Siarhiej Łaźnica admoviŭsia davać intervju rasijskim ŚMI: «Nastolki chłuślivyja, što niepryjemna navat ujavić siabie tam»

Režyser admoviŭsia davać interviju rasiejskim ŚMI, ale pahadziŭsia pahutaryć z karespandentam rasiejskaj słužby Radyjo Svaboda Dźmitryjem Vołčakam.

Na Kanskim kinafestyvali 21 traŭnia prajšła premjera dakumentalnaha filma Siarhieja Łaźnicy «Majdan». Uvosień 2013 hodu režyser pačaŭ pracu nad hulniavoj karcinaj «Babin Jar», ale pačałasia revalucyja, i Siarhiej Łaźnica pačaŭ zdymać padziei na kijeŭskim Majdanie.

«Upieršyniu za svaju davoli doŭhuju karjeru režysera-dakumentalista ja staŭ sačyć za padziejami realnaha žyćcia, jakija razhortvalisia pierada mnoj. Maja meta — pieranieści hledača na Majdan i pakazać jamu 90 dzion revalucyi», — kaža Siarhiej Łaźnica. U filmie vykarystanyja kadry, źniatyja padčas bajoŭ u centry Kijeva karespandentami ŭkrainskaj redakcyi Radyjo Svaboda.

Napiaredadni premjery Siarhiej Łaźnica daŭ interviju Radyjo Svaboda.

— U Vašym filmie niama nivodnaha hieroja, nivodnaj asabistaj historyi, nivodnaha takoha partreta, tolki ruch masaŭ, tysiačaŭ ludziej, kalektyŭnaha cieła. Čamu Vy mienavita tak vyrašyli raspavieści historyju Majdana?

— Ja rychtavaŭsia da inšaj karciny i scenar pisaŭ takim čynam, kab mienavita tak raspavieści historyju Babinaha Jara. U filma pra Majdan jość dalokaja analohija — «Stačka» Ejzenštejna. Heta karcina, u jakoj taksama niama hieroja, tam šmat druharadnych hierojaŭ, jakich Ejzenštejn kidaje pa chodzie, a historyja raspaviadajecca nia dziakujučy tamu, što my sočym za losam niejkaha persanažu. Inakš ja hetuju historyju raspavieści nie mahu. Tamu što kali my sočym za jakim-niebudź persanažam, heta stanovicca faktam pryvatnaha žyćcia i pačynaje pieraškadžać. A dla taho kab ubačyć, nieabchodna zrabić niekalki krokaŭ u bok. I kali ja staviŭ kameru, ja admysłova hladzieŭ, kab nichto nie pieraciahvaŭ na siabie kadar, kab heta byŭ epizod, jaki ŭklučaje ŭ siabie šmatplanavuju kampazycyju, dzie kožny element raŭnacenny. U hetym sensie heta, napeŭna, epičnaja karcina. Tolki tak možna raspavieści pra chor, daŭšy jamu mahčymaść raspaviadać pra siabie.

— Majdan zaciahvaje. Kali Vy stavili kameru, Vy adčuvali siabie častkaj hetaha kalektyŭnaha cieła abo tolki hledačom, inšym naziralnikam?

— Ciažka adździalić adno ad druhoha. Kali ja staviŭ kameru, ja dumaŭ tolki pra kampazycyi i pra dziejańnie, jakoje budzie pierad joju, i pra toje, jak nie paŭtaracca i aptymalnym sposabam heta ŭsio pakazać i raskazać.

— Pamiataju Vašu lekcyju na festyvali ŭ Visbadenie. Vy kazali pra toje, nakolki važnyja pieršyja sekundy karciny. Praca nad pieršymi tryma chvilinami vašaha filma «U tumanie» zaniała niekalki miesiacaŭ. U «Majdanie» taksama vielmi važnaja pieršaja scena, kali vielizarny natoŭp vykonvaje nacyjanalny himn, i Vy potym jaje navat paŭtarajecie.

— Tak, tamu što tam užo jość kancentracyja dumki, i heta vielmi mahutny kadar. Jon uździejničaje na hledača, vy atrymlivajecie mocnaje ŭražańnie. I ja prasiŭ aperatara naŭmysna brać tolki ludziej u kadar, mora ludziej.

