Navuka i technałohii11

Tajamnica, jakoj 200 miljonaŭ hadoŭ: navukoŭcy vyśvietlili, čamu kraby chodziać bokam

Vyjavy krabaŭ, jakija paŭzuć pa plažy bokam, bačyli mnohija. Ale čamu bokam? Novaje daśledavańnie pralivaje śviet na hetaje pytańnie. Imavierna, mienavita zdolnaść chadzić bokam stała ich najvažniejšaj evalucyjnaj pieravahaj.

Kraby iduć bokam. Fota: Ian Usher/animalia.bio/CC BY-SA 3.0

Kab razhadać tajamnicu bakavoj chady, daśledčyki praviali maštabny ekśpierymient z 50 roznymi vidami krabaŭ. Žyvioł źmiaščali na śpiecyjalnyja kruhłyja areny ź ich zvykłym asiarodździem pražyvańnia (ad marskoha piasku da presnaj vady) i na praciahu 10 chvilin zdymali ich pieramiaščeńni na videa, staranna analizujučy kožny ruch z dapamohaj kampjutara. Preprynt daśledavańnia apublikavany ŭ časopisie eLife.

Vyniki akazalisia davoli cikavymi: kraby amal nie majuć pramiežkavych varyjantaŭ i vyrazna padzialajucca na tych, chto chodzić vyklučna bokam, i tych, chto ruchajecca tolki pieradam. Z 50 vyvučanych vidaŭ 35 chodziać bokam, a 15 — pieradam.

Trajektoryja ruchu krabaŭ, jakaja chodziać napierad, i krabaŭ, jakija chodziać ubok. Fota: Taniguchi Junya, Inoue Tsubasa, Kohara Kano, Huang Jung-Fu, Hirai Atsushi, Mizumoto Nobuaki, Takeshita Fumio, Kawabata Yuuki (2026) Evolution of sideways locomotion in crabs eLife 15:RP110015

Supastaviŭšy hetyja pavodziny z hienietyčnym drevam rakapadobnych, daśledčyki vyśvietlili, što zdolnaść chadzić bokam uźnikła tolki adnojčy, prykładna 200 miljonaŭ hadoŭ tamu, adrazu paśla masavaha vymirańnia na miažy tryjasavaha i jurskaha pieryjadaŭ. Heta značyć, što ŭsie sučasnyja kraby, jakija chodziać bokam, atrymali hety navyk ad adnaho ahulnaha prodka, a nie pryjšli da jaho niezaležna adzin ad adnaho.

Hałoŭnaja pryčyna ŭ vyklučnaj chutkaści i niepradkazalnaści takoj trajektoryi padčas uciokaŭ ad drapiežnikaŭ, ličać navukoŭcy. Chada bokam dazvalaje krabam z adnolkavaj chutkaściu biehčy jak naleva, tak i naprava, što robić ich trajektoryju składanaj dla pierachopu.

Ekśpierymienty z krabapadobnymi robatami paćviardžajuć, što dla takoha šyrokaha i płoskaha cieła ruch ubok značna bolš efiektyŭny, čym chada napierad.

Na malunku A pakazanaja ekśpierymientalnaja ŭstanoŭka, a na malunku B — toje, jak vyličvalisia kaardynaty ruchu. Fota: Taniguchi Junya, Inoue Tsubasa, Kohara Kano, Huang Jung-Fu, Hirai Atsushi, Mizumoto Nobuaki, Takeshita Fumio, Kawabata Yuuki (2026) Evolution of sideways locomotion in crabs eLife 15:RP110015

Heta pryviało da demahrafičnaha vybuchu siarod rakapadobnych. Siońnia siekcyja krabaŭ Eubrachyura, dzie daminuje bakavy ruch, naličvaje kala 7468 viadomych vidaŭ, u toj čas jak kolkaść ich najbližejšych svajakoŭ, jakija evalucyjna adździalilisia raniej i chadzili tolki napierad, vahajecca ŭ miežach usiaho ad 46 da 110 vidaŭ.

Niekatoryja vidy krabaŭ z časam viarnulisia da chady napierad. Heta adbyłosia z tymi, chto znajšoŭ alternatyŭnyja sposaby abarony, naprykład, pačaŭ chavacca ŭ rakavinach maluskaŭ, maskiravacca pad vodaraści abo, jak kraby-sałdaty, pačaŭ pierasoŭvacca vialikimi skaardynavanymi hrupami, što zrabiła ŭcioki bokam niepatrebnymi.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary1

  • Žvir
    06.05.2026
    Prosta ichnyja hetyja ščupalcy nie pryznačany dla chady i zaminajuć chutka sunucca ŭpierad, a bakavaja chada dajecca lahčej. Heta prykładna
    (!) jak i čałavieku jści nadzieŭšy na nohi łasty, iści zadam, ci bokam budzie značna łaćviej. Uklučycie lohiku...

Ciapier čytajuć

28‑hadovaha avijatara asudzili na 13 hadoŭ kałonii: «zdrada dziaržavie» za pierapisku z adnakurśnikami z USU11

28‑hadovaha avijatara asudzili na 13 hadoŭ kałonii: «zdrada dziaržavie» za pierapisku z adnakurśnikami z USU

Usie naviny →
Usie naviny

Niebaraka ź Lachavičaŭ źnik «na SVA» ŭžo na treci dzień, a ŭ baraćbie za hrabavyja sčapilisia siastra, sužycielka i žonka — z čatyrma dziećmi, ale čužymi8

Jon adkryta nazyvaŭ rasijskich vajskoŭcaŭ akupantami, a rasijskuju ŭładu — fašysckaj. Za kraty kinuli supracoŭnika MTBanka19

Rejtynh najlepšych haradoŭ śvietu — 2026. Na jakim miescy Minsk?7

Biełaruska pierakładała dla prezidenta Ekvadora, pracavała ściuardesaj, a ciapier adkryła ŭ Mieksicy svaju moŭnuju škołu «Ruskaja z ruskaj»23

Kitaj zachapiŭ sakretnyja detali ad amierykanskich źniščalnikaŭ F-353

U Piermi pad udar trapiŭ pramysłovy abjekt, va Uljanaŭsku paškodžana pramysłovaja i cyvilnaja infrastruktura1

Afrykanskim pinhvinam pahražaje hałodnaja śmierć1

Meta vypuściła akulary biez kamiery i zamienu šlemam virtualnaj realnaści1

Hrosmajstar Dzianis Łazavik: «Biełaruskaja mova vymiraje. Ja na joj zusim nie razmaŭlaju, dy i z kim?»83

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

28‑hadovaha avijatara asudzili na 13 hadoŭ kałonii: «zdrada dziaržavie» za pierapisku z adnakurśnikami z USU11

28‑hadovaha avijatara asudzili na 13 hadoŭ kałonii: «zdrada dziaržavie» za pierapisku z adnakurśnikami z USU

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić