Fiaduta pra Aŭtuchoviča: U dvoryku «Amierykanki» jon uparta rabiŭ praktykavańni, imknučysia padtrymlivać siabie ŭ formie

Astranomiju mnie ŭ škole vykładaŭ Mark Siamionavič Hutkin. Dziakuj Bohu, jon tady byŭ zusim jašče małady, tamu siońnia my ź im možam razmaŭlać u internecie i čas ad času abmiarkoŭvać ruch kali nie niabiesnych, dyk, prynamsi, palityčnych i kulturnych śviaciłaŭ. A tady ad jaho ja ŭpieršyniu daviedaŭsia, čym zorki adroźnivajucca ad płaniet, što takoje tumannaści, jakija isnujuć suzorji — nu i hetak dalej. Ja dahetul škaduju, što nie jon vykładaŭ mnie fiziku: mahčyma, ja choć trochi raźbiraŭsia b i ŭ hetaj navucy, jakaja zdoleła prymusić słužyć sabie carycu ŭsich navuk — matematyku.

A tak — astranomija. Ale ja i dahetul časam uhladajusia ŭ zornaje nieba nad hałavoj i, učytvajučysia ŭ vobrazy suśvietnych kłasikaŭ, źviazanyja ź niabiesnymi ciełami, dumaju, nakolki dakładnymi — ci, naadvarot, niedakładnymi — byvajuć praviedzienyja imi paraleli.

I ciapier ja ŭzhadvaju adzin z samych jaskravych vobrazaŭ, vyčytany kaliści daŭno ŭ nie nadta modnaha siońnia palityčnaha emihranta Alaksandra Hiercena.

Hety «dobry ruski» napisaŭ niejak pra inšaha ruskaha palityčnaha emihranta, Michaiła Bakunina: kožny z nas narodžany pad zorkaj, a jon naradziŭsia pad kamietaj.

Heta vielmi trapnaja charaktarystyka, jakaja apisvaje trajektoryju ruchu palityčnaj asoby, mienavanaj Bakuninym. Zorki — heta toje, čyjo śviatło my bačym, ale nie viedajem, nakolki samo cieła jašče žyvoje. Śviatło dalokaj zorki moža dachodzić da nas stahodździami, moža — tysiačahodździami. Zorki ŭžo niama, a śviatło idzie.

Kamieta ruchajecca ŭ nas na vačach. Jana moža być niabiesnaj doŭhažycharkaj, moža źjaŭlacca raz, skažam, na stahodździe, potym źnikać, i tolki astranom budzie zdolny vyličyć, isnuje jana jašče abo nie, i kali — tak, isnuje, to kali znoŭ źjavicca na našym niebaschile.

Kamiety, jak praviła, asacyjujucca ŭ čałaviectva z pradvieściem katastrof. Skažam, u Rasii kamietu 1812 hoda mienavita tak i ŭsprymali. I našeście Napaleona na Rasiju nibyta mienavita z hetaj kamietaj i źviazvałasia. Ja nie viedaju, ci była jakaja-niebudź kamieta nad Kijevam u 2014 ci ŭ 2022 hodzie, ale ŭ dadzienym vypadku jana prosta musiła źjavicca — chacia b u napaŭzapalonaj śviadomaści astranomaŭ. Źjavicca — a potym pieramiaścicca kudy-niebudź u prastoru biez podychu i biez dušy nad Maskvoj i ŭžo tam pradviaščać, kažučy słovami Viktara Šenderoviča, što viosku Hadziukina zmyje.

Ale ludzi, narodžanyja pad kamietaj, ad hetaha mienš jarkimi i trahičnymi nie robiacca.

Pavialičyć

Ja nie viedaju, pad jakoj zorkaj moh naradzicca Mikałaj Statkievič, ale jaŭna biez kamiety nie abyšłosia. Abo Ihar Alinievič.

Ichnaja zorka nijak nie moža stajać spakojna na tym miescy, jakoje advioŭ joj usievaładar i tvorca Suśvietu. Jana musić pieramiaščacca. Jana musić padšturchnuć narodžanaha pad joj palityka da samaachviarnaści ŭ imia vysokaj, śvietłaj — i časam zaviedama niedasiažnaj idei.

Leŭ Humiloŭ nazyvaŭ takich ludziej pasijanaryjami. Tomas Karłajł — hierojami. Niechta jašče ź vialikich (ja pamiataju hetyja słovy z cytaty, pryviedzienaj Śviatłanaj Aleksijevič, choć i raniej ich čuŭ) skazaŭ: «Hora narodu, jaki maje patrebu ŭ hierojach». Dadam: i jašče bolšaje hora narodu, jaki zabivaje tych, chto moh by stać jaho hierojami.

Ja hladžu na ciažkoje šeraje nieba za aknom. Tolki što skončyŭsia doždž, i śviežaść jašče nie paśpieła rastać.

Ja ŭspaminaju, jak razam ź Mikałajem Aŭtuchovičam my hulali ŭ bietonnym dvoryku minskaj Amierykanki. Jak Aŭtuchovič uparta rabiŭ praktykavańni, imknučysia padtrymlivać siabie ŭ formie, — a jamu ŭžo było krychu za šeśćdziesiat hadoŭ.

Pavialičyć

I ja dumaju, jakoj upartaściu, jakoj siłaj voli pavinien vałodać hety čałaviek, što ŭžo treci raz traplaje na hady za kraty, kab i dalej nie zdavacca abstavinam — i nie tolki palityčnym, ale i čysta bijałahičnym. Uzrost? Niama ŭzrostu. Jość siła voli, siła duchu sapraŭdnaha mužčyny, jaki nie zdajecca, trymaje ŭdar.

Kali-niebudź jahonaja kamieta spynicca, astynie, pieratvorycca ŭ płanietu, na jakoj źjavicca pavietra. Na joj možna budzie žyć. Mnie chočacca ŭ heta vieryć.

Jak možna budzie žyć na prycichłych u svaim biehu kamietach, pad jakimi naradzilisia Statkievič i Alinievič. Im nie dali stać stvaralnikami — ale jany nie stali i razburalnikami. Nie stali razburalnikami navat ułasnych žyćciaŭ i ŭłasnych losaŭ.

Pavialičyć

Jany praciahvajuć vyklikać zachapleńnie — toj siłaj, što pranosicca nad našaj płanietaj raz na sto, a moža, i na tysiaču hadoŭ, i addaje čaścinku siabie hetym dzivosnym ludziam.

Daj Boža, kab jany nie astyvali. Tady, mahčyma, u nas, chto nie nadta varty ichnaj siły i dušeŭnaj samaachviarnaści, źjavicca šaniec.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0