U dzień, kali naŭkoła spres ružovyja sercajki i ramantyčnyja parački, Wall Street Journal zadajecca bolš prahmatyčnym pytańniem: ci zakładzienaja ŭ čałaviečaj pryrodzie manahamija?
Ani antrapałohija, ani sacyjałohija z historyjaj nie dajuć dakładnaha adkazu. Dahetul jašče ŭ śviecie isnujuć kultury, jakim ułaścivaja palihamija — pryčym jak z boku mužčyn, tak i žančyn.
Navukoŭcy prapanujuć źviarnuć uvahu na žyviolny śviet, dakładniej — na pałavy dymarfizm prymataŭ, siarod jakich taksama jość manahamnyja i palihamnyja vidy. Jany śćviarždajuć, što pa źniešnim vyhladzie samcoŭ i samak možna lohka vyznačyć, jaki typ adnosin charakterny dla hetaha vidu.
Tak, palihamnyja samcy — naprykład, u šympanze i babuinaŭ — zvyčajna bolšyja za samak (časam udvaja), vyznačajucca bolš kałarytnym źniešnim vyhladam, ahresiŭnymi pavodzinami i bolšymi pamierami testykułaŭ. Da taho ž, jany zvyčajna nie prymajuć udziełu ŭ vychavańni patomstva; ich zadača — apładnić jak najbolšuju kolkaść samak, za što jany aktyŭna zmahajucca ź inšymi supiernikami.
Manahamnych ža samcoŭ — naprykład, u hibonaŭ i marmazietak — praktyčna niemahčyma adroźnić z vyhladu ad samak. Jany vyznačajucca bolš spakojnymi pavodzinami i, zamiest taho, kab pieradavać svaje hieny naprava i naleva, šmat uvahi nadajuć kłopatam pra patomstva. Testykuły ŭ ich taksama praparcyjna mienšyja.
Jakuju ž vysnovu možna z hetaha zrabić datyčna čałavieka? Va ŭsim śviecie mužčyny prykładna na 10% vyšejšyja i na 20% ciažejšyja za žančyn, patrabujuć na 20% bolš kałoryj i žyvuć na 6% karaciej. Testykuły praparcyjna da cieła ŭ ich taksama našmat bolšyja, čym u hibonaŭ. Heta značyć, što pałavy dymarfizm čałavieka bolšy, čym u manahamnych vidaŭ, ale mienšy, čym u palihamnych vidaŭ.
Atrymlivajecca, što pa svajoj pryrodzie my ani manahamnyja, ani palihamnyja. My — dzieści pasiaredzinie, jak i naležyć samamu cikavamu i zahadkavamu vidu.
Pamior paet Uładzimir Karyzna, aŭtar słoŭ da ciapierašniaha dziaržaŭnaha himna Biełarusi8
Pamior paet Uładzimir Karyzna, aŭtar słoŭ da ciapierašniaha dziaržaŭnaha himna Biełarusi
Viadomy partret Kahanca akazaŭsia savieckim fejkam, zatoje znajšłosia adzinaje fota archieołaha Tatura. Razhadanyja fotatajamnicy Biełaruskaha muzieja ŭ Vilni
Kamientary