Kultura11

Pamior Viktar Karamazaŭ

U nastupnym hodzie piśmieńnik adznačyŭ by svoj 90-hadovy jubilej.

Viktar Karamazaŭ. Fota: «Źviazda»

Viktar Karamazaŭ naradziŭsia 27 červienia 1934 hoda ŭ siamji nastaŭnika ŭ Čerykavie (Mahiloŭskaja vobłaść).

U čas Vialikaj Ajčynnaj vajny žyŭ z baćkami ŭ Čuvašyi, Tatarstanie, Uljanaŭskaj vobłaści. Paśla vajny siamja žyła ŭ Kryčavie.

Skončyŭ adździaleńnie žurnalistyki fiłfaka BDU (1958).

Pracavaŭ adkaznym sakratarom čerykaŭskaj rajonnaj haziety «Sacyjalistyčnaja pieramoha», kryčaŭskaj rajonnaj haziety «Šlach sacyjalizmu», zahadvaŭ adździełam u mižrajonnaj haziecie «Novaje žyćcio» (Kryčaŭ).

U 1962—1963 hh. — ułasny karespandent abłasnoj haziety «Mahiloŭskaja praŭda». Z 1964 hoda pracavaŭ u «Źviaździe», zatym u «Litaratury i mastactvie», časopisie «Połymia», byŭ zahadčykam adździeła mastackich filmaŭ «Telefilma».

Viktar Karamazaŭ naležaŭ da tak zvanaha fiłałahičnaha pakaleńnia — dziaciej vajny, čyjo junactva pryjšłosia na hady «adlihi», piša «Źviazda».

Toje, što pryzvańniem stała słužeńnie rodnamu słovu, było, vidać, pradvyznačana — Biktap Filimonavič napadziŭcia ŭ Čepykavie Mahiloŭckaj vobłacci ŭ ciam'i nactaŭnikaŭ.

Temy jahonych tvoraŭ — heta i Vialikaja Ajčynnaja vajna (raman «Biežancy»), i los biełaruskaj vioski (chrestamatyjnaje apaviadańnie «Dzialba kabančyka» i apovieść «Dzień Barysa i Hleba»).

Piśmieńnika turbavała tema rodnaj pryrody i adnosin ludziej da jaje — u liryka-publicystyčnym ramanie «Pušča» na prykładzie Liminskaj puščy na rodnaj Čerykaŭščynie Karamazaŭ pakazaŭ los biełaruskich lasoŭ. Raman byŭ ekranizavany ŭ 1987 hodzie. Stvaraŭ padarožnuju prozu — «Hladzicie ŭ vočy lemuru: apovieść-ese z pastskryptumami i viernisažam» pieranosić čytača ŭ samyja ekzatyčnyja miaściny ziamli. A jašče knihi-bijahrafii…

Usłuchajciesia ŭ adny nazvy: «Kryž na ziamli i poŭnia ŭ niebie», «Ź viasnoju ŭ adnym vahonie», «Moj brat duchoŭny…».

Viktar Karamazaŭ pisaŭ pra mastakoŭ — ź luboŭju, sapraŭdy jak pra duchoŭnych bratoŭ. I mastackija tvory, i dakumientalnyja. Jaho hierojami rabilisia Vitold Białynicki-Birula, Stanisłaŭ Žukoŭski, Haŭryił Vaščanka, Anton Barchatkoŭ, Mikałaj Nieŭraŭ.

U piśmieńnika sapraŭdy było mastakoŭskaje bačańnie śvietu: «Drabki błakitu źziali, jak sama ranica ŭ abmytym ciopłym daždžom aknie, hrelisia ŭ vochrysta-załacistych