Juny rasijski lejtenant byŭ šakavany napadam na Ukrainu. Jon vyjšaŭ na suviaź z ukraincami i staŭ samym kaštoŭnym ahientam
24‑hadovy na toj momant Leŭ Stupnikaŭ u 2024 hodzie niekalki miesiacaŭ tajemna supracoŭničaŭ z ukrainskaj vyviedkaj, pieradajučy joj kaardynaty vajskovych abjektaŭ i źviestki pra pieramiaščeńni kamandavańnia. Dziakujučy hetym źviestkam USU źniščyli kala 300 akupantaŭ. The Wall Street Journal u detalnym materyjale z vykarystańniem raniej sakretnych videazapisaŭ, zroblenych z dronaŭ, raskazała i pakazała, jak aficer z ryzykaj pierajšoŭ liniju frontu i jakaja była rola mamy ŭ jaho ŭčynku.
U lutym 2024 hoda na palihonie niedaloka ad ukrainskaha Vuhladara sabralisia rasijskija vajskoŭcy. Niekalki dzion jany adpracoŭvali dziejańni pierad zapłanavanym nastupam. Za vučeńniami pavinny byli nazirać staršyja aficery, jakija prybyli na miesca razam z kamandavańniem 36‑j motastrałkovaj bryhady.
Siarod prysutnych byŭ małady lejtenant Leŭ Stupnikaŭ, jaki adkazvaŭ za suviaź u adnym z bataljonaŭ. Jon nieprykmietna sfatahrafavaŭ vajskoŭcaŭ i adpraviŭ paviedamleńnie svajmu ŭkrainskamu kantaktu: «Tut pavinna być ad 120 da 150 čałaviek».
Kaardynaty miesca aficer pieradaŭ jašče raniej. Ciapier ukrainskamu boku zastavałasia tolki atrymać paćviardžeńnie, što tam sabralisia ludzi.
«Zaraz ža adydzi», — pryjšoŭ jamu ŭ telehramie zahad kuratara.
Lejtenant Stupnikaŭ padyšoŭ da hrupy kiroŭcaŭ, jakija kuryli pobač z mašynami, skazaŭ, što jamu žyvot skruciła i paprasiŭ vilhotnyja survetki. Paśla hetaha adyšoŭ za drevy niepadalok i prysieŭ, udajučy, što spraŭlaje patrebu pa-vialikamu. Praź imhnieńnie pa palihonie byŭ naniesieny rakietny ŭdar. Vybuchovaj chvalaj mužčynu źbiła z noh.
Kali jon padniaŭsia, to ŭbačyŭ dziasiatki zabitych i paranienych. Ukrainski kuratar paprasiŭ jaho paćvierdzić vyniki ataki, skinuć foty. «Što tam zdymać, tam adno miasa», — adkazaŭ Leŭ. Paźniej jon paviedamiŭ, što zahinuli 68 rasijskich vajskoŭcaŭ, jašče 60 byli paranienyja. Siarod zabitych byli dziesiać aficeraŭ, u tym liku kamandzir 36‑j motastrałkovaj bryhady pałkoŭnik Chusiejn Musajeŭ.
Heta byŭ pieršy vialiki ŭdar, jaki ŭkrainskija siły ažyćciavili z dapamohaj infarmacyi rasijskaha lejtenanta. Za nastupnyja miesiacy kolkaść u vyniku apieracyj, ažyćcioŭlenych u tym liku dziakujučy infarmacyi ad Stupnikava, ukraincy źniščyli niekalki socień akupantaŭ.
Jak vyśvietlili žurnalisty The Wall Street Journal, aficer nie tolki pieradavaŭ źviestki pra svaju bryhadu, ale i naŭmysna vyvodziŭ sa stroju vajskovaje abstalavańnie. Pry hetym jon praciahvaŭ słužyć pobač ź ludźmi, suprać jakich faktyčna pracavaŭ.
Z Vajskovaj akademii na front zaŭčasna
Leŭ Stupnikaŭ vyras u siamji byłoha savieckaha vajskoŭca, jaki skončyŭ słužbu ŭ Kazachstanie. Jon byŭ školnikam, kali jaho siamja repatryjavałasia z Kazachstana ŭ Omsk. U 17 hadoŭ jon pastupiŭ u Vajskovuju akademiju suviazi imia Budzionnaha ŭ Sankt-Pieciarburhu, adnak jašče padčas vučoby pačaŭ rasčaroŭvacca ŭ vojsku.
