Nie paśpieła navukovaja supolnaść asensavać siensacyjnuju znachodku na terytoryi hrodzienskaha Novaha zamka, jak archieałahičny abjekt znoŭ schavali pad ziamlu. Pareštki manumientalnaha chrama CHII stahodździa, znojdzienyja padčas rabot pa dobraŭparadkavańni, vyrašyli zakansiervavać da lepšych časoŭ.
Ślady dynastyi Usievaładavičaŭ
Zdahadki daśledčykaŭ ab tym, što adkryty frahmient ściany naležyć mienavita kultavamu zbudavańniu časoŭ Staražytnaj Rusi, całkam paćvierdzilisia padčas rasčystki raskopu. Archieołahi znajšli masiŭnyja padmurki, raźbityja kieramičnyja zbany-hałaśniki i plinfu. Paramietry zbudavańnia ŭražvajuć: taŭščynia zvyčajnych ścien składała kala 1,4 mietra, a ŭ miescach apor, na jakija abapiralisia sklapieńni, dasiahała 2,15 mietra.
Hałoŭnym dokazam datavańnia staŭ znojdzieny na adnoj sa ścien dvuzubiec — radavy znak hrodzienskich kniazioŭ z dynastyi Usievaładavičaŭ, haliny Rurykavičaŭ. Heta kančatkova pryviazvaje pabudovu da pieryjadu najvyšejšaha roskvitu niezaležnaha Hrodzienskaha kniastva.
Jak my pisali raniej, pa svaim architekturnym styli pabudova vielmi blizkaja da znakamitaj Barysahlebskaj (Kałožskaj) carkvy, pra što, u pryvatnaści, śviedčyć znojdzienaja raskrapavanaja pilastra sa skruhlenym centralnym vystupam.
Historyki miarkujuć, što pierad imi, peŭna, reštki pieršapačatkovaj Vaskrasienskaj carkvy. Vierahodna, jana była razburanaja padčas sistematyčnych nabiehaŭ kryžakoŭ, jakija pačalisia z kanca XIII stahodździa, a paśla paŭstała niejkaja novaja Vaskrasienskaja carkva, jakaja była źniesiena ŭ pačatku XVII stahodździa.
Jak raskazaŭ u repartažy teleradyjokampanii «Hrodna» dyrektar Hrodzienskaha dziaržaŭnaha historyka-archieałahičnaha muzieja Juryj Kiturka, najaŭnaść takoha manumientalnaha zbudavańnia lišni raz śviedčyć pra ekanamičnuju mahutnaść horada ŭ epochu Siaredniaviečča.
«Nam na siońnia viadoma, što na adnosna nievialikaj terytoryi ŭ tuju epochu byli ŭźviedzienyja niekalki kamiennych cerkvaŭ: Pračyścienskaja kala Śviata-Rastva-Baharodzickaha manastyra, dziejučaja dahetul Kałožskaja, Nižniaja carkva ŭ dvary Staroha zamka, małaja carkva pablizu pažarnaj kałančy i hety chram, padmurak jakoha ciapier znojdzieny. Možna kazać, što heta śviedčyć ab tym, što Hrodzienskaje kniastva było dastatkova bahatym, kvitniejučym, kab dazvolić sabie takoje budaŭnictva.
Hetaja carkva mahła być pasadskaj, jaje mahli naviedvać ramieśniki i handlary, jakija žyli pablizu zamkavych ścien», — patłumačyŭ dyrektar muzieja.
Schavana da lepšych časoŭ
Niahledziačy na ŭnikalnaść abjekta, paŭnavartasnyja maštabnyja raskopki pravodzić nie stali. Vyśvietliłasia, što značnaja častka chrama (kala pałovy jaho płoščy) znachodzicca niepasredna pad budynkam byłoha archiva — paŭnočnym flihielem Novaha zamka. Poŭnaje raskryćcio muroŭki zapatrabavała b vielizarnych finansavych vydatkaŭ, času i prymianieńnia składanych technałohij, kab harantavać biaśpieku histaryčnaha budynka źvierchu. Na hety momant takija pracy ŭ płanach nie praduhledžanyja.
Tamu było pryniataje prahmatyčnaje rašeńnie ab kansiervacyi pomnika. Pierad tym jak zakapać tranšeju, śpiecyjalisty z dapamohaj vysokadakładnych pryboraŭ zrabili kaardynatnuju pryviazku abjekta i nanieśli jaho na płan. Usie najbolš cikavyja i ruchomyja artefakty byli vyniatyja i zafiksavanyja.
Jak adznačajuć śpiecyjalisty, akuratnaja zasypka — heta nadziejny sposab abaranić unikalnuju histaryčnuju muroŭku ad uździejańnia atmaśfiernych apadkaŭ i pierapadaŭ tempieratur. Staražytny chram zastaniecca pad ziamloj da taho času, pakul nie źjaviacca resursy i technałohii dla jaho poŭnaha daśledavańnia i mahčymaj muziejefikacyi.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Śvieckaje žyćcio Darji Šmanaj: dni naradžeńnia dziaciej Kirkorava i Comedy Club2
Kamientary