Navukoŭcy vyjavili try supierzdolnaści, jakija abaraniajuć kažanoŭ ad raku

Kažany — adny z samych niezvyčajnych doŭhažycharoŭ siarod mlekakormiačych. Niekatoryja ź ich zdolnyja žyć da 35 hadoŭ — nadzvyčaj doŭha dla žyvioł takoha pamieru. Pavodle acenki navukoŭcaŭ, u pieraliku na čałaviečy maštab heta adpaviadała b prykładna 180 hadam žyćcia.

Ale jość jašče adna zahadka. Čym daŭžej žyvie arhanizm, tym bolš razoŭ dzielacca jaho kletki i tym bolš mahčymaściaŭ dla ŭźniknieńnia niebiaśpiečnych mutacyj. Zdavałasia b, doŭhažychary-kažany pavinny asabliva časta sutykacca z ankałahičnymi zachvorvańniami. Adnak adbyvajecca naadvarot: jany nadzvyčaj dobra supraćstajać raźvićciu rakavych puchlin.

Kab zrazumieć, jak im heta ŭdajecca, daśledčyki z Ročesterskaha ŭniviersiteta ŭ ZŠA vyvučyli čatyry vidy kažanoŭ i vyjavili try asnoŭnyja miechanizmy, jakija mohuć tłumačyć ich niezvyčajnuju abaronienaść ad raku. Na vyniki daśledavańnia źviartaje ŭvahu vydańnie National Geographic Polska.

Pieršy sakret — p53

Adnu z hałoŭnych rolaŭ adyhryvaje białok p53, jaki časta nazyvajuć adnym z asnoŭnych abaroncaŭ arhanizma ad raku. Jon kantraluje stan kletak i moža zapuskać ich samaźniščeńnie, kali vyjaŭlaje niebiaśpiečnyja paškodžańni.

U ludziej parušeńni ŭ pracy sistemy p53 źviazanyja prykładna z pałovaj vypadkaŭ raku.

A ŭ adnaho z daśledavanych vidaŭ — małoj buraj načnicy (Myotis lucifugus) — navukoŭcy znajšli dźvie kopii hetaha hiena, i abiedźvie prajaŭlajuć značna vyšejšuju aktyŭnaść, čym u čałavieka. Akramia taho, miechanizm p53 u hetych kažanoŭ pracuje bolš aktyŭna, čym u čałaviečych kletkach. U vyniku patencyjna niebiaśpiečnaja kletka moža być źniščanaja jašče da taho, jak pieratvorycca ŭ puchlinu.

Adnak tut uźnikaje prablema. Zanadta aktyŭny p53 moža zabivać nie tolki niebiaśpiečnyja, ale i zdarovyja kletki, što paskaraje stareńnie tkanak. Kažanam niejkim čynam udajecca zachoŭvać bałans.

Druhi sakret — kletki doŭha nie starejuć

Druhaja «supierzdolnaść» kažanoŭ źviazanaja ź ciełamierazaj — fiermientam, jaki dapamahaje kletkam daŭžej zachoŭvać zdolnaść da dzialeńnia.

Pry kožnym dzialeńni kletki kancy chramasom — ciełamiery — pastupova skaračajucca. Kali jany stanoviacca zanadta karotkimi, kletka stareje i pierastaje narmalna dzialicca. Ciełamieraza adnaŭlaje ciełamiery, tym samym padaŭžajučy žyćcio kletak i dapamahajučy tkankam abnaŭlacca. U kažanoŭ hety fiermient zastajecca aktyŭnym na praciahu ŭsiaho žyćcia, što moža być adnoj z pryčyn ich niezvyčajnaha daŭhalećcia.

Adnak tut uźnikaje paradoks. Vysokaja aktyŭnaść ciełamierazy moža spryjać i raźvićciu raku, bo dazvalaje kletkam praciahvać dzialicca. U kažanoŭ hetuju niebiaśpieku kampiensuje pavyšanaja aktyŭnaść hiena p53, jaki dapamahaje pazbaŭlacca ad lišnich i patencyjna niebiaśpiečnych kletak.

Imunitet taksama maje značeńnie

Treciaja «supierzdolnaść» kažanoŭ — ich niezvyčajna efiektyŭnaja imunnaja sistema. Jana nie tolki zmahajecca ź infiekcyjami, ale i raspaznaje dy źniščaje kletki, u jakich pačynajucca niebiaśpiečnyja źmieny, nie dajučy im pieratvarycca ŭ puchlinu.

Z uzrostam taki imunny nahlad zvyčajna słabieje. Naprykład, u ludziej imunnaja sistema stanovicca mienš efiektyŭnaj, a ŭ arhaniźmie čaściej uźnikaje chraničnaje zapaleńnie. Usio heta pavialičvaje ryzyku zachvorvańniaŭ, u tym liku ankałahičnych.

U kažanoŭ hety praces, padobna, adbyvajecca inakš. Navat u stałym uzroście ich imunnaja sistema praciahvaje efiektyŭna vyjaŭlać i źniščać patencyjna niebiaśpiečnyja kletki, a sam arhanizm dobra kantraluje zapaleńnie.

Hetaja asablivaść moža tłumačyć nie tolki ŭstojlivaść kažanoŭ da raku, ale i ich viadomuju zdolnaść pieranosić mnohija niebiaśpiečnyja virusy bieź ciažkich nastupstvaŭ dla samich siabie.

Ci dapamohuć kažany stvaryć leki ad raku?

Navukoŭcy aściarožnyja: adkryćcio miechanizmaŭ, jakija abaraniajuć kažanoŭ, jašče nie aznačaje, što ich možna prosta pieranieści ŭ čałaviečy arhanizm. Adnak daśledavańnie pakazvaje na pierśpiektyŭnyja napramki.

Asablivuju cikavaść ujaŭlaje hien p53. Užo isnujuć supraćrakavyja preparaty, dziejańnie jakich źviazanaje ź jaho aktyvacyjaj, a inšyja padobnyja leki ciapier daśledujucca.

Kažany mohuć dapamahčy zrazumieć, jak jašče možna ŭzmacnić hety miechanizm. Ich kletki dziakujučy vysokaj aktyŭnaści ciełamierazy zdolnyja doŭha dzialicca i spryjać adnaŭleńniu tkanak. Adnačasova pavyšanaja aktyŭnaść hiena p53 dapamahaje strymlivać niekantralavanaje dzialeńnie kletak i raźvićcio puchlin.

Razumieńnie taho, jak kažanam udajecca zachoŭvać hety bałans, u budučyni moža padkazać novyja sposaby baraćby z rakam u ludziej.

• 8
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0