Pavodle jaho słoŭ, u vajskovaj sistemie kvitnieła karupcyja: za mahčymaść pajści ŭ zvalnieńnie, za mahčymaść raźmierkavacca na lepšaje miesca słužby — za ŭsio treba było davać na łapu. A technika była ŭsia dabitaja. Małady čałaviek chacieŭ zvolnicca i pajści pracavać fitnies-trenieram. Ale ŭ 2022 hodzie dabicca zvalnieńnia stała niemahčyma.
Kančatkova jaho staŭleńnie źmianiłasia paśla pačatku poŭnamaštabnaha ŭvarvańnia va Ukrainu ŭ lutym 2022 hoda. Stupnikava šakavali paviedamleńni pra bambavańni ŭkrainskich haradoŭ i hibiel mirnych žycharoŭ. Tym časam u akademii kursantam rehularna začytvali bravurnyja, šapkazakidalnickija zvodki z frontu i pakazvali pramovy Pucina.
Leŭ nie padtrymlivaŭ vajny, ale byŭ dastatkova razumny, kab prychoŭvać svaje pohlady. Niekatoryja jaho adnakurśniki sprabavali zvolnicca, adnak ich zajavy miesiacami zastavalisia biez adkazu. U krasaviku 2022 hoda, na fonie patreby rasijskaha vojska ŭ novych aficerach, jaho razam ź jašče prykładna 450 kursantami daterminova vypuścili z akademii ŭ zvańni lejtenanta. Stupnikava nakiravali słužyć na Daloki Uschod Rasii.
U listapadzie 2023 hoda ich pierakinuli na front. Jašče raniej jon razam z maci, Taćcianaj Jancen, kansultavaŭsia z pravaabaroncami nakont mahčymaści pakinuć vojska. Kali ž stała viadoma pra adpraŭku na front, žančyna prapanavała synu źbiehčy ŭ Kazachstan padčas pierasadki ŭ Maskvie. Tam žyli svajaki, jakija mahli b jaho pryniać.
Małady aficer nie advažyŭsia. Jon bajaŭsia nastupstvaŭ deziercirstva i ŭ vyniku prybyŭ u 36‑iu asobnuju hvardziejskuju motastrałkovuju bryhadu, jakaja dziejničała ŭ Danieckaj vobłaści. U akupavanaj vioscy Mikilskaje jaho pryznačyli načalnikam suviazi bataljona. Na hetaj pasadzie jon mieŭ dostup da infarmacyi pra raźmiaščeńnie i pieramiaščeńni padraździaleńniaŭ, płany kamandavańnia, a taksama da tranślacyj z raźviedvalnych bieśpiłotnikaŭ i kamier nazirańnia.
U lutym 2024 hoda maci Stupnikava źviazałasia ź Dźmitrom Karpienkam — ukrainskim prahramistam, jaki supracoŭničaŭ z vajennaj vyviedkaj. Jon byŭ viadomy svaimi intervju z rasijskimi pałonnymi na YouTube, a taksama źbiraŭ infarmacyju ad rasijan, hatovych dapamahać Ukrainie.
Z kastryčnika 2023 hoda Karpienka prapanoŭvaŭ pa 250 tysiač rubloŭ (kala 2700 dalaraŭ) za karysnuju vajskovuju infarmacyju. Jamu skidali infarmacyju nie tolki sałdaty, ale i supracoŭniki dziaržaŭnych kampanij i navat rasijskija FSBšniki.
Leŭ napisaŭ ukraincu ŭ WhatsApp, nazvaŭ svajo zvańnie, padraździaleńnie i miesca słužby, a taksama paviedamiŭ, što hatovy supracoŭničać i zdacca ŭkrainskim siłam. Jany damovilisia rehularna abmieńvacca infarmacyjaj i vykarystoŭvać śpiecyjalny kod dla pravierki paviedamleńniaŭ. Kali kod adsutničaŭ, heta mahło aznačać, što infarmatara vykryli.
Karpienka prapanavaŭ Stupnikavu płacić za pieradadzienyja źviestki, ale rasijanin kateharyčna admoviŭsia ad hrošaj.
