«Vałasy dybaram». U jutubie źjavilisia videaroliki pa historyi Biełarusi, ad pačatku da kanca napisanyja štučnym intelektam

Najpierš, a ci byli ludzi? I vokładki, i zakadravy hołas u hetych rolikaŭ — pradukt Štučnaha Intelektu. Ale samaje sumnaje, što i scenary z amal usimi «faktami». Kali słuchaješ, to adčuvajecca, što scenary napisanyja čatam GPT. Takaja ž miełodyka, pustata ŭ słovach i absalutna ŭziatyja sa stoli fakty.

Biez čałavieka ŠI ništo, a dla biełaruščyny i pahatoŭ.

Raźbiarem rolik pra Uładzimira Karatkieviča. Pačynajecca videa skazam: «25 nojabria 1984 hoda v minskoj bolnicie skončałsia čiełoviek, ċjo imia znała vsia strana». Karatkievič pamior 25 lipienia. U roliku pra Baradulina, naprykład, prydumali niaisnuju viosku, dzie jon nibyta naradziŭsia. Ale biada ŭ tym, što heta samyja biaskryŭdnyja «pamyłki».

Niechta skaža, nie rabi im rekłamy. Niuans u tym, što niekatoryja roliki majuć tysiačy i bolš dziasiatka tysiač prahladaŭ.

Vierniemsia da rolika pra Karatkieviča. Zhadvajucca niejkija «273 stranicy iz dośje KHB» na kłasika. Alo, heta kali KDB adkryła svaje archivy? Cytujecca nibyta hebešnaja natatka z krasavika 1984 hoda, dzie raicca ŭzmacnić nazirańnie za Karatkievičam i ŭvieś naratyŭ rolika viadzie da taho, što Karatkieviču dapamahli pamierci ludzi z orhanaŭ. Paźniej idzie havorka pra nibyta słovy Karatkieviča ŭ červieni, pra płany hebešnikaŭ: «Jany čakajuć zručnaha momantu». A ŭ nastupnym skazie ŭ roliku idzie havorka pra nibyta toj zručny momant uvosień, kali Karatkievič pisaŭ čarhovy raman «Chrystos pryziamliŭsia ŭ Harodni».

Ale prablema ŭ tym, što ŭvosień 1984 hoda Karatkieviča ŭžo niekalki miesiacaŭ nie było ŭ žyvych. A pa-druhoje, słavuty raman jon napisaŭ amal za 20 hod da śmierci.

Potym zhadvajecca vuścišnaja scenka z prychodam hebešnikaŭ u kvateru da Karatkieviča z zapałochvańniem, kab jon nie pisaŭ raman, a «žiena pisatiela Ałła Ivanovna…» Navat nieistotna, što jana rabiła, bo žonku Karatkieviča zvali Valancina Branisłavaŭna.

Pavodle aŭtaraŭ rolika, za dzień da śmierci ŭ pałacie piśmieńnika zapałochvali dvoje ŭ cyvilnym, a rankam jaho znajšli miortvym. I nibyta ŭsio heta raskazała lekarka balnicy. U kožnym skazie siensacyja na siensacyi. Paśla iznoŭ, što «Chrystos pryziamliŭsia…» — heta apošni raman, jaki vyjšaŭ mizernym nakładam u 5 tysiač asobnikaŭ, aficyjna praź nibyta niedachop papiery. Heta, viadoma ž, poŭnaja łuchta.

Słuchajem dalej. Vałasy dybaram. Pra niejki chapun intelihiencyi ŭ Miensku ŭ 1984 hodzie, pra aryšty i źniknieńni nacyjanalnych dziejačaŭ. Na frazie «Poet Vasil Bykov, druh Korotkieviča, połučił prieduprieždienije iz orhanov», ja zarahataŭ.

Potym pačynajecca poŭny treš. Śviedčańni niejkich ludziej pra toje, što mient kałoŭ Karatkieviču ukoł ź niečym nieviadomym, a ŭ toj čas žonka Łarysa Hienadźjeŭna… nie važna, što jana rabiła, paru chvilin raniej aŭtary nazvali jaje Ałaj Ivanaŭnaj, chacia nasamreč jana była Valancinaj Branisłavaŭnaj. Potym idzie havorka pra apošniuju niedapisanuju knihu Karatkieviča «Liście i karani». Ažno pahuhliŭ ź cikaŭnaści. «Karani / Liście» — heta zbornik dekałanijalnych tekstaŭ, napisanych žančynami, trans i niebinarnymi ludźmi ź Biełarusi. Dalej cytujecca tost za śmierć Karatkieviča ŭ Maskvie, zapisy ź dziońnika zabojcy.

Ahučyli tam i apošnija słovy Karatkieviča ŭdavie Łarysie Hienadźjeŭnie, jakaja tam ža raniej była Ałaj Ivanaŭnaj, a nasamreč Valancinaj Branisłavaŭnaj. Nie važna, što pamirajučy Karatkievič moh joj skazać, bo žonka kłasika pamierła za paŭtara hoda da jaho.

Užo kali ja prahledzieŭ videa, to pračytaŭ u apisańni: «Vidieo priedłahajet intierprietacii i pobuždajet zritiela hłubžie izučať istoriju».

Mahčyma ŭ aŭtaraŭ samyja dobryja namiery, ale kali maje słovy dojduć da ich, to horača zaklikaju spynić hetuju škodnuju dziejnaść pa pašyreńni nievuctva. Kamientatary pad rolikami ŭsprymajuć «siensacyi» za čystuju manietu.

A naša historyja i našy hieroi, nastolki cikavyja, śvietłyja, dramatyčnyja, dobryja, złyja, słabyja i mocnyja, što im nie treba prydumlać alternatyŭnyja bijahrafii.

• 5
• 1
• 5
• 11
• 1
• 0
• 4
• 0