Kiebič: «Nam usim treba było siadzieć u Matroskaj cišyni» 

Napiaredadni karespandent Svabody pahutaryŭ ź Viačasłavam Francavičam praz telefon.

— Viačasłaŭ Francavič, jak budziecie adznačać jubilej?

— Ničoha ja nia budu adznačać. Jaki tut užo jubilej? Heta ŭžo hłybokaja staraść.

— Ale ŭ vas, vidać, mnoha ŭnukaŭ?

— Nie, z punktu hledžańnia ŭnukaŭ u mianie navat niama kamu praciahnuć rod. U nas ža pa žanočaj linii rod nie praciahvajecca. U mianie adna ŭnučka.

— Vy niadaŭna vydali novuju knihu — «Ci lubim my Rasiju?». U vas tam jość taki raździeł: «Viskuli da i paśla: chranalohija dziaržaŭnaha pieravarotu». Čamu ŭsio ž «dziaržaŭny pieravarot»? Vy ž sami padpisvali Biełavieskija pahadnieńni.

— Ja padpisaŭ ekanamičnuju častku, dzie napisana, što armija, hrašovaja systema, miaža i ŭsie ekanamičnyja padychody źjaŭlajucca adzinymi. Voś pad hetaj častkaj ja padpisaŭsia. Usie zabylisia, što była palityčnaja častka Biełavieskaha pahadnieńnia i ekanamičnaja častka, dzie padpisalisia tolki premjery. Dahetul mnohija nie dačytali. A ŭ pieršaj i druhoj majoj knizie jość dadatak — abodva dakumenty, padpisanyja ŭ Biełaviežy.

A toje, što heta pieravarot, to heta, kaniečnie, pieravarot. A inakš jaho i nazvać nielha.

— A čamu pieravarot?

— Tamu što dahetul byŭ praviedzieny referendum, dzie žychary ŭsich respublik, aproč Hruzii i prybałtyjskich respublik, vykazalisia za adzinaje isnavańnie. My nia mieli prava i nijakich paŭnamoctvaŭ nie vykonvać volu naroda. Pakolki byŭ praviedzieny referendum, jaki vykazaŭsia za Sajuz. Voś u suviazi z hetym heta jość pieravarot. Z hledzišča dyplamatyi heta nasamreč tak.

— To bok vy ličycie, što nijakaha ŭdziełu ŭ hetym pieravarocie nie prymali?

— Ja ŭdzielničaŭ jak haspadar, jaki prymaŭ haściej. Spačatku byŭ padpisany dakument, jaki nie praduhledžvaŭ denansacyju damovy 1922 hodu. A paśla hetaha Burbulis užo pad samy kaniec unios voś hety punkt. A z hledzišča padpisańnia… Kali my padpisvali, byli kaŭkaskija respubliki, a tady była adna kraina — Zakaŭkaźzie, jakaja brała ŭdzieł u padpisańni damovy 1922 hodu. Heta ŭsio historyja, ad jakoj nikudy nie padzienieśsia.

— Darečy, vy byli pieršym premjeram niezaležnaj Biełarusi…

— Nu dobra, ličycie, što ja ŭdzielnik. A paśla hetaha ja, vystupajučy pierad aficerami avijadesantnaj dyvizii ŭ Viciebsku, skazaŭ, što tak, heta pieravarot. I nam usim, udzielnikam hetaha pieravarotu, u tym liku i mnie, treba było siadzieć u «Matroskaj cišyni». Ja, bačycie, nie adchryščvajusia ŭ peŭnaj stupieni ad svajho ŭdziełu ŭ hetaj spravie.

— A čamu mienavita ŭ «Matroskaj cišyni»?

— Čamu? Tamu što kali byŭ putč, usich pasadzili ŭ «Matroskuju cišyniu». Heta ž taksama była sproba pieravarotu.

— A vy jašče pišacie ŭ knizie, što niama nijakaha rezonu aścierahacca ruskaha miru. A jak vy staviciesia da taho, što ideja «ruskaha miru» stała pryčynaj vajny va Ŭkrainie?