Udary pa ŭłasnaj bryhadzie i pahroza vykryćcia
Paśla pieršaha ŭdaru pa palihonie kala Vuhladara Stupnikaŭ praciahnuŭ słužbu, udzielničaŭ u evakuacyi zahinułych i paranienych i rabiŭ vyhlad, što sam atrymaŭ kantuziju. FSB pačała pravierku, u vajskoŭcaŭ zabirali telefony, ale lejtenant paśpieŭ schavać aparat, praź jaki źviazvaŭsia z ukraincami.
Niahledziačy na niebiaśpieku, jon praciahnuŭ pieradavać źviestki pra płany nastupu, raźmiaščeńnie padraździaleńniaŭ, radyjočastoty i pieramiaščeńni techniki. Akramia taho, zajmaŭsia sabatažam: adklučaŭ kamiery nazirańnia i vyvodziŭ sa stroju abstalavańnie dla kiravańnia bieśpiłotnikami.
U sakaviku 2024 hoda dziakujučy jaho infarmacyi ŭkraincy nanieśli ŭdar pa schodzie aficeraŭ bryhady. U mai USU atakavali budynak byłoha hatela, dzie znachodzilisia dva šturmavyja padraździaleńni. Tady zahinuli 20 vajskoŭcaŭ, u tym liku kapitan. Jašče adnoj cellu staŭ kamandny punkt padčas narady kiraŭnictva.
Ahułam, piša The Wall Street Journal, pieradadzienyja Stupnikavym źviestki dapamahli ŭkraincam źniščyć bolš za 300 rasijskich vajskoŭcaŭ.
Paśla sieryi dakładnych udaraŭ kamandavańnie pačało padazravać: u bataljonie jość krot. Da leta z tych aficeraŭ, jakija byli ŭ bataljonie na momant prybyćcia Stupnikava i jakija zajmalisia płanavańniem apieracyj, u žyvych zastaŭsia adzin jon: astatnija zahinuli, byli paranienyja abo pieraviedzienyja. U červieni adzin z kamandziraŭ zajaviŭ, što ŭ ich padraździaleńni, vidać, jość svoj «Šcirlic», i pahladzieŭ na lejtenanta.
Sam infarmatar adnojčy ledź nie zahinuŭ praz pamyłku. U kancy maja jon pamyłkova pieradaŭ ukraincam kaardynaty nie taho miesca, jakoje chacieŭ, a budynka, u jakim znachodziŭsia. Nieŭzabavie tudy prylacieŭ naboj, častka ścien abvaliłasia, ale mužčyna vyžyŭ.
Na fonie ŭzmacnieńnia padazreńniaŭ dalejšaje znachodžańnie ŭ rasijskaj bryhadzie stanaviłasia ŭsio bolš niebiaśpiečnym.
Pierachod praź minnaje pole pad nahladam ukrainskaha drona
U pačatku lipienia 2024 hoda Karpienka paviedamiŭ, što ŭkraincy padrychtavali płan evakuacyi svajho ahienta. U noč na 6 lipienia Stupnikaŭ pakinuŭ miesca dysłakacyi sa smartfonam i vajskovaj radyjostancyjaj. Kali jaho zaŭvažyŭ rasijski sałdat na naziralnym punkcie, aficer patłumačyŭ, što praviaraje kamiery i radyjosuviaź.
Dalej jamu treba było pierajści zaminavanuju niejtralnuju pałasu. Maršrut jamu zahadzia vyznačyli ŭkrainskija vajskoŭcy, a padčas pierachodu nad učastkam visieŭ bieśpiłotnik 72‑j bryhady USU, jaki sačyŭ za Stupnikavym praź ciepłavizar.
Leŭ aściarožna pierastaŭlaŭ nohi, kab nie nastupić na minu, nie začapić raściažku, darohu sabie jon padśviečvaŭ telefonam. Jaho ŭ luby momant mahli zaŭvažyć i abstralać jak svaje, tak i ŭkraincy ź inšych padraździaleńniaŭ.
Šlach da ŭkrainskich pazicyj zaniaŭ 40 chvilin. Pierad im ź blindaža vyraśli try ŭzbrojenyja postaci — jašče macniej na ŭzvodzie, čym jon sam. Stupnikavu zapomniłasia, što ŭ aŭtamatčyka, jaki zapytaŭ u jaho parol, ruki dryžali. A parol da čaho absurdny byŭ u hetaj šeraj zonie, śpiareščanaj varonkami i ŭsiejanaj ruinami: «Krama z arechami».
