Ci stanie Francyja ryzykavać Paryžam, baroniačy Varšavu? Francuzski «jadzierny parason» taki ž sumnieŭny, jak amierykanski
Zamiest amierykanskaha «jadziernaha parasona», u nadziejnaści jakoha Jeŭropa ŭsio bolš sumniavajecca, Francyja prapanuje ŭłasny, da jakoha ŭžo dałučylisia dziesiać jeŭrapiejskich krain. Ale ci hatovy Paryž ryzykavać saboj dziela abarony sajuźnikaŭ? Pra heta piša The Wall Street Journal.

U 1961 hodzie prezident Francyi Šarl de Hol spytaŭ u amierykanskaha kalehi Džona Kienedzi, ci hatovyja ZŠA achviaravać Ńju-Jorkam dziela vyratavańnia Paryža. Adkazu jon tak i nie atrymaŭ.
Sumnievy ŭ tym, što Vašynhton ryzyknie ŭłasnaj biaśpiekaj dziela jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ, stali adnoj z pryčyn stvareńnia niezaležnaha francuzskaha jadziernaha arsienała, jaki zastaŭsia pa-za sistemaj jadziernaha płanavańnia NATA.
Praz bolš čym šeść dziesiacihodździaŭ hetaje pytańnie, jak piša mižnarodny ahladalnik The Wall Street Journal Jarasłaŭ Trafimaŭ, znoŭ stała aktualnym. Zbližeńnie Vašynhtona z Maskvoj, enierhietyčnyja damoŭlenaści z Rasijaj i cisk na Ukrainu tolki ŭzmacnili sumnievy jeŭrapiejcaŭ u nadziejnaści amierykanskich harantyj biaśpieki.
Pry hetym reč nie tolki ŭ palitycy Donalda Trampa. U jeŭrapiejskich stalicach ličać, što vielizarny stratehičny jadzierny arsienał ZŠA pryznačany pieradusim dla abarony samoj Amieryki. A ŭ vypadku kanfliktu ŭ Jeŭropie Vašynhton, chutčej za ŭsio, abmiažujecca raźmieščanymi ŭ sajuźnikaŭ jadziernymi avijabombami B-61. Jany raspracoŭvalisia jašče ŭ 1960‑ia hady, a ciapier ich mahčymaści nanieści ŭdar pa Rasii istotna abmiežavanyja z-za stupieni raźvićcia rasijskaj supraćpavietranaj abarony.
Što prapanuje Francyja
Na hetym fonie prezident Francyi Emaniuel Makron vystupiŭ z kancepcyjaj «pieradavoha jadziernaha strymlivańnia». Jana praduhledžvaje raźmiaščeńnie francuzskich źniščalnikaŭ Rafale, zdolnych nieści jadziernuju zbroju, u inšych jeŭrapiejskich krainach, a taksama supracoŭnictva ŭ śfiery raźviedki, suviazi i rańniaha papiaredžańnia ab pahrozach.
Da inicyjatyvy dałučylisia dziesiać dziaržaŭ: Vialikabrytanija, Hiermanija, Niderłandy, Bielhija, Polšča, Hrecyja, Finlandyja, Narviehija, Šviecyja i Danija. Krainy Bałtyi, jakija asabliva ŭraźlivyja pierad rasijskaj pahrozaj, u prajekt nie ŭvajšli, a Italija admoviłasia ad udziełu.
Francyja maje kala 290 jadziernych bojehałovak, što značna mienš, čym ZŠA ci Rasija. Adnak jaje kryłatyja rakiety ASMP-A, jakimi ŭzbrojenyja źniščalniki Rafale, pryznačanyja dla ŭdaraŭ pa bujnych rasijskich haradach i, pavodle vajskovych ekśpiertaŭ, majuć vysokija šancy pieraadoleć rasijskuju SPA.
Sens francuzskaj inicyjatyvy nie ŭ tym, kab zamianić amierykanski «jadzierny parason», a ŭ tym, kab stvaryć dadatkovuju niavyznačanaść dla Kramla. Maskva pavinna ŭličvać, što ŭ vypadku kanfliktu moža sutyknucca i z francuzskaj jadziernaj zbrojaj, pryčym francuzskija samaloty mohuć znachodzicca za miežami Francyi.
Ale ci budzie Paryž ryzykavać saboj dziela Varšavy?
Francuzskija čynoŭniki ličać, što ich harantyi mohuć być bolš pierakanaŭčymi za amierykanskija. U adroźnieńnie ad ZŠA, Francyja znachodzicca na adnym kantyniencie sa svaimi sajuźnikami, tamu ich biaśpieka niepasredna źviazanaja ź jaje ŭłasnaj.
Makron taksama zajaŭlaje, što žyćciova važnyja intaresy Francyi nie abmiažoŭvajucca jaje miežami. Adnak dzie mienavita jany zakančvajucca, Paryž naŭmysna nie ŭdakładniaje i biezumoŭnych harantyj sajuźnikam nie daje. Rašeńnie ab vykarystańni jadziernaj zbroi ŭ lubym vypadku zastajecca vyklučna za francuzskim prezidentam.
Pakul Francyja stvaryła asobnyja hrupy dla pieramoŭ z kožnaj ź dziesiaci dziaržaŭ, ale ahulnaha miechanizmu jadziernaha płanavańnia niama. U vyniku, jak raskazvajuć vysokapastaŭlenyja pradstaŭniki abaronnych viedamstvaŭ krain-partnioraŭ, im davodzicca pastajanna sazvońvacca, kab paraŭnać, što kožnaj z krain paviedamiŭ Paryž.
Da taho ž, nadziejnaść francuzskaha «jadziernaha parasona» zaležyć ad taho, chto budzie kiravać krainaj. Ekśpierty aścierahajucca, što prychod da ŭłady ultrapravaha «Nacyjanalnaha abjadnańnia», źviazanaha z Maryn Le Pen, jakaja raniej padtrymlivała ciopłyja adnosiny z Pucinym, moža padarvać davier jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ da Paryža.
Na dumku byłoha vysokapastaŭlenaha supracoŭnika Pientahona Vipina Naranha, francuzskaja inicyjatyva lepšaja, čym ničoha, ale razhladać jaje jak zamienu amierykanskim harantyjam biaśpieki nie varta.
I hałoŭnaje pytańnie zastajecca tym samym, jakoje niekali de Hol zadavaŭ Kienedzi. Tolki ciapier jano adrasavanaje Paryžu.
«Niezrazumieła, ci pierakanaŭča dla rasijan vyhladaje toje, što francuzy buduć ryzykavać udaram u adkaz pa Paryžy dziela, naprykład, Varšavy. Ale rasijanie, biezumoŭna, źviartajuć na heta ŭvahu», — adznačaje ekśpiertka pa Rasii i jadziernaj palitycy Nikol Hrajeŭski z paryžskaha ŭniviersiteta Sciences Po.
Kamientary
Raz žyviem u hetak zvanym mulcipalarnym śviecie, kožny sam sabie polus.