Zołatava: U vieraśni 2020 hoda ja dumała, što heta budzie ciahnucca maksimum hod

Šeść hadoŭ paśla pratestaŭ u Biełarusi: svabodnaja presa pa-za zakonam, 20 pradstaŭnikoŭ miedyja ŭ turmach

«Maksimum hod heta jašče budzie praciahvacca. Niemahčyma pabudavać Paŭnočnuju Kareju ŭ centry Jeŭropy ŭ XXI stahodździ», — razvažała ja, kali my z žurnalistkaj Tut.by Kaciaj Barysievič siadzieli nočču ŭ mašynie ŭ vieraśni 2020 hoda kala budynka RUUS, kudy pryvieźli našych zatrymanych kaleh.

Mašynu nam pakinuŭ adzin z čytačoŭ Tut.by — jon chacieŭ padtrymać nas i našych žurnalistaŭ.

Usiaho praz dva miesiacy Kaciu zatrymajuć i prysudziać joj paŭhoda kałonii. Za artykuł, u jakim jana napisała, što źbity praŭładnymi aktyvistami i pamierły ŭ balnicy minčuk Raman Bandarenka, nasupierak zajavie Łukašenki, byŭ ćviarozy.

Da razhonu Tut.by i našaha zatrymańnia zastavałasia dzieviać miesiacaŭ.

Tady, užo sutyknuŭšysia ź biesprecedentnymi ŭ historyi niezaležnaj Biełarusi represijami, my jašče nie ŭjaŭlali, što nas čakaje napieradzie.

Niezaležnyja ŚMI Biełarusi abvieščanyja «ekstremisckimi farmiravańniami»

Akazałasia, što možna začyścić infarmacyjnuju prastoru, nie adklučajučy internet. Dastatkova prosta abviaścić usie niezaležnyja ŚMI ekstremisckimi arhanizacyjami, a za luboje ŭzajemadziejańnie ź imi ŭvieści adkaznaść — administracyjnuju abo kryminalnuju.

Za padpisku na «ekstremiscki» pablik abo pierasyłku ź jaho spasyłki samaha biaskryŭdnaha źmiestu, naprykład prahnozu nadvorja, možna atrymać 15 sutak aryštu. A kali dasi intervju takomu ŚMI abo vyśvietlicca, što ty na jaho pracuješ ci kaliści pracavaŭ, kali jano jašče nie było «ekstremisckim», to atrymaješ užo realny termin — try ci čatyry hady.

Nie vierycie? Tolki praz moj atrad u kałonii ŭ 2023—2025 hadach za heta prajšli čatyry čałavieki. I heta biez uliku mianie.

Ci mahli my, čyja junackaść pryjšłasia na pieršyja hady niezaležnaj Biełarusi, ujavić, što terminy dysidentaŭ epochi «raźvitoha sacyjalizmu» padaducca nam miakkimi ŭ paraŭnańni z 10, 11, 12, 14 i 15 hadami, jakija ščodra razdavali sudździ žančynam paśla padziej 2020 hoda?

Heta terminy z 1930‑ch hadoŭ — epochi Vialikaha teroru.

Tak, nas nie vysyłali ŭ Sibir, my nie budavali sami sabie łahiery ŭ stepie, nie valili les pry tempieratury minus 50. Moža, padziakavać za heta Łukašenku? A moža, prablema tolki ŭ tym, što ŭ Biełarusi niama stepaŭ i niama Sibiry?

Na svabodzie, ale nie doma

Sa śniežnia 2025 hoda dziakujučy namahańniam, u pieršuju čarhu amierykanskaha boku, ja na svabodzie. Dakładniej: na svabodzie, ale nie doma.

Ciapier u nas mohuć być tolki dva varyjanty: «doma, ale nie na svabodzie» i «na svabodzie, ale nie doma».

Praz Ukrainu našu hrupu palitviaźniaŭ vyvieźli ź biełaruskich kałonij na terytoryju Jeŭrasajuza, a ja ŭžo atrymała mižnarodnuju abaronu ŭ Polščy. Razam sa mnoj maja siamja, i, zdajecca, ja pavinna być ščaślivaja? Nie.

Nie. Tamu što ŭ kałonii dahetul zastajecca maja kaleha Ludmiła Čekina, hienieralnaja dyrektarka Tut.by. Šeść svaich dzion naradžeńnia jana ŭžo sustreła za kratami. Ludmiła trymajecca i, upeŭnienaja, vypramieńvaje aptymizm. Ale ja viedaju, jak joj ciažka.

Nie. Tamu što biełaruskija žurnalisty praciahvajuć atrymlivać vialikija terminy.

Voś «uradžaj» 2026 hoda. Miedyjamieniedžaraŭ lehiendarnaha rehijanalnaha vydańnia Intex-press Uładzimira Janukieviča i Andreja Pakalenku asudzili da 14 i 11 hadoŭ pazbaŭleńnia voli adpaviedna. Uładzimiru Janukieviču pry hetym 65 hadoŭ!

Paŭła Dabravolskaha asudzili na 9 hadoŭ. Pa try z pałovaj hady atrymali žurnalist Kirył Paźniak i jaho 20‑hadovaja dačka Janina.