— Dumaju, što jon asabliva budzie ŭździejničać na rasiejskich hledačoŭ, kali jany hetuju karcinu ŭbačać. Kali ja hladzieŭ hetuju scenu, ja padumaŭ, što jana vydatna ilustruje viadomy tezis pra toje, što Ŭkraina — nie Rasieja. U Rasiei niemahčyma ŭjavić sabie tysiačy ludziej, jakija adnačasova ŭ paryvie zdymajuć šapki, pryciskajuć ruku da serca, kali hučyć nacyjanalny himn, i śpiavajuć jaho.

— Tak, heta tak. Ale dziŭna, jakaja piavučaja nacyja! Na Majdanie uvieś čas śpiavali. Nie mahu sabie ŭjavić, što i jak śpiavali b u Maskvie. Himn — nia viedaju, a voś narodnyja pieśni… Bo syšła, rastvaryłasia hetaja narodnaja kultura. Kaliści ja rabiŭ film «Žyćcio, vosień» u 1998 hodzie, my zdymali babul u Smalenskaj vobłaści, jakija jašče pamiatali narodnuju pieśniu. I ŭžo nastupnaje pakaleńnie praktyčna jaje nia viedała. Sychodzić niešta vielmi važnaje, što identyfikuje nacyju, narod. A va Ŭkrainie heta zachavałasia. Kolki tam narodnych paetaŭ, jakija čytajuć vieršy, ź jakim zapałam heta adbyvajecca, jak havorka ljecca! Usie hatovyja padchapić. U nas nia vielmi dobra zapisałasia «Čiervona ruta», my ŭ Vilni pavinny byli dapisać hałasy. Źviarnulisia va ŭkrainskuju ambasadu, pryjechali supracoŭniki ambasady i ŭsie imhnienna zaśpiavali, zaśpiavali nievierahodna pryhoža. Tak što heta nie Rasieja, nie, heta niešta inšaje.

— Vy vybrali dva vialikija vieršy, jakija čytajuć samadziejnyja paety z trybuny Majdana…

— Čatyry! Cudoŭnyja vieršy! Ja b i bolš daŭ, ale ŭ mianie film, na žal, 2 hadziny 10 chvilinaŭ.

— I jašče pieśnia «Vicia, čao», jakaja dvojčy hučyć u filmie…

— Tak, heta burlivaja tvorčaja enerhija. Jana ž niadkul nie ŭźnikaje.

— Vas cikaviŭ inšy bok — «Bierkut», Janukovič, jaho prychilniki? Ich amal niama ŭ filmie, abo jany na samym dalokim planie. Nie chaciełasia vam ich źniać taksama?

— Nie, nie chaciełasia zusim. Mianie cikaviŭ narod.

— Narod i jaho nievierahodnaja enerhija… Bo heta vielmi staražytnaja enerhija Majdana, niahledziačy na ŭsie ajfony, archaičnaja enerhija.

— Biezumoŭna. Tam i vopyt narodnaha vieča, i heta ŭsio, viadoma, začaroŭvaje. U druhim baku niama ničoha tajamničaha, jon vidavočny, tam usio jasna. Kali ja tudy pryjechaŭ, u pieršy dzień ja adrazu zrazumieŭ, kali ŭ filmie Škirak, pa-mojmu, kaža sa sceny: «Janukovič nie prezydent Ukrainy!» — Adrazu jasna, što jaho isnavańnie tam — heta pytańnie jaho ŭśviedamleńnia, što jon nie prezydent. Ŭsio. I pytańnie ciarpieńnia naroda, kolki ludzi buduć jašče tryvać heta… Jon staŭ persanažam komiksu i straciŭ pavahu, a ŭłada trymajecca na dvuch rečach — pavazie i sile. Kali niama pavahi i siły, ničoha vy nia zrobicie.

— Mnie zapomniŭsia ŭ filmie ściah, jakija łunaŭ nad natoŭpam, i strumień hazu nakiravanaja ŭ jaho. Jaki kadar, jakaja scena dla Vas samaja važnaja?