— Vy cikava padychodzicie da mianie z hetym pytańniem. Vy vyrašyli mianie pavinšavać. A ciapier ad vinšavańnia ničoha nie zastaniecca. Davajcie my na hetym… Ja nia ŭdzielničaŭ u vajnie Rasiei va Ŭkrainie. I biełaruski narod nia maje da hetaha nijakaha dačynieńnia. I navošta mnie kamentavać hetyja padziei?

— Vy brali ŭdzieł u pieršych prezydenckich vybarach — ale čamu vy bolš nie vystaŭlali svaju kandydaturu?

— Ja zrazumieŭ toje, što ja nie prachodžu. U mianie niama zavyšanych ambicyjaŭ. A navošta leźci kožnamu žuku i žabie? Kali kožny raz niekatoryja vystaŭlajuć svaju kandydaturu i paśla hetaha zdymajucca — heta ž dziacinstva i sproba pakazać, što jon jość na arenie. Nia treba.

Ja svajo žyćcio pražyŭ česna, pra mianie narmalnyja ludzi pamiatajuć, i mnie bolš nia treba było pakazvać siabie ni pa radyjo, ni pa telebačańni.

— Čym vy ciapier zajmajeciesia?

— Ja ŭznačalvaju handlova-finansavy sajuz. A słova «handlova-finansavy sajuz» havoryć samo za siabie. Ja zajmajusia dapamohaj zavodam i finansavym orhanam u zbycie pradukcyi i atrymańni kredytnych resursaŭ. Heta sprava, jakoj ja vučyŭsia ŭsio žyćcio. Ja palitycy nie vučyŭsia. Ja bolšuju častku svajho žyćcia pravioŭ na zavodzie. Potym Dziaržplan, dzie ja taksama zajmaŭsia ekanomikaj.

— To bok palitykaj vy nie zajmajeciesia?

— Nie, ja palitykaj, pa idei, i nie zajmaŭsia. Kali ja byŭ u partyi, to ja nidzie nia vioŭ palityčnuju liniju. Ja zaŭsiody adkazvaŭ za pramysłovaść, enerhietyku, handal. I nikoli idealohijaj nie zajmaŭsia. Tamu, chutčej za ŭsio, mianie i abrali staršynioj Savietu ministraŭ.

— Toje, što była pryniataja Deklaracyja ab suverenitecie Biełarusi, jak vy heta aceńvajecie?

— Tut treba doŭha tłumačyć, bo adnym słovam nia skažaš. Kali Deklaracyja ab suverenitecie była pryniataja, značyć, my stali niezaležnaj dziaržavaj. A jak heta adbyvałasia i navošta heta było patrebna — heta ŭžo historyja. Heta byŭ doŭhi etap, jaki rychtavaŭsia nie adzin dzień. I prachodziŭ u vialikich sprečkach i dyskusijach. Davajcie my nia budziem ni chvalić niekaha, ni kryŭdzić. Ja ciapier zaniaŭ takuju pazycyju: dla mianie ŭsie ludzi, jakija žyvuć u Biełarusi, — heta maje siabry.

— Vy ličycie, što heta byŭ vielmi važny dakument?

— Kaniečnie.

— A čamu?

— Nu što takoje niezaležnaść? Kali Harbačoŭ kinuŭ usich nas u biezdań halečy i sam źjaviŭsia najpierš rodanačalnikam razvału Savieckaha Sajuzu i prapahandavaŭ heta, to jak my možam inakš stavicca? U nas na toj čas nie było inšaha vyjścia.

— Vy skazali, što ciapier u handlova-finansavym sajuzie dapamahajecie zavodam zbyvać pradukcyju. Ale čamu ŭvieś čas kažuć, što składy zabityja hetaj pradukcyjaj…

— Heta taksama vielmi doŭhaje pytańnie. Heta tema asobnaha interviju. Tamu davajcie na hetym skončym. Dziakuj.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0