Ziamla stała zielaniejšaj — ale bałans raślinnaści zrušvajecca na poŭnač i ŭschod
Štohod pa našaj płaniecie prakatvajecca «zialonaja chvala». Viasnoj raślinnaść abudžajecca ŭ Paŭnočnym paŭšarji, a prykładna praz paŭhoda toje samaje adbyvajecca ŭ paŭdniovych šyrotach. Hety siezonny rytm, padobny da dychańnia Ziamli, doŭhi čas zastavaŭsia stabilnym. Adnak, pavodle novaha daśledavańnia niamieckich vučonych, apošnija dziesiacihodździ ŭnieśli ŭ jaho prykmietnyja karektyvy.
Jak paviedamlaje Der Tagesspiegel, daśledčyki ź Lejpcyhskaha ŭniviersiteta i Niamieckaha centra intehratyŭnych daśledavańniaŭ bijaraznastajnaści vyrašyli vyśvietlić, ci źmianiłasia za apošnija dziesiacihodździ hieahrafija suśvietnaj raślinnaści.
Navukoŭcy vykazali hipotezu: pakolki płanieta nahravajecca, umovy dla rostu raślin u napramku da polusaŭ pavinny stanavicca bolš spryjalnymi.
Łahična było b čakać, što centr zialonaj masy — umoŭny hieahrafičny punkt, jaki adlustroŭvaje siaredniaje stanovišča ŭsioj raślinnaści płaniety ŭ peŭny momant času, — budzie macniej zrušvacca ŭ abodva baki: dalej na poŭnač padčas leta ŭ Paŭnočnaj paŭkuli dalej na poŭdzień u ciopły pieryjad Paŭdniovaha paŭšarja.
Dla pravierki hipotezy kamanda praanalizavała spadarožnikavyja zdymki i klimatyčnyja madeli za 1982—2020 hady.
Adnak vyniki akazalisia inšymi. Centr zialonaj masy sapraŭdy zrušyŭsia, ale nie simietryčna. Daśledčyki zafiksavali vyrazny zruch na poŭnač u pieryjad paŭnočnaha leta, a taksama prykmietny drejf na ŭschod.
Pavodle raźlikaŭ, najbolš paŭnočnaha stanovišča hłabalny «zialony centr» dasiahaje ŭ siaredzinie lipienia ŭ Paŭnočnaj Atłantycy kala Isłandyi, a najbolš paŭdniovaha — u sakaviku la ŭźbiarežža Libieryi.
U čym pryčyna
Daśledčyki adznačajuć, što źmieny, imavierna, źviazanyja jak z klimatyčnymi faktarami, tak i ź dziejnaściu čałavieka.
Paŭnočny zruch moža tłumačycca padaŭžeńniem viehietacyjnaha pieryjadu i miakčejšymi zimami ŭ Paŭnočnaj paŭkuli, dzie vialikija masivy sušy dazvalajuć nazirać lohkaje azielanieńnie navat u zimovy čas. Adnak aŭtary padkreślivajuć, što hetaja interpretacyja pakul zastajecca hipotezaj i patrabuje dadatkovych daśledavańniaŭ.
Zruch na ŭschod daśledčyki źviazvajuć z vyjaŭlenymi maštabnymi ačahami azielanieńnia ŭ Indyi i Kitai. U vypadku Kitaja, pavodle aŭtaraŭ, ź vialikaj dolaj upeŭnienaści pryčynaj źjaŭlajecca metanakiravanaje lesaadnaŭleńnie.
Čamu heta važna
Pa słovach aŭtaraŭ, ich praca, vyniki jakoj apublikavanyja ŭ časopisie PNAS, prapanuje novy sposab acenki stanu bijaśfiery. Adsočvańnie centra zialonaj masy dazvalaje intehralna vymiarać, jak źmianiajecca žyvoje pokryva płaniety pad upłyvam klimatyčnych zruchaŭ i transfarmacyi ziemlekarystańnia.
Aŭtary adznačajuć, što padobny padychod možna ŭžyvać i da inšych hłabalnych pracesaŭ: vyznačać «biełuju chvalu» ledzianoha pokryva, «siniuju chvalu» nazapašvańnia naziemnych vodnych resursaŭ i «čyrvonuju chvalu» pažaraŭ. Heta dazvoliła b ubačyć, jak u cełym pieraarhanizoŭvajecca žyvaja pavierchnia Ziamli.
Kamientary
Na kantyniencie niama takoha efiektu.