Prostaje dziejańnie, kali doŭha siedzicie, źnižaje śmiarotnaść ad raku: novyja vysnovy navukoŭcaŭ
Usie my viedajem, što siadzieć zadoŭha — škodna dla zdaroŭja. Ale novaje maštabnaje daśledavańnie pakazvaje: kali havorka idzie pra ankałohiju, hałoŭnuju rolu adyhryvaje nie ahulny čas u kreśle.
Navukoŭcy z Univiersiteta Hłazha praanalizavali danyja bolš jak 91 tysiačy ŭdzielnikaŭ z brytanskaj miedycynskaj bazy danych UK Biobank, za zdaroŭjem jakich nazirali ŭ siarednim kala 12 hadoŭ.
U adroźnieńnie ad papiarednich daśledavańniaŭ, dzie ludzi sami raskazvali pra svaje zvyčki, tut fizičnaja aktyŭnaść vymiarałasia maksimalna abjektyŭna: kožny dobraachvotnik ceły tydzień nasiŭ na zapiaści śpiecyjalny trekier, jaki kruhłasutačna fiksavaŭ lubyja ruchi. Kampjutarnaja prahrama dakładna padzialiła čas udzielnikaŭ na bieśpierapynnaje siadzieńnie (ad 30 chvilin biez ruchu) i pieraryvistaje, kali čałaviek čas ad času ŭstavaŭ.
Vyniki, apublikavanyja ŭ časopisie PLOS Medicine, pakazali vyraznuju zakanamiernaść: kožnaja dadatkovaja hadzina bieśpierapynnaha siadzieńnia ŭ dzień pavialičvaje ryzyku śmierci ad raku na 9—10%. I naadvarot, kali čałaviek pravodzić čas siedziačy, ale časta robić pierapynki na ruch, kožnaja dadatkovaja hadzina takoha «pieraryvistaha» siadzieńnia źviazana sa źnižeńniem ryzyki śmierci ad ankałohii na 18—19%.
Navukoŭcy miarkujuć, što doŭhija pieryjady nieruchomaści spryjajuć chraničnamu zapaleńniu i paharšajuć rehulacyju cukru i insulinu ŭ kryvi (što źviazana z raźvićciom puchlin), u toj čas jak navat karotkija ŭsploski aktyŭnaści pieraryvajuć hetyja škodnyja pracesy.
Daśledčyki taksama padličyli, što budzie, kali zamianić častku nieruchomaha času na aktyŭnaść. Vyśvietliłasia, što zamiena ŭsiaho adnoj hadziny doŭhaha siadzieńnia na lohkuju aktyŭnaść — naprykład, kuchonnyja raboty abo navat składańnie bializny — źnižaje ryzyku śmierci ad raku na 12%. Paŭhadziny ŭmieranaj aktyŭnaści (chutkaja chada) dajuć źnižeńnie ryzyki na 8%, a zamiena ŭsiaho 5 chvilin siadzieńnia na intensiŭnuju nahruzku, naprykład, bieh, pamianšaje jaje až na 22%.
Heta aznačaje, što značnuju karyść dla zdaroŭja možna atrymać navat nie chodziačy ŭ trenažorku.
Važna adznačyć, što vaha čałavieka i indeks masy cieła nijak nie ŭpłyvali na hetuju statystyku. Heta śviedčyć pra toje, što rabić pierapynki karysna absalutna ŭsim, niezaležna ad taho, majecie vy lišniuju vahu ci vy strojny i spartyŭny.
Hałoŭnaja vysnova dla miljonaŭ ludziej, jakija pravodziać svaje dni za ofisnymi stałami, u aŭtamabilach abo na kanapach: kab abaranić svajo zdaroŭje, zusim nie abaviazkova całkam admaŭlacca ad kresła, dastatkova prosta nie być da jaho «pryleplenym» i rehularna ŭstavać chacia b na niekalki chvilin i raźminacca choć paru chvilin.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Byłoha biełaruskaha palitviaźnia sudziać u Litvie za padrychtoŭku da zabojstva praciŭnikaŭ Kramla. Pahražaje až da pažyćciovaha8
Kamientary
Šukajem i navat u aŭtaraŭ znachodzim ścipły abzac:
"Hetyja vyniki varta interpretavać z aściarožnaściu, pakolki daśledavańnie nie moža dakazać pryčynna-vynikovuju suviaź.
Vałanciory UK Biobank mohuć nie pradstaŭlać bolš šyrokuju papulacyju, a manitor aktyŭnaści fiksavaŭ pavodziny tolki na praciahu abmiežavanaha pieryjadu času, nie pakazvajučy kantekst sidziačych pavodzin, naprykład, pracy, prahladu televizara abo kiravańnia aŭtamabilem."
Kali padumać samastojna, častku statystyki mohuć zabrać i takija interpretacyi: naprykład, ludzi ŭžo chvoryja abo sa spadarožnym "bukietam chvarob" mohuć być mienš aktyŭnymi i bolš małaruchomymi prosta pa pryčynie svajho chvoraha stanu. To-bok, pryčyna pierabłytana z nastupstvami.
Dalej, papulacyja nie roŭna indyvid, a aktyŭnaść nie harantyja padaŭžeńnia zdarovaha žyćcia. Uvohule aktyŭnaść źviazana ź lepšymi pakazčykami zdaroŭja na ŭzroŭni papulacyi, ale hetyja suviazi nie harantavanyja dla asobnaha čałavieka i mohuć častkova tłumačycca inšymi faktarami.
Prykład składanych suviaziej: ludzi ź nizkimi dachodami mohuć mieć bolš drennaje charčavańnie, mienš zajmacca sportam, pracavać na bolš škodnaj pracy, i heta ŭ sukupnaści źviazana z bolšymi ryzykami chvarob.
Farmulujecca i baza dla papulisckich paprokaŭ tym, chto "prysudžany" da vialikich ryzykaŭ hienietyčnymi pryčynami i kamu źmiena ładu žyćcia na žal nie dapamoža ad hałoŭnaj pahrozy.
P.S. Hledziačy pa numaru, artykuł 2 tydni čakaŭ publikacyi :)
A možna iści ŭprysiadku :) Vielmi karysna!
pahladzieŭ u tablicu ŭžo apracavanych dadzienych.
Tam u kałoncy 5 chvilin vpa, nu tobok karotkaja intensiŭnaja aktyŭnaść.
choć siaredni pakazčyk i samy nizki (0.77)
ale raźlot u davieranym intervale ad 0.46 da 1.3
tobok nie ŭsio z tymi prabiežkami tak adnaznačna.
kahości jany lečać, kahości ŭ hrob zahaniajuć.