Navuka i technałohii

Muraški ŭ chutkim časie zmohuć dapamahać miedykam vyjaŭlać rak

Novyja daśledavańni pakazvajuć, što ŭ budučyni dla pošuku rakavych kletak možna budzie vykarystoŭvać zvyčajnych murašak.

Formica fusca Zvyčajnaja lasnaja ciomna-buraja muraška
Formica fusca ci lasnaja ciomna-buraja muraška. Fota: Wikimedia Commons

Rańniaje vyjaŭleńnie raku vielmi važnaje, bo čym raniej heta adbyvajecca, tym vyšejšyja šancy na vyzdaraŭleńnie. Viadoma, što rakavyja kletki charaktaryzujucca peŭnymi latučymi arhaničnymi złučeńniami, jakija mohuć być vykarystanyja ŭ jakaści bijamarkieraŭ chvaroby. Kožny typ raku pradukuje svoj ułasny ŭzor latučych arhaničnych złučeńniaŭ, a nie adnu ahulnuju malekułu.

Vučonyja vyrašyli daśledavać, ci moža zvyčajnaja lasnaja ciomna-buraja muraška (Formica fusca) vyznačać pach adznačanych bijamarkieraŭ. Viadoma, što jana maje nadzvyčaj raźvity niuch, jaki vykarystoŭvaje dla pošuku ježy, aryjentacyi abo raspaznavańnia svaich surodzičaŭ. Viadomaja taksama jaje fienamienalnaja zdolnaść chutka vučycca.

Svaje vyniki daśledčyki apublikavali ŭ 2022 hodzie ŭ časopisie iScience.

Vučonyja adznačajuć, što da hetaha jany vyśvietlili, što muraški vidu Formica fusca chutka vučacca źviazvać niuchalny stymuł z charčovaj uznaharodaj i zachoŭvajuć hetuju infarmacyju na praciahu doŭhaha pieryjadu času (niekalki dzion).

U novym daśledavańni vučonyja navučyli murašak źviazvać pach uzoru rakavaj kletki z charčovaj uznaharodaj.

U ekśpierymiencie ŭdzielničała 36 murašak, jakich navučyli try razy znachodzić uznaharodu ŭ vyhladzie cukrovaha rastvoru ŭ kruhłaj arenie pry najaŭnaści pachu kletak raku jaječnikaŭ, vyraščanych u pažyŭnym asiarodździ.

Čas, jaki murašy tracili na pošuk uznaharody, skaračaŭsia na praciahu ekśpierymientu, što pakazvała na toje, što jany navučylisia raspaznavać najaŭnaść kletak na asnovie pachaŭ, jakija jany vydzialajuć.

U nastupnym ekśpierymiencie muraški byli navučanyja znachodzić pa pachu kletki raku małočnaj załozy i zdarovyja kletki małočnaj załozy. U ekśpierymiencie ź dźviuma roznymi linijami rakavych kletak było vyjaŭlena, što muraški mohuć taksama adroźnivać hetyja linii kletak.

U novym daśledavańni kamanda vučonych z Univiersiteta Sarbona Paryž-Poŭnač, Nacyjanalnaha centra navukovych daśledavańniaŭ i Instytuta Kiury praviała z muraškami novy test. Jaho vyniki byli apublikavanyja ŭ hetym hodzie ŭ časopisie Proceedings of the Royal Society B.

Na hety raz muraški pavinny byli adroźnić pach mačy myšej, chvorych na rak, ad jaje pachu ŭ zdarovych myšej. Vyniki pakazali, što muraški mohuć navučycca adroźnivać pachi ŭsiaho za try sieansy navučańnia.

Paśla navučańnia jany pravodzili na 20% bolš času pablizu vyvučanaha pachu, čym kala inšaha. Chimičny analiz paćvierdziŭ, što najaŭnaść puchliny źmianiaje pach mačy, što paćviardžaje vyniki ekśpierymientaŭ.

Ideja vykarystańnia žyviołaŭ dla pošuku rakavych kletak nie novaja. Jašče ŭ 1990-ch hadach hetamu navučyli sabak. Adnak dresiroŭka sabak patrabuje vialikich vydatkaŭ i času (kala 15 tysiač jeŭra i niekalki hadoŭ navučańnia).

Vučonyja adznačajuć, što muraški dastupnyja ŭ vialikaj kolkaści, i vybirajuć pravilny pach ź vielmi vysokaj dakładnaściu. Muraškam, u adroźnieńnie ad sabak, patrebny vielmi karotki čas navučańnia (30 chvilin) i našmat mienšyja vydatki na navučańnie i ŭtrymańnie.

Z-za taho, što dresiravanyja muraški efiektyŭnyja, mienš darahija i mohuć być vykarystanyja praktyčna ŭ lubym miescy, hety mietad, ličać navukoŭcy, maje vialiki patencyjał dla ŭkaranieńnia ŭ miedycynskich ustanovach.

Čytajcie jašče:

Muraški ŭ chacie? Dapamoža ahurok

Indyjskija murašy źmianšajuć mozh, kab zaniać miesca karalevy, a kali nie atrymlivajecca — viartajuć jamu papiarednija pamiery

Kamientary

Ciapier čytajuć

«70% mastakoŭ u čornych śpisach». Mastak Siarhiej Hrynievič paśla tryumfu ŭ Vieniecyi raskazaŭ pra hady maŭčańnia i pra toje, na jakim śviecie jon apynuŭsia1

«70% mastakoŭ u čornych śpisach». Mastak Siarhiej Hrynievič paśla tryumfu ŭ Vieniecyi raskazaŭ pra hady maŭčańnia i pra toje, na jakim śviecie jon apynuŭsia

Usie naviny →
Usie naviny

U Naroŭli na pažary zahinuli 73‑hadovaja piensijanierka i dvoje jaje praŭnukaŭ — 5‑hadovaja dziaŭčynka i 10‑hadovy chłopčyk

«Ich Valeryj Lavonćjeŭ treniruje?» Sacsietki rahočuć i zachaplajucca leapardavymi kaściumami futbalistaŭ zbornaj Konha4

Brytanija pierachapiła sudna rasijskaha «cieniavoha fłotu» ŭ Ła-Manšy1

Čamu minskija aŭtobusy žoŭtyja, a tralejbusy — sałatavyja? Akazałasia, u hetym jość łohika5

U Brazilii dziaŭčynu kinuli z 40‑mietrovaj vyšyni, zabyŭšysia zamacavać achoŭny kanat2

32‑hadovuju viaskoŭku z Homielščyny asudzili pa niekalkich palityčnych artykułach10

Zapłaciŭ, ale ŭsio roŭna staŭ parušalnikam: jakija pamyłki robiać kiroŭcy na płatnych parkoŭkach u Minsku

Rybinsk u ahni i čornym dymie — bieśpiłotniki atakavali stratehičnaje naftavaje schovišča12

Maryja z Hrodna paprasiła ŭ sacsietkach sukienku na vypuskny. U adkaz joj prapanavali ceły harderob — biaspłatna7

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

«70% mastakoŭ u čornych śpisach». Mastak Siarhiej Hrynievič paśla tryumfu ŭ Vieniecyi raskazaŭ pra hady maŭčańnia i pra toje, na jakim śviecie jon apynuŭsia1

«70% mastakoŭ u čornych śpisach». Mastak Siarhiej Hrynievič paśla tryumfu ŭ Vieniecyi raskazaŭ pra hady maŭčańnia i pra toje, na jakim śviecie jon apynuŭsia

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić