Памерла Святлана Курс. У яе творах спалучаліся магія жывога жыцця і бязлітасны псіхалагізм. А ў публічных выступах і ФБ — рэзкі антыімперыялізм і элегантны лірызм

У творах Святланы Курс, якая найчасцей пісала пад псеўданімам Ева Вежнавец, спалучаліся магія жывога жыцця і глыбокі, часам бязлітасны псіхалагізм; радаснае захапленне штодзённым і ўсведамленне непазбежных драмаў жыцця.

У Святланы Курс была ўнікальная памяць пра дзяцінства, рэдкая эмпатыя і дасканалая, ад бабуль і прабабуль, мова. Усё гэта — з краю Палесся. Яе творы, і найперш аповесць «Па што ідзеш, воўча», якую многія называюць раманам, увайшлі ў залаты фонд сусветнай літаратуры.

Вялікую падборку яе нядаўніх і даўніх тэкстаў, гутарак, выказванняў вы знойдзеце ўнізе пад гэтым артыкулам. Унізе таксама ёсць спасылка на вялікі «Ток» Насты Роўды з ёю.

Святлана Курс нарадзілася і вырасла ў вёсцы ў Любанскім раёне, а ў літаратуру прыйшла паралельна з прыходам у журналістыку і з удзелам у змаганні за захаванне незалежнасці Беларусі ў 1990-я.

У тыя гады Святлана Курс актыўна супрацоўнічала з рознымі незалежнымі медыя, у тым ліку пісала ў «Нашу Ніву».

У часопісе ARCHE і «НН» яна апублікавала і свае першыя апавяданні: «Мы два хохлікі» і «Візіт архіварыуса».

Пазней шмат гадоў працавала журналісткай на «Еўрарадыё», дзеля чаго ёй давялося (лукашэнкаўскі рэжым не дазваляў ствараць незалежных радыёстанцый і тэлеканалаў у краіне) пераехаць у Варшаву. Яна думала, што гэта на пару гадоў, а ў выніку пражыла там да скону — у раёне Воля, які пяшчотна палюбіла за яго высакародную народнасць, так блізкую яе сэрцу.

У 2008 годзе ў серыі «Кнігарня «Наша Ніва», прымеркаванай да 100‑годдзя нашага выдання, выйшла яе першая кніга «Шлях дробнай сволачы», што складалася з апавяданняў, у якіх перад чытачом паўставала галерэя арыгіналаў, часам маргіналаў, але заўсёды вельмі жывых персанажаў — вясковых алкаголікаў, ведзьмаў, звычайных жанчын з цяжкім лёсам і прывідаў мінулага. (Аповесць «Шлях дробнай сволачы» была ад пачатку надрукаваная ў папяровай «НН» з працягам.)

Раман «Па што ідзеш, воўча?» выйшаў у 2020-м. Гэтая кніга лічыцца адным з найлепшых беларускіх твораў XXI стагоддзя. У 2021 годзе за гэты раман пісьменніца атрымала Прэмію імя Ежы Гедройця. Раман быў перакладзены на нямецкую, польскую, шведскую, літоўскую, нарвежскую, англійскую ды іншыя мовы, адкрываючы закручаную і жудасную беларускую гісторыю для еўрапейскага чытача.

Да 2021 года яна прыязджала ў Беларусь, у родныя краі. Пасля пачатку масавых рэпрэсій дарога ёй, прынцыповай праціўніцы лукашызму і імперыялізму, закрылася, але яна працягвала жыць Беларуссю анлайн. 

Святлана Курс не толькі пісала прозу, але і выступала на самых розных платформах, каментуючы сацыяльна-палітычныя і культурныя працэсы ў Беларусі. Сваю старонку ў фэйсбуку яна вяла з такой шчырасцю, элегантнасцю і лірызмам. Яна і сама была гэткай, як тая яе старонка.

Яе тры апошнія запісы там: 

«Мілыя, мо хто едзе з Менска ў Варшаву ў найбліжэйшы час і прывязе мне кніжачку Ад Вясны да Вясны? Напішыце калі ласка ў прыват» (7 ліпеня).

«А белы наліў у Варшаве ўжо прадаюць?» (6 ліпеня).

«Людзі цягнуцца да беларускай мовы, ім вельмі хочацца і вельмі складана. Таму што цягі мала. Трэба адначасова мець што сказаць. Нейкія важныя менавіта для цябе рэчы і пасылы — не замкі, касцёлы, ВКЛ. Інакш гэта саламяны агонь. А выразіць штосьці сапраўды важнае на прыцягальнай, але малазасвоенай мове — складана ўтрая. Я чытаю трэдс» (6 ліпеня).

Гаварыце па-беларуску, пішыце па-беларуску, трымайцеся нашых традыцый. Гэта будзе найлепшы вянок на магілу Святланы Курс.

Перагляньце, успамяніце гэтую вялікую беларускую пісьменніцу: вялікая гутарка са Святланай Курс у «Току» тут ніжэй

• 2
• 0
• 0
• 0
• 1
• 101
• 0
• 3