— adzinaja manapolija, jakaja znachodzicca siońnia pa‑za pracesam dziaržaŭnaha rehulavańnia. Piša Valery Capkała.
Manapolija — reč dla ekanomiki krainy vielmi niehatyŭnaja. Piša Valery Capkała.
Jana ciśnie pradprymalnickuju inicyjatyvu, usialaje ŭ rynkavych hulcoŭ adčuvańnie bieśpierśpiektyŭnaści i niespraviadlivaści.
Ale ŭ ekanomicy zdarajecca tak, što paźbiehnuć isnavańnia manapolij niemahčyma. U hetym vypadku dziaržava ŭstaloŭvaje dla manapolii praviły hulni, jakija abmiažoŭvali b jaje mahčymaść advolna ŭstaloŭvać na rynku ceny. Naprykład, «Hazprom». Jon nie moža advolna ŭstaloŭvać košty na haz dla rasijskich spažyŭcoŭ. Hety praces dakładna adrehulavany.
U nas, pa idei, taksama jość ministerstva ekanomiki, jakoje sočyć za zachavańniem antymanapolnaha zakanadaŭstva. I ŭ šerahu śfier heta pracuje. Ceny na naftapradukty Biełnaftachim nie moža ŭstaloŭvać advolna. Ceny na haz Biełtranshaz taksama nie moža ŭstaloŭvać advolna. Chacia, napeŭna, chacieli b. Bo ni ŭ koha inšaha spažyŭcy, jak fizičnyja, tak i jurydyčnyja asoby, nabyć jaho nie mohuć.
Tym nie mienš, ich rentabielnaść žorstka kantralujecca.
Adzinaja manapolija, jakaja znachodzicca siońnia pa‑za pracesam dziaržaŭnaha rehulavańnia, — «Biełtelekam». Hetaje pradpryjemstva moža ŭstaloŭvać košty całkam advolna. Rentabielnaść moža być ustalavanaja na ŭzroŭni 10, 100, 300 abo 1000 adsotkaŭ.Jasna, što ŭ takoj situacyi nie treba napružvacca, nie treba dumać, jak biehčy pa dystancyi, jak zrabić pradpryjemstva bolš efiektyŭnym, dynamičnym, ukaraniajučy novyja technałohii i pasłuhi.
Ukaz 60 jakraz i byŭ skiravany na likvidacyju hetaj manapolii. Ale na hety bok Ukaza jakraz uvahi i nie źviarnuli. Zatoje abaviazali pravajderaŭ rehistravać paštovyja skryni i «chościć» resursy zony .by u Biełarusi.
A ŭ hety čas manapolija pajšła na chitry krok. Źniziła košt internetu dla jurydyčnych asob u 10 razoŭ (nie spračajusia, heta pazityŭny krok, ale jakaja ž była tady jaje rentabielnaść — 1000 pracentaŭ?). Ale ŭ 10 razoŭ ceny źnizili nie dla ŭsich jurydyčnych asob. Dla tych, chto mieŭ licenzii na pradstaŭleńnie internet‑pasłuh, pakinuli praktyčna bieź źmienaŭ.
Tym samym usie kamiercyjnyja pravajdery adrazu akazalisia niekankurentazdolnymi. Sapraŭdy, chto budzie karystacca kamiercyjnymi apieratarami internet, kali košty ŭ ich pa aznačeńni amal u 10 razoŭ vyšejšyja.
Paraŭnalny analiz koštaŭ dla roznych katehoryj spažyŭcoŭ na pasłuhi dostupu ŭ sietku internet z chutkaściu 1 mb/s nastupnyja:dla fizičnych asob — 100 tys. rubloŭ
dla jurydyčnych asob — 120 tys. rubloŭ
dla apierataraŭ ź licenzijaj — 1 miljon 120 tysiač rubloŭ
Vidavočna, hety krok skiravany na spustašeńnie kamiercyjnych pravajderaŭ. U čyich intaresach heta robicca — pytańnie adkrytaje. Jasna adno. Praz 2‑3 miesiacy jany całkam pazbaviacca klijenckaj bazy i sa svaimi pravadami «apošniaj mili» buduć kaštavać kapiejki.
Potym chtości pavykuplaje ŭsich hetych pravajderaŭ za śmiešnyja hrošy, stvaryŭšy adnaho vialikaha apieratara, jaki realna apyniecca pieršym kandydatam (i druhim paśla «Biełtelekama») na atrymańnie licenzii na vonkavy trafik.
Kab lepš zrazumieć hety fokus, ujavicie, što zaŭtra akcyjanujuć «Biełtranshaz». Jaho ŭłaśnik — «Hazprom» — prymie rašeńnie pradavać haz kančatkovym spažyŭcam u Biełarusi pa 100 dalaraŭ, a rehijanalnym strukturam — Hrodnabłhazu, Homielabłhazu i inšym pa 1000 dalaraŭ za tysiaču kuboŭ.
Usie aktyŭna pačnuć padklučacca da mahistralnaj «nitki», ihnarujučy rehijanalnyja struktury, albo pierachodzić na alternatyŭnyja krynicy enierhazabiaśpiečańnia — tapić mazutam i h.d. Rynkavaja kapitalizacyja ŭsich abłasnych sietak pačnie imknucca da nula. I tady «Hazprom» pavykuplaje ich litaralna za kapiejki. Takim čynam, zapłaciŭšy tolki za centralny hazapravod, možna praktyčna zadarma nabyć usiu infrastrukturu biełaruskaj hazatranspartnaj sietki.
Taki ž miechanizm realizujecca siońnia na rynku telekamunikacyj.
Tolki ŭsio heta ŭžo znajomaje. Nadta heta ŭsio nahadvaje zakładnyja aŭkcyjony i inšyja fokusy 90‑ch hadoŭ, u vyniku jakich vializnyja kapitały zrabili sabie chłopcy typu Uładzimira Patanina, Michaiła Procharava i Ramana Abramoviča.
A chaciełasia b, kab u Biełarusi źjaŭlalisia pradprymalniki typu Majkła Deła, Biła Hiejtsa i Styva Džobsa, jakija mohuć stać pierad luboj aŭdytoryjaj i zajavić: «Ja staŭ bahatym nie tamu, što nabyŭ za biascenak «Narylski Nikiel» abo naftavaje radovišča, a tamu, što stvaryŭ novy pradukt, jaki spadabaŭsia miljonam ludziej».
Kamientary