Rost kolkaści kalmaraŭ nazirajuć u roznych častkach śvietu ŭžo niekalki dziesiacihodździaŭ. Čamu hetyja istoty tak dobra pačuvajucca ŭ akijanie, jaki imkliva źmianiajecca pad uździejańniem čałavieka, navukoŭcy da kanca nie razumieli. Novaje daśledavańnie prapanuje niečakany adkaz.
Za apošniaje stahodździe čałaviek mocna źmianiŭ marskija ekasistemy. Praźmierny vyłaŭ skaraciŭ papulacyi mnohich bujnych ryb, a tempieratura akijanaŭ raście praz źmianieńnie klimatu. Na hetym fonie adbyvajecca niezvyčajny praces — kalmaraŭ i inšych hałavanohich maluskaŭ stanovicca bolš.
Hetaja tendencyja, jak piša Science Alert, viadomaja navukoŭcam nie pieršy hod. Jašče ŭ 2016 hodzie daśledčyki z Univiersiteta Adełaidy praanalizavali danyja za šeść dziesiacihodździaŭ i vyjavili rost kolkaści hałavanohich u roznych častkach śvietu.
Adnym z mahčymych tłumačeńniaŭ daśledčyki nazyvali praźmierny vyłaŭ drapiežnych ryb. Čym mienš drapiežnikaŭ, tym mienš tych, chto jeść kalmaraŭ. Adnak ich kolkaść rasła i ŭ rajonach, dzie aktyŭnaha rybałoŭstva nie było. Tamu jašče adnoj mahčymaj pryčynaj navukoŭcy nazvali pavyšeńnie tempieratury akijana praź źmianieńnie klimatu.
Adnak novaje daśledavańnie pakazvaje, što ŭsio moža być bolš składana.
Navukoŭcy stvaryli kampjutarnyja madeli marskich ekasistem i pravieryli, što adbyvajecca z kalmarami pry skaračeńni kolkaści bujnych drapiežnikaŭ i pavyšeńni tempieratury vady.
Kali drapiežnych ryb stanaviłasia mienš, kolkaść kalmaraŭ sapraŭdy pavialičvałasia. Ale jany nie prosta zajmali miesca źnikłych drapiežnikaŭ.
Važniejšym moh akazacca ŭskosny efiekt: paśla źniknieńnia bujnych ryb zastavałasia bolš drobnaj ryby, jakoj charčujucca kalmary. Dla kalmaraŭ bahaćcie ježy asabliva važnaje: jany chutka rastuć, viaduć aktyŭny ład žyćcia i za dzień mohuć źjeści da traciny ŭłasnaj vahi.
Paciapleńnie akijana moža naškodzić
Jašče bolš niečakanym akazaŭsia vynik madelavańnia pavyšeńnia tempieratury. U bolš ciopłaj vadzie ahulnaja masa kalmaraŭ nie rasła, a, naadvarot, źmianšałasia.
Navukoŭcy tłumačać heta tym, što z pavyšeńniem tempieratury ŭ kalmaraŭ paskarajecca abmien rečyvaŭ i im patrabujecca bolš enierhii. Ale kali ježy pry hetym bolš nie stanovicca, jaje moža prosta nie chapać dla padtrymańnia rostu papulacyi.
Tamu aŭtary miarkujuć, što rost papulacyj kalmaraŭ za apošniaje stahodździe nielha rastłumačyć paciapleńniem akijana, a źniknieńnie bujnych drapiežnikaŭ tłumačyć jaho tolki častkova.
Ich hałoŭnaja pieravaha moža być u zdolnaści nadzvyčaj chutka prystasoŭvacca da parušanych ekasistem.
Kalmary rastuć prykładna ŭ piać razoŭ chutčej za ryb, a žyćcio mnohich vidaŭ doŭžycca ŭsiaho adzin-dva hady. Taki karotki žyćciovy cykł dazvalaje im chutka razmnažacca i adnymi ź pieršych asvojvać ekasistemy, parušanyja praźmiernym rybałoŭstvam, źmianieńniem klimatu abo abodvuma faktarami adnačasova.
Adnak, jak adznačajuć aŭtary, ich madel nie dazvalaje dakładna pradkazać, što budzie adbyvacca z kalmarami pa miery dalejšaha paciapleńnia akijana ŭ realnych umovach. Isnujučych danych dla hetaha niedastatkova, a madel nie ŭličvaje niekatorych važnych faktaraŭ. Naprykład, z hłybinioj marskaja vada stanovicca chaładniejšaj, a tempieratura istotna ŭpłyvaje na raźvićcio embryjonaŭ kalmaraŭ.
Ciapier čytajuć
Biełarus-vachtavik na Jamale stvaraje pieśni na biełaruskaj movie z dapamohaj ŠI. «Raniej muzyka była zakrytym kłubam. Niejrasietki adčynili hetyja dźviery z nahi»1919
Kamientary