Antarktyda maje «hravitacyjnuju dzirku». Što heta takoje i ci niasie pahrozu płaniecie?
U Antarktydzie isnuje tak zvanaja «hravitacyjnaja dzirka» — vobłaść, dzie siła pryciahnieńnia słabiejšaja, čym u inšych častkach płaniety. Hetaja źjava farmavałasia na praciahu miljonaŭ hadoŭ hłyboka pad pavierchniaj kantynienta, pišuć daśledčyki ŭ časopisie Scientific Reports.
Zvyčajna hravitacyju ŭsprymajuć jak pastajannuju vieličyniu, ale nasamreč jana źmianiajecca ŭ zaležnaści ad ščylnaści parod u nietrach Ziamli. Tam, dzie hravitacyja słabiejšaja, pavierchnia akijana krychu nižejšaja adnosna siaredniaj formy Ziamli (hieoida), bo vada imkniecca da zon z macniejšym pryciahnieńniem. U Antarktydzie heta panižeńnie vyjaŭlajecca asabliva vyrazna.
Navukoŭcy śćviardžajuć, što hetaja asablivaść nie niasie niepasrednaj pahrozy płaniecie. Adnak jaje vyvučeńnie moža dapamahčy lepš zrazumieć, jak farmavalisia bujnyja ledavikovyja ščyty i jak jany ŭpłyvajuć na klimat i ŭzrovień mora.
Dla daśledavańnia «hravitacyjnaj dzirki» vykarystoŭvajucca siejśmičnyja chvali ad ziemlatrusaŭ. Jany dazvalajuć nibyta «praśviatlić» nietry Ziamli i stvaryć trochmiernuju madel unutranych struktur płaniety. Atrymanuju infarmacyju paraŭnoŭvajuć sa spadarožnikavymi danymi pra hravitacyjnaje pole.
Kampjutarnaje madelavańnie dazvoliła navukoŭcam «viarnucca» prykładna na 70 miljonaŭ hadoŭ tamu i vyśvietlić, što 30—50 miljonaŭ hadoŭ tamu heta hravitacyjnaja anamalija była mienš vyjaŭlenaj. Hety pieryjad supadaje ź istotnymi klimatyčnymi źmienami i farmavańniem antarktyčnych ledavikoŭ, jakija istotna ŭpłyvajuć na ŭzrovień suśvietnaha akijana i jaho chimičny skład.
Daśledčyki miarkujuć, što dalejšaje vyvučeńnie hetaj źjavy dapamoža lepš zrazumieć suviaź pamiž pracesami ŭ hłybiniach Ziamli i źmienami klimatu na jaje pavierchni.
«Čamu ja pavinien dakazvać, što nie darmajed?» Pradprymalnika z Homiela pamyłkova zapisali ŭ niezaniatyja — jon daviedaŭsia tolki paśla vializnych rachunkaŭ za kamunałku16
Kamientary