Tajamnica, jakoj 200 miljonaŭ hadoŭ: navukoŭcy vyśvietlili, čamu kraby chodziać bokam
Vyjavy krabaŭ, jakija paŭzuć pa plažy bokam, bačyli mnohija. Ale čamu bokam? Novaje daśledavańnie pralivaje śviet na hetaje pytańnie. Imavierna, mienavita zdolnaść chadzić bokam stała ich najvažniejšaj evalucyjnaj pieravahaj.
Kab razhadać tajamnicu bakavoj chady, daśledčyki praviali maštabny ekśpierymient z 50 roznymi vidami krabaŭ. Žyvioł źmiaščali na śpiecyjalnyja kruhłyja areny ź ich zvykłym asiarodździem pražyvańnia (ad marskoha piasku da presnaj vady) i na praciahu 10 chvilin zdymali ich pieramiaščeńni na videa, staranna analizujučy kožny ruch z dapamohaj kampjutara. Preprynt daśledavańnia apublikavany ŭ časopisie eLife.
Vyniki akazalisia davoli cikavymi: kraby amal nie majuć pramiežkavych varyjantaŭ i vyrazna padzialajucca na tych, chto chodzić vyklučna bokam, i tych, chto ruchajecca tolki pieradam. Z 50 vyvučanych vidaŭ 35 chodziać bokam, a 15 — pieradam.
Supastaviŭšy hetyja pavodziny z hienietyčnym drevam rakapadobnych, daśledčyki vyśvietlili, što zdolnaść chadzić bokam uźnikła tolki adnojčy, prykładna 200 miljonaŭ hadoŭ tamu, adrazu paśla masavaha vymirańnia na miažy tryjasavaha i jurskaha pieryjadaŭ. Heta značyć, što ŭsie sučasnyja kraby, jakija chodziać bokam, atrymali hety navyk ad adnaho ahulnaha prodka, a nie pryjšli da jaho niezaležna adzin ad adnaho.
Hałoŭnaja pryčyna ŭ vyklučnaj chutkaści i niepradkazalnaści takoj trajektoryi padčas uciokaŭ ad drapiežnikaŭ, ličać navukoŭcy. Chada bokam dazvalaje krabam z adnolkavaj chutkaściu biehčy jak naleva, tak i naprava, što robić ich trajektoryju składanaj dla pierachopu.
Ekśpierymienty z krabapadobnymi robatami paćviardžajuć, što dla takoha šyrokaha i płoskaha cieła ruch ubok značna bolš efiektyŭny, čym chada napierad.
Heta pryviało da demahrafičnaha vybuchu siarod rakapadobnych. Siońnia siekcyja krabaŭ Eubrachyura, dzie daminuje bakavy ruch, naličvaje kala 7468 viadomych vidaŭ, u toj čas jak kolkaść ich najbližejšych svajakoŭ, jakija evalucyjna adździalilisia raniej i chadzili tolki napierad, vahajecca ŭ miežach usiaho ad 46 da 110 vidaŭ.
Niekatoryja vidy krabaŭ z časam viarnulisia da chady napierad. Heta adbyłosia z tymi, chto znajšoŭ alternatyŭnyja sposaby abarony, naprykład, pačaŭ chavacca ŭ rakavinach maluskaŭ, maskiravacca pad vodaraści abo, jak kraby-sałdaty, pačaŭ pierasoŭvacca vialikimi skaardynavanymi hrupami, što zrabiła ŭcioki bokam niepatrebnymi.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆŚvieckaje žyćcio Darji Šmanaj: dni naradžeńnia dziaciej Kirkorava i Comedy Club4
Kamientary
(!) jak i čałavieku jści nadzieŭšy na nohi łasty, iści zadam, ci bokam budzie značna łaćviej. Uklučycie lohiku...