— Vielmi važny, klučavy epizod — kali paśla taho, jak tam adbyłasia stralba, kali vyzvalili Majdan ad vojskaŭ, vy bačycie vialikuju kolkaść ludziej, jakija pryjšli na Kreščacik i vyzvalajuć płošču ad śmiećcia i brudu, prybirajuć i budujuć barykady, niasuć šyny, razdajuć vadu. I heta nastolki ŭražvaje, i takija asoby ŭ hetych ludziej! Bo jany pieražyli niešta strašnaje, heta vidać pa tvarach. I jakaja samaarhanizacyja, bo tam nichto nikim nie kiruje. Nu, naturalna, epizod raźvitańnia z zahinułymi. Ja naŭmysna nie zdymaŭ scenu, ja zdymaŭ tolki ludziej.

— Majdan da hetaha času staić u centry Kijeva. Na Vaš pohlad, jaho historyja skončanaja ci jašče budzie mieć praciah?

— Jak historyja mitalahičnaja — nia skončanaja. Kali što-niebudź pojdzie nia tak, ja dumaju, što jana praciahniecca. A histaryčny momant ad abureńnia kiraŭnikom i systemaj ŭłady da vyzvaleńnia krainy ad hetaj systemy ŭłady i kiraŭnika — skončany. Kali prezydent palacieŭ z krainy, tut možna stavić kropku. Jakoje budzie dalej raźvićcio — zaležyć u vialikaj stupieni ad ludziej. Navat u mienšaj stupieni ad palitykaŭ. Ludzi pakazali, nakolki jany mohuć upłyvać na palityku. Palityki ŭvieś čas imknulisia patrapić u hety ciahnik. Časam u ich atrymlivałasia, časam nie. I Majdan vioŭ svaju liniju, i jak jana farmavałasia — heta taksama dziŭna. Tamu što heta sotni tysiač ludziej, jakija dumajuć vielmi i vielmi blizka, jany razumiejuć, što treba rabić, i ŭsie razumiejuć, što jany heta razumiejuć. Voś heta dziŭnaje ŭździejańnie. Tak što ja dumaju, nie istotna navat, chto budzie prezydentam Ukrainy. Isnuje pryvid Majdana — heta pačućcio prysutnaści taho, što tam moža adbycca, kali niešta pojdzie nia tak. I hałoŭnaje, što nichto ŭžo nia zmoža źviarnucca da siłavych strukturaŭ i pasprabavać ich nakiravać na ludziej.

— Zatoje siłavyja struktury dziejničajuć na aneksavanaj Rasiejaj terytoryi, u Krymie, i zatrymany Vaš tavaryš — režyser Aleh Siancoŭ, jakoha FSB abvinavačvaje ŭ teraryźmie. Viedaju, što Vy majecie dolu ŭ kamitecie pa jaho abaronie. Jak jamu dapamahčy?

— My možam pra heta havaryć, možam zaklikać ludziej da dziejańniaŭ, patrabavać jaho vyzvaleńnia. My majem spravu ź niejkim zmrokam nočy i zusim nia viedajem, što tam adbyvajecca. Čałavieka niama, jon znachodzicca niedzie ŭ źniavoleńni. Jak možna z takim dzikunstvam mirycca? Pra heta nieabchodna kazać, pryciahvać ludziej, nieabchodna, kab usie viedali pra heta. Pakul Aleh nia vyjdzie na volu, mnohija ludzi nie supakojacca.

— Ja čytaŭ va ŭkrainskaj presie, što Vy pryncypova admovilisia davać interviju pra film «Majdan» rasiejskim ŚMI ŭ Kanach. Heta nie pierabolšańnie?

— Nie, heta nie pierabolšańnie. Heta infarmacyjnaja płyń — usio, što kažuć pra Ŭkrainu, nastolki chłuślivaja, što ja prosta nie chaču ŭ hetym brać udzieł. Mnie niepryjemna navat ujavić, što maje słovy buduć u hetaj płyni prysutničać. Ja nie chaču hetaha. Zaraz idzie infarmacyjnaja vajna, srodki infarmacyi vykarystoŭvajuć jak zbroju, i dosyć paśpiachova.

— Ci pabačać Vaš film u Rasiei?

— Projdzie niejki čas, pavinien być prakat, a potym ja jaho vykładu ŭ internet. Ja liču, što heta adukacyjnaja karcina. Heta nieabchodna hladzieć.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0