Znajšli pieršuju zialonuju zorku. Raniej ličyłasia, što takich nie byvaje
Astranomy ŭpieršyniu adšukali zorku, jakaja mieła b zialony koler, kali b na jaje možna było pahladzieć zblizku. Jak takoje mahčyma?
Zvyčajna koler zorki zaležyć ad tempieratury jaje pavierchni. Chaładniejšyja zorki vyhladajuć aranžavymi, haračejšyja — biełymi, jak naša Sonca, a samyja haračyja majuć błakitnavataje adcieńnie. Doŭhi čas navukoŭcy mierkavali, što toje samaje praviła dziejničaje i dla biełych karlikaŭ.
Adnak, jak piša The Independent, daśledavańnie astranomaŭ z Uorykskaha ŭniviersiteta ŭ Vialikabrytanii pakazała, što koler hetych zorak moža zaležać nie tolki ad tempieratury, ale i ad chimičnaha składu ich atmaśfiery.
Biełyja karliki adroźnivajucca nadzvyčaj vysokaj ščylnaściu. U niekatorych ź ich navat rečyva ŭ atmaśfiery moža mieć ščylnaść, paraŭnalnuju sa ščylnaściu vady. U takich umovach źmianiajecca ŭzajemadziejańnie chimičnych elemientaŭ z płazmaj i toje, jak jany pahłynajuć śviatło na roznych daŭžyniach chval. U vyniku koler zorki zaležyć nie tolki ad tempieratury, ale i ad składu jaje atmaśfiery.
Zorki ź vialikaj kolkaściu vuhlarodu mohuć vyhladać ružovymi abo fijaletavymi, a tyja, u atmaśfieru jakich trapili reštki starych płanietnych sistem, žoŭtymi. Bolš chałodnyja biełyja karliki z atmaśfieraj z vadarodu i hieliju mohuć mieć siniaje adcieńnie.
Ale najbolš daśledčykaŭ ździviŭ bieły karlik WD J1330+6435 z tempieraturaj kala 4000 hradusaŭ Celsija. U jaho atmaśfieru trapiła kamianistaje rečyva z płanietnaj sistemy, centram jakoj jon kaliści byŭ. Razam ź im u atmaśfiery źjavilisia kalcyj, lityj i natryj.
Mienavita natryj, jak vyśvietlili navukoŭcy, adyhraŭ klučavuju rolu ŭ niezvyčajnaj afarboŭcy zorki. Jon pahłynaje aranžavuju častku śpiektra, u vyniku čaho śviatło biełaha karlika nabyvaje žaŭtavata-zialonaje adcieńnie.
Daśledčyki taksama znajšli zorku, jakuju ličać samaj čyrvonaj ź viadomych. Bieły karlik WD J1011+2845 znachodzicca prykładna za 48 śvietłavych hadoŭ ad Ziamli. Vuhlarod, jaki padymajecca da jaho pavierchni, źmianiaje śpiektr vypramieńvańnia tak, što zorka pavinna vyhladać nasyčana-ružovaj.
Pry hetym bolšaść biełych karlikaŭ usio ž zastajucca biełymi. Z 151 zorki, daśledavanaj navukoŭcami ŭ radyusie prykładna 65 śvietłavych hadoŭ ad Ziamli, tolki piać mieli niezvyčajnuju afarboŭku: dźvie akazalisia žoŭtymi, try — ružovymi. Astatnija 146 u siarednim mieli chałodnaje biełaje adcieńnie.
Trahiedyja z 30‑hadovaj doktarkaj sa Starobina — pajšła vydalać zub mudraści i pamierła24
Kamientary
kali b
sučasnaja navuka, jana takaja