeńniem lebiadzinaj siamji jana stała zamałaja, viasnoj vadajom pavialičać.
«Kali Hłafira nas pakinie, heta, viadoma, budzie stres dla Hryšy»
Jaki budzie dalejšy los usich lebiedziaŭ, pakul nieviadoma.
«U Niušy i Vaniušy tolki piorki paškodžanyja, u cełym jany zdarovyja ptuški, my vielmi spadziajemsia, što nieŭzabavie jany palaciać u naturalnaje asiarodździe pasialeńnia, — kaža surazmoŭca. — I reč nie ŭ tym, što mnie ciažka ich utrymlivać: dzie adzin lebiedź, tam i troje. Ale heta ŭsio ž dzikaja ptuška, jany pavinny žyć na voli, u vadzičcy, stvarać svaje siemji. Hryša, jak vyhladaje, nazaŭždy ŭ nas zastaniecca, bo jon nie lotaje. Hłafira — pakul pad pytańniem. Jana časta zachodzić na vysokuju hurbu i sprabuje ŭźlacieć. Kali jana nas pakinie, heta, viadoma, budzie stres dla Hryšy. Małyška dakładna nie palacić, bo ŭ jaje paškodžanaje kryło. Spadziajusia, što paśla apieracyi jana zmoža chacia b narmalna chadzić».
Uličvajučy ŭzajemnuju simpatyju Hryšy i Hłafiry, łahična vykazać zdahadku, što ŭ ich mohuć źjavicca ptušaniaty. Lubovi Iosifaŭnie patłumačyli: kali lebiadzinaja para stvaryłasia, u sakaviku-krasaviku ptuški pačynajuć budavać hniazdo i adkładajuć jajki, jakija potym vysiedžvajuć 35‑38 dzion. Para, padobna, stvaryłasia, tak što kali Hłaša ŭ bližejšy čas nie palacić, bližej da leta ŭ siamji moža być papaŭnieńnie!
«Usie pierad Hryšam rasstupajucca, navat važnyja pieŭni»
Luboŭ Iosifaŭna i Alaksiej Mikałajevič — vialikija amatary žyvioł. Akramia lebiedziaŭ, u ich čatyry sabaki (dvarniak Šuryk, tojterjery Bocman i Deni, Hustaŭ — sumieś łajki z chaski, Ajza — sumieś aŭčarki z ałabajem), dva katy, papuhai. Amal usich svaich hadavancaŭ našy hieroi padabrali chvorymi i słabymi, vychadzili. Jość u haspadarcy kury, kački. Pamiž saboj usie žyvioły ŭžyvajucca dobra, tolki zredku byvajuć niuansy.
«Pieryjadyčna Hryša raspraŭlaje kryły i z važnym vyhladam abychodzić terytoryju, navodzić paradki, — śmiajecca Luboŭ Iosifaŭna. — Usie pierad im rasstupajucca, navat važnyja pieŭni. Kali ŭ nas źjavilisia novyja lebiedzi, Šuryk na ich łajaŭ, kidaŭsia, a mały Deni ptušak abaraniaŭ. Niekalki razoŭ na Šuryka nasvarylisia, jon doŭha dumaŭ-dumaŭ, a potym vyrašyŭ: «Navošta mnie pa chvaście lišni raz atrymlivać», i zaraz jany narmalna ładziać».
Pad Brestam ludzi ad dušy ratavali lebiedziaŭ, vysiakajučy na sažałcy lod. Ale karyść ad hetaha sumnieŭnaja
«Najlepšaje ŭ žyćci — bačyć, jak uźlatajuć ci ŭciakajuć tyja, kamu my dapamahli». Biełaruska raskazała, jak ratuje dzikich žyvioł
U Kamianieckim rajonie ŭ viaskovy dvor zabryŭ zabłukały lebiedź
Havarki krumkač, jarkija paŭliny, miłyja lisicy i jašče šmat dzikich žyvioł znajšli prytułak u vioscy niepadalok ad Maładziečna
«U mianie na stale piać hadoŭ lažała papiera ź pieradačaj prava apieki nad synam». Volha Sieviaryniec — pra hady strachu, antydepresanty i nadzieju1212
Kamientary