Navukoŭcy vyśvietlili, dzie na Ziamli najbolšyja šancy pieražyć hłabalnuju katastrofu

Mižnarodnaja hrupa navukoŭcaŭ sabrała daśledavańni pra toje, što dapamahaje krainam i rehijonam vytrymlivać maštabnyja katastrofy i zachoŭvać asnoŭnyja funkcyi hramadstva.

Usiaho aŭtary praanalizavali 152 navukovyja pracy i spravazdačy. Vyniki ahladu apublikavanyja ŭ časopisie Global Challenges. Pra daśledavańnie taksama raskazaŭ adzin ź jaho aŭtaraŭ Fłaryjan Ulrych Jen u svajoj navukova-papularnaj rassyłcy Existential Crunch, pryśviečanaj hłabalnym katastrafičnym ryzykam.

Ad jadziernaj zimy da pandemii

Aŭtary padzialili mahčymyja katastrofy na try vialikija hrupy. Da pieršaj hrupy adnieśli scenaryi, pry jakich rezka skaračajecca kolkaść soniečnaha śviatła. Heta moža adbycca ŭ vyniku jadziernaj vajny, bujnoha vyviaržeńnia vułkana abo padzieńnia asteroida.

U druhuju ŭvajšli katastrofy, zdolnyja pryvieści da maštabnaha parušeńnia pracy infrastruktury. Siarod ich bujnyja kibierataki, hieamahnitnyja bury i elektramahnitnyja impulsy.

Treciaja hrupa achoplivaje hłabalnyja bijałahičnyja pahrozy, u tym liku asabliva niebiaśpiečnyja pandemii.

Ale pad ustojlivaściu aŭtary razumieli nie prosta šancy ludziej fizična vyžyć. Ich cikaviła, ci zmoža hramadstva padčas ciažkaha kryzisu praciahvać vykonvać asnoŭnyja funkcyi i zabiaśpiečvać patreby ludziej, a paśla adnavicca i prystasavacca da novych umoŭ.

Praanalizavaŭšy daśledavańni, aŭtary vyłučyli šerah faktaraŭ, ad jakich zaležyć takaja ŭstojlivaść.

Adzin z hałoŭnych — efiektyŭnaje dziaržaŭnaje kiravańnie. Navat kali kraina maje dastatkova resursaŭ, biez pracujučych dziaržaŭnych struktur ich budzie ciažka mabilizavać i raźmierkavać. Z bolšaj ustojlivaściu taksama źviazanyja demakratyčnyja pracesy, decentralizacyja, hramadskaja zhurtavanaść, davier da ŭłady i nizkaja niaroŭnaść.

Važnaja i ŭłasnaja vytvorčaść. Raźvitaja pramysłovaść daje bolš mahčymaściaŭ pierabudavać pradpryjemstvy pad novyja patreby. Naprykład, niekatoryja papiarovyja kambinaty, bijapierapracoŭčyja zavody abo brovary tearetyčna možna prystasavać dla vytvorčaści alternatyŭnych praduktaŭ charčavańnia. Ale mahčymaści takoj pierabudovy nie biaźmiežnyja.

Ale dla roznych katastrof patrebnyja i roznyja pieravahi. Pry pandemii asabliva važnyja mocnaja sistema achovy zdaroŭja, epidemijałahičny nahlad i mahčymaść kantralavać miežy. Pry maštabnym zboi infrastruktury lepš mohuć spravicca rehijony, mienš zaležnyja ad składanych technałohij, sielskahaspadarčych resursaŭ z-za miažy i doŭhich łancužkoŭ pastavak.

U vypadku jadziernaj zimy abo inšaha rezkaha skaračeńnia soniečnaha śviatła pieravahi majuć astravy Paŭdniovaha paŭšarja. Tut mienš bujnych vułkanaŭ, niama dziaržaŭ ź jadziernaj zbrojaj, a bolšaja płošča akijanaŭ źmiakčaje vahańni tempieratury. Dapamahajuć taksama praciahły siezon vyroščvańnia sielskahaspadarčych kultur, raznastajnaść klimatyčnych zon, lasy i mahčymaści dla vytvorčaści alternatyŭnaj ježy.

Pavialičyć

Najbolš vyłučyłasia Aŭstralija

Najbolšyja šancy vytrymać roznyja hłabalnyja katastrofy, pavodle ahladu, maje Aŭstralija. Akramia jaje, prykmiety ŭstojlivaści da ŭsich troch typaŭ pahroz majuć Novaja Ziełandyja i Japonija. Adnak tolki Aŭstraliju daśledavańni niepasredna nazyvali ŭstojlivaj u kožnym z hetych vypadkaŭ.

Ale navat u najbolš ustojlivych krain jość svaje słabyja miescy. Doŭhija bierahavyja linii robiać ich uraźlivymi pierad cunami, jakoje moža vyklikać padzieńnie bujnoha kaśmičnaha cieła. Pahrozaj moža stać i nadzvyčaj mahutnaje vyviaržeńnie vułkana ŭ Paŭdniova-Uschodniaj Azii abo Paŭdniovaj Amierycy. Akramia taho, usie try zaležać ad mižnarodnaha handlu.

Univiersalnaha naboru pieravah uvohule nie isnuje. Hieahrafičnaja izalacyja dapamahaje strymlivać pandemiju, ale pry hłabalnym krachu infrastruktury ŭskładniaje atrymańnie dapamohi. Raźvitaja pramysłovaść daje bolš mahčymaściaŭ naładzić vytvorčaść alternatyŭnaj ježy, ale razam z tym pavialičvaje zaležnaść ad ličbavaj infrastruktury. Nievialikija haspadarki mienš zaležać ad jaje, zatoje vyrablajuć mienš charčavańnia.

Mienavita praz takija supiarečnaści aŭtary nie stali składać prosty rejtynh krain. Dla hetaha daviałosia b vyznačyć, što važniej, naprykład, nizkaja niaroŭnaść ci ŭłasnaja vytvorčaść uhnajeńniaŭ. A heta ŭžo častkova pytańnie kaštoŭnaściej, a nie tolki raźlikaŭ.

Što moža źmienšyć ryzyku

Nie ŭsie faktary možna źmianić. Kraina nie moža pieramiaścicca ŭ Paŭdniovaje paŭšarje abo pieratvarycca ŭ vostraŭ. Ale značnaja častka ŭstojlivaści zaležyć ad taho, jak arhanizavana hramadstva i nakolki jano padrychtavanaje.

Asabliva pierśpiektyŭnymi aŭtary ličać palapšeńnie dziaržaŭnaha kiravańnia i decentralizacyju. Siarod inšych mier jany nazyvajuć źnižeńnie niaroŭnaści, umacavańnie dziaržaŭnych instytutaŭ, daśledavańnie alternatyŭnych krynic charčavańnia, uklučeńnie hłabalnych katastrafičnych ryzyk u nacyjanalnyja płany, zachavańnie sielskahaspadarčaj i hienietyčnaj raznastajnaści i stvareńnie zapasaŭ krytyčna važnych resursaŭ.

Patrebnyja i mižnarodnyja damoŭlenaści na vypadak, kali hłabalnaja katastrofa parušyć zvyčajny handal i supracoŭnictva. A takija adnosna ŭstojlivyja krainy, jak Aŭstralija i Novaja Ziełandyja, mahli b zachoŭvać zapasy ježy i banki nasieńnia i stać apornymi punktami mižnarodnaj dapamohi.

• 4
• 1
• 1
• 2
• 1
• 0
• 0
• 0