U sakaviku paśla piaci z pałovaj hadoŭ za kratami vyjšła na volu Kaciaryna Bachvałava (Andrejeva), ale jaje muž, žurnalist Ihar Iljaš, minułaj vosieńniu byŭ asudžany da 4 hadoŭ kałonii.

Usiaho za kratami ŭ Biełarusi ciapier znachodzicca 21 pradstaŭnik miedyja.

Nie. Tamu što represii nie spyniajucca.

U vyniku pieramovaŭ z amierykancami biełaruskija ŭłady na praciahu hoda vyzvalili (abo prymusova vyvieźli za miažu) bolš za 500 čałaviek, siarod ich viadomych palitykaŭ i hramadskich aktyvistaŭ. Adnak za kraty praciahvajuć adpraŭlać usio novych i novych ludziej.

Apošniaje masavaje vyzvaleńnie adbyłosia ŭ sakaviku 2026 hoda. 28 krasavika z turmy vyjšaŭ žurnalist Andrej Pačobut.

Pavodle danych pravaabaroncaŭ, na kaniec lipienia 2026 hoda jak minimum 883 palitviaźni praciahvajuć znachodzicca ŭ turmach. Siarod ich šmat ludziej z surjoznymi prablemami sa zdaroŭjem, ludziej stałaha ŭzrostu. Mnohija ŭžo praviali za kratami piać, a to i šeść hadoŭ.

Nie. Tamu što ŭ Biełarusi faktyčna zabaronienaja prafiesija žurnalista.

Hučyć niejmavierna: kab praciahvać aśviatlać padziei ŭ krainie, maje kalehi byli vymušanyja vyjechać za miažu. Jany pazbaŭlenyja mahčymaści rabić repartažy ź miesca padziej. Jany nie mohuć zapisvać intervju z hierojami, jakija znachodziacca ŭ Biełarusi. Ja ŭžo nie kažu pra ŭdzieł u aficyjnych pres-mierapryjemstvach.

Žurnalisty navat nie mohuć padpisvacca svaimi proźviščami. Bolšaść niezaležnych miedyja ŭ Biełarusi pryznanyja ekstremisckimi farmiravańniami, a značyć, za luboje supracoŭnictva ź imi ludziam pahražaje kryminalnaja adkaznaść.

Tym nie mienš kalehi zastajucca viernymi svajoj spravie, i heta, biezumoŭna, vyklikaje pavahu i zachapleńnie.

Biełaruskija žurnalisty byli vymušanyja źmianić padychody da pracy. Źjaviłasia šmat cikavych rasśledavalnickich i analityčnych prajektaŭ. Znachodziačysia za miažoj, składana trymać ruku na pulsie biełaruskich padziej, ale, zdajecca, maim kaleham heta ŭdajecca.

Žnivień 2020 hoda — losavyznačalny miesiac dla Biełarusi

Šeść hadoŭ tamu ŭ Biełarusi adbylisia losavyznačalnyja padziei.

Na starcie ŭnikalnaj u historyi krainy vybarčaj kampanii ŭłady zatrymali dvuch samych surjoznych apanientaŭ Alaksandra Łukašenki — Viktara Babaryku i Siarhieja Cichanoŭskaha (pieršy atrymaŭ 14 hadoŭ pazbaŭleńnia voli i byŭ vyviezieny z krainy ŭ śniežni 2025 hoda, druhi — 18 hadoŭ i byŭ vyviezieny ŭ červieni 2025-ha).

Zamiest Cichanoŭskaha rašuča ŭstupiła ŭ baraćbu i zarehistravałasia kandydatam u prezidenty jaho žonka — Śviatłana. Razam z Maryjaj Kaleśnikavaj i Vieranikaj Capkała jany stvaryli ŭnikalnaje žanočaje tryo, sustrečy ź jakim źbirali tysiačy ludziej navat u samych maleńkich i apalityčnych miastečkach.

Nikoli raniej narod Biełarusi nie byŭ tak natchniony i ŭciahnuty ŭ vybarčuju kampaniju.

Alaksandr Łukašenka tradycyjna pajšoŭ na hrubyja falsifikacyi, jakija ŭ ličbavuju epochu niemahčyma było schavać i pra jakija my ŭ redakcyi Tut.by atrymlivali mnostva śviedčańniaŭ.

Aburanyja vybarcy vyjšli na pratesty i sutyknulisia ź biesprecedentnym hvałtam z boku milicyi.

Hvałt i represii nie spyniajucca dahetul. Mienavita tamu sotni tysiač biełarusaŭ byli vymušanyja pakinuć svaju krainu.

Ciapier mnohija rasčaravanyja i ličać, što prajhrali. Ja tak nie dumaju: 2020 hod pakazaŭ stałaść biełaruskaha naroda, jaho samastojnaść, hatoŭnaść rašuča abaraniać svoj vybar i adstojvać pravy zakonnym šlacham.

Ale siońnia biełarusy abapał miažy pieražyvajuć składanyja časy.

U hadavinu hetych važnych padziej ja chaču źviarnucca da kaleh pa ŭsim śviecie.

Kali łaska, nie zabyvajcie pra Biełaruś. My jość. Nas 9 miljonaŭ. I Biełaruś — heta nie Łukašenka. Pačujcie naš hołas.

• 7
• 1
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0
• 5