Roŭna ŭ 8 nastupnaha ranku Stupnikaŭ patelefanavaŭ maci i skazaŭ, što dabraŭsia tudy, dzie pavinien byŭ być. Heta była ich umoŭnaja fraza, jakaja aznačała, što ŭcioki ŭdalisia.
Pa inšy bok frontu
Paśla pierachodu na ŭkrainski bok Stupnikaŭ pieradaŭ vajskoŭcam telefon z dostupam da tranślacyj z rasijskich bieśpiłotnikaŭ i kamier nazirańnia. Ukraincy karystalisia hetymi źviestkami jašče niekalki miesiacaŭ.
Nieŭzabavie ź im sustreŭsia Dzianis Kapuścin — kamandzir Rasijskaha dobraachvotnickaha korpusa (RDK), u jakim rasijanie vajujuć na baku Ukrainy. Kapuścin prapanavaŭ Lvu dałučycca da korpusa ŭ jakaści śpiecyjalista pa suviazi. Adnak adrazu papiaredziŭ: kali jon pahodzicca, to pavinien budzie zastacca ŭ padraździaleńni da zakančeńnia vajny.
Mužčyna vahaŭsia. Paśla niebiaśpiečnaj słužby i ŭciokaŭ jon moh pasprabavać pačać mirnaje žyćcio za miažoj. Ale ŭ toj ža čas razumieŭ, što navat za miežami Rasii moža stać cellu rasijskich śpiecsłužbaŭ.
Adnym z prykładaŭ byŭ lotčyk Maksim Kuźminaŭ, jaki ŭ 2023 hodzie pierahnaŭ rasijski viertalot va Ukrainu i atrymaŭ za heta ŭznaharodžańnie. Praź niekalki miesiacaŭ jaho zastrelili ŭ Ispanii.
Leŭ vyrašyŭ, što zastavacca va Ukrainie dla jaho biaśpiečniej, čym chavacca ŭ inšaj krainie. Praz dva dni paśla sustrečy jon paviedamiŭ Kapuścinu pra svaju zhodu.
Z taho času były načalnik suviazi rasijskaha bataljona słužyć u padraździaleńni, jakoje vajuje suprać jaho raniejšych tavaryšaŭ pa słužbie.
Hetaje rašeńnie razburyła jaho šlub. Jašče padčas vučoby ŭ akademii jon ažaniŭsia. Paśla ŭciokaŭ jon prapanavaŭ žoncy pierajechać da jaho, ale taja admoviłasia. Žančyna skazała, što choča spakojnaha žyćcia, dalej ad vajny i pobač z baćkami.
«Heta była tvaja mara, a nie maja», — napisała jana jamu. Paśla hetaha žančyna pierastała adkazvać na paviedamleńni.
Paźniej, kali historyja pierabiežčyka stała publičnaj, žonku dapytali rasijskija śledčyja. U razmovie ź dziaržaŭnymi ŚMI jana nazvała dziejańni muža zdradaj i zajaviła, što jon zdradziŭ nie tolki krainie, ale i joj.
A voś maci z małodšaj siastroj byli absalutna na baku syna i brata. Paśla pierachodu na ŭkrainski bok aficer niekatory čas ličyŭsia źnikłym bieź viestak. Rasijskaje kamandavańnie nie mieła dakładnych paćviardžeńniaŭ, što jon žyvy.
Karpienka tym časam dapamoh arhanizavać vyjezd žančyny i jaje dački z Rasii. U lutym 2025 hoda jany praz Małdovu dabralisia va Ukrainu, dzie Taćciana ŭpieršyniu za paŭtara hoda sustrełasia z synam. Adnak jana nie razumieła, navošta jon iznoŭ pajšoŭ vajavać, kali narešcie zdoleŭ pakinuć rasijskaje vojska.
Na jaje pytańnie, ci sapraŭdy heta ich vajna, Leŭ adkazaŭ, što adčuvaje adkaznaść za ŭdzieł u rasijskim uvarvańni i ličyć abaviazkam rasijan dapamahčy spynić jaho.
Ciapier były lejtenant praciahvaje słužbu ŭ RDK, zajmajecca vajskovaj suviaźziu. Siarod jaho praciŭnikaŭ i bajcy toj samaj 36‑j bryhady, u jakoj jon raniej słužyŭ.
Kamientary
[Zredahavana]