Hrycuk Volha. My stvarali svaju Biełaruś: žyćcio i dziejnaść Alaksieja Hrycuka [1910-1976]. Miensk: Miedysont, 2007. — 256 s. / Układalnica Volha Ipatava.
Alaksiej Hrycuk naradziŭsia ŭ zamožnaj sialanskaj siamji. na Biełastoččynie. Skončyŭ Varšaŭski ŭniversytet, vykładaŭ historyju ŭ Brasłaŭskaj himnazii. U 1939 h. baraniŭ ad niemcaŭ Varšavu, trapiŭ u pałon. Byŭ vyzvaleny i viarnuŭsia da baćkoŭ.
I za pieršym savietami, i za druhimi niemcami nastaŭničaŭ. Byŭ navat školnym inspektaram na Biełastockuju akruhu. U 1944 h. padaŭsia na emihracyju. Paśla trochhadovaha pobytu ŭ Aŭstryi, dzie jon spryčyniŭsia da stvareńnia Biełaruskaha kamitetu, vyjechaŭ u Kanadu.
Šmat chto z našych suajčyńnikaŭ, jakija apynulisia na vyhnańni, vymušanyja byli mianiać prafesii. Raniejšyja dyplomy i zvańni ŭ Novym śviecie nia dziejničali. Vypusknik Sarbony Jaŭchim Skurat ramantavaŭ televizary, śviatar i mahistar tealohii Mikałaj Łapicki hetyja televizary pakavaŭ, Natalla Arsieńnieva składała hurki ŭ banki. Mahistar historyi Aleś Hrycuk spačatku valiŭ les u kanadzkich lasach, a potym, kali pierabraŭsia ŭ Taronta, myŭ posud u hateli.
Mahčyma tamu ŭsie hetyja ludzi realizoŭvali siabie i hramadzkaj dziejnaści. Alaksiej Hrycuk staŭ adnym z zasnavalnikaŭ Zhurtavańnia biełarusaŭ Kanady, jahonym doŭhadovym staršynioj, pravasłaŭnaj parafii śv. Kiryły Turaŭskaha. A taksama jon byŭ čałaviekam, jaki mieŭ nie małoje ciarpieńnie.
U 1948 h. jaho naračonaja Volha Hrycuk była vymušana pakinuć aŭstryjski Zalcburh i pierajechać z maci i siostrami ŭ Polšču. Tolki ŭ 1958 h. aŭtarka knihi atrymała dazvoł na vyjezd i pierabrałasia ŭ Kanadu.
Pry kancy žyćcia Alaksiej Hrycuk ažyćciaviŭ jašče svaju maru: atrymaŭ u Kanadzie vyšejšuju adukacyju i abaraniŭ dysertacyju, pryśviečanuju tvorčaści Maksima Bahdanoviča.
Staršynia Rady BNR Ivonka Surviła ŭ pradmovie da knihi napisała:
«Pieradčasnuju śmierć Alesia ŭ 1976 h. usia biełaruskaja hramada adčuła jak strašennuju stratu. Nie dačakaŭsia naš siabra niezaležnaści Biełarusi, za jakuju ŭsio žyćcio zmahaŭsia. Ale pamiać pra jaho žyvie ŭ sercach usich, chto jaho viedaŭ, a partret visić da siońnia ŭ zali Biełaruskaha relihijna‑hramadzkaha centru ŭ Taronta. Chacieła b tut addać čeść usim patryjotam, jakija, apynuŭšysia, jak Aleś Hrycuk, na čužynie, nia kinulisia šukać dla siabie vyhadaŭ — dastupnych, miž inšym, usim našym pracavitym surodzičam, — a ŭzialisia za pracu dla Baćkaŭščyny. Heta dziakujučy im žyła Biełaruś na čužynie, a śviet pakrysie daviedvaŭsia pra isnavańnie paniavolenaj krainy, jakoje tak staranna chavałasia akupantam».
***
Kniha składajecca z uspaminaŭ Volhi Hrycuk pra muža, uspaminaŭ siabroŭ. Drukujecca jahonaja tvorčaja spadčyna, u tym liku raździeły z dysertacyi pra Bahdanoviča.
Asobnym raździełam źmieščana listavańnie z Alesiem Sałaŭjom, Mikołam Abramčykam, Stanisłavam Stankievičam, Masiejem Siadniovym, Jankam Juchnaŭcom, Kastusiom Mierlakom, Jankam Zaprudnikam, Siarhiejem Chmaram.
Šukajcie ŭ kniharniach i niezaležnych raspaŭsiudnikaŭ.
Ciapier čytajuć
«Ja tak daloka zabrałasia. Škada tolki, što nie mahu pakazać heta tatu». Jak žyvie dačka Paŭła Šaramieta praz 10 hadoŭ paśla jaho hibieli2
«Ja tak daloka zabrałasia. Škada tolki, što nie mahu pakazać heta tatu». Jak žyvie dačka Paŭła Šaramieta praz 10 hadoŭ paśla jaho hibieli
Statkievič ab pratestach va Ukrainie: Kali vy abrali z takoj pieravahaj prezidenta i adnačasova Viarchoŭnaha hałoŭnakamandujučaha, to dajcie jamu kiravać2020
Kamientary