Chto Narodny?

Praciah. Pačatak u №№29 – 30

Volski

Vašaje pytańnie «Chto Narodny?» prymusiła dosyć padumać. I nie tamu, što ludziej, jakija vartyja hetaha zvańnia, niama, a naadvarot tamu, što ŭ hałavie adrazu ŭźnikajuć roznyja proźviščy: U.Arłoŭ, A.Fiedarenka, M.Aniempadystaŭ...

Razvažała ja ŭ tym napramku, što Narodny musić być nia prosta piśmieńnikam, ale pierš za ŭsio aŭtarytetam siarod hramadzian, mieć ćviordyja hramadzianskija pierakanańni.

Razvažajučy takim čynam, ja pryjšła da vysnovy, što hetaha zvańnia hodny rok-muzyka i litaratar Lavon Volski. Dziakujučy tvorčaści hetaha čałavieka, biełaruskaja moładź pačała viartacca da svaje movy, pavažać i lubić jaje, razmaŭlać na joj.

Jaho pieśni va ŭmovach aŭtarytaryzmu – hłytok śviežaha pavietra, jaki natchniaje na zmaharstva za svabodu i za Baćkaŭščynu.

Hałasuju za Lavona Volskaha.

H. ź Miensku

Aniempadystaŭ

«Chto Narodny?» Pytańnie, darečy, ciažkaje, bo pretendentami Radzima bahataja.

Chaciełasia b prapanavać spadara Michała Aniempadystava, bo jahonyja vieršy – adlustravańnie jahonaj addanaści Biełarusi, a sapraŭdny Narodny piśmieńnik pierš za ŭsio pavinien być addanym Baćkaŭščynie.

Dalej toje, što spadar Aniempadystaŭ piša vieršy ŭ vyhladzie tekstaŭ dla rok-muzyki, nadaje jahonaj tvorčaści značnaść u planie ŭpłyvu na nastroj moładzi j hramadztva ŭvohule. Rok – sacyjalnaja źjava, asabliva ŭ miežach našaje rečaisnaści, i sučasnaja paezija naahuł, na maju ścipłuju dumku, nabyvaje sacyjalnuju vastryniu mienavita ŭ vyhladzie rok-tekstaŭ.

Taksama niamožna nie adznačyć jahony ŭniosak u adnaŭleńnie našaje rodnaje movy.

Kasia ź Miensku

Chaj vybirajuć sami Narodnyja

Pytańnie pra spadkajemstva ŭ šerazie Narodnych piśmieńnikaŭ Biełarusi paŭstaje svoječasova. U čas etnacydu, kali ŭsio, što śviedčyć pra bahatuju kulturu dy historyju našaha kraju, niščycca metanakiravana, jak nikoli patrebny tyja ludzi, tyja symbali, vakoł jakich moža jadnacca ŭsio, što źviazana ź biełaruskaściu.

Jak paznačyŭ u svaim artykule Vital Silicki, niepalityčnaje demakratyčnaje zmahańnie, pošuk šlachoŭ isnavańnia ŭ svabodzie i pašyreńnie terytoryi volnaha hramadztva ŭ paniavolenaj krainie – adzinaja mahčymaść vytryvać dla biełaruskaj hramadzianskaj supolnaści.

Vyšejpaznačanaje maje dačynieńnie da pytańnia pra toje, ci jość sens u vyznačeńni novych Narodnych piśmieńnikaŭ. Kali hetuju ideju zadušyć ciapier, to heta budzie najvialikšaj niespraviadlivaściu ŭ adnosinach da biełaruskaje kultury.

Što da mechanizmu vyłučeńnia novych Narodnych piśmieńnikaŭ, to isnujuć try patencyjalnyja varyjanty. Ź ich najbolš prydatny – vyznačeńnie novych Narodnych piśmieńnikaŭ tymi, chto ŭžo maje hety hanarovy tytuł. Kab być bolš pierakanaŭčym, prapanuju karotka ahledzieć kožny z troch mahčymych šlachoŭ.

Pieršy – vyznačeńnie Narodnych piśmieńnikaŭ narodam praz svaich paŭnamocnych pradstaŭnikoŭ.

Heta najhoršy varyjant, uličvajučy sučasny stan hramadztva.

Druhi šlach – vyznačeńnie Narodnych aŭtarytetnaj ustanovaj nakštałt Sajuzu piśmieńnikaŭ ci PEN-Centru.

Taksama nie najlepšy varyjant. Pa-pieršaje, kožnaja z prapanavanych ustanovaŭ nia vielmi viadomaja šyrokamu hramadztvu i, vierahodna, nia maje dastatkovaha aŭtarytetu, kab uznaharodžvać takim vysokim tytułam. A pa-druhoje, uličvajučy abstaviny, nielha zaručycca, što takaja ŭstanova, dziakujučy kłopatu Minjustu, nia źniknie praz peŭny čas ci nie pieratvorycca ŭ čarhovy zaapark (stvareńnie praprezydenckaha Sajuzu piśmieńnikaŭ – ci nie najlepšy tamu prykład). Da taho ž moža zdarycca, što niekalki struktur «nie padzielać» prava na vyłučeńnie Narodnych piśmieńnikaŭ, i ŭsio skončycca farsam.

Treci i najlepšy šlach – vyznačeńnie novych Narodnych piśmieńnikaŭ «starymi» Narodnymi piśmieńnikami.

Z usich ciapier žyvych biełarusaŭ tolki tyja ludzi, što źjaŭlajucca Narodnymi piśmieńnikami, majuć maralnaje prava ŭznaharodžvać inšych takim hanarovym tytułam ci vyrašać, što takoje ŭznaharodžvańnie nie patrebna naahuł. Chto paśla dazvolić sabie zajavić, što Baradulin ci Hilevič pamylilisia ŭ vyznačeńni taho ci inšaha na hetu pasadu?

Ale pry vyłučeńni NARODNAHA piśmieńnika nielha nie źviarnuć uvahi na mierkavańnie NARODU. Varta budzie arhanizavać płojmu internet- (i nia tolki) apytanak, hramadzkich abmierkavańniaŭ, zapytać mierkavańnie piśmieńnikaŭ, žurnalistaŭ, viadomych ludziej krainy. Možna taksama prapanavać vykazać svaje mierkavańni i adpaviednym ustanovam, naprykład, TBM ci Radzie BNR, palityčnym partyjam i (chiba ŭ budučyni. – Red.) dziaržaŭnym ustanovam. Mienavita ŭ arhanizacyi šyrokaha hramadzkaha abmierkavańnia musiać pryniać udzieł takija ŭstanovy, jak BAŽ i h.d. Paśla ŭvieś hety abjom infarmacyi maje być pieradadzieny Narodnym piśmieńnikam, jakija buduć pavodle svajho žadańnia ŭličvać i vykarystoŭvać jaho pry pryniaćci rašeńnia.

Hetakaja davoli składanaja kampanija ŭ vyłučeńni novych Narodnych piśmieńnikaŭ budzie słužyć nastupnym metam: jana daść mahčymaść mierkavańniu hramadztva ŭpłyvać na rašeńni kamisii Narodnych piśmieńnikaŭ; čym bolš hramadztva budzie ŭciahnuta ŭ praces vyłučeńnia, tym bolš rašeńnie kamisii budzie viadomaje i lehitymnaje; treba, kab nia mienš za 15–20 adsotkaŭ biełaruskaha hramadztva viedała, što niejkaje vyłučeńnie adbyłosia; akramia taho, taki davoli praciahły praces vyłučeńnia nie sparodzić dziasiatkaŭ navavyłučanych piśmieńnikaŭ i nie devalvuje hety tytuł.

Kali bolšaść pahodzicca z majoj prapanovaj, to treba ŭśviedamlać, što Narodnych piśmieńnikaŭ zastałosia vielmi niašmat, i kali my chočam vykarystać najbolš prydatny treci šlach, a mienavita vyrašeńnie pytańnia Narodnymi piśmieńnikami, to treba pačynać pracu ŭ hetym napramku, bo kali adkłaści jaje hadoŭ na dziesiać, moža być užo pozna.

Michaś Čyhunok, Miensk

* * *

Na maju dumku, zvańnia narodnaha vartyja nastupnyja tvorcy: H.Buraŭkin, V.Ipatava, U.Arłoŭ, A.Razanaŭ, V.Kaźko, U.Niaklajeŭ, S.Zakońnikaŭ.

Siarhiej z gmail.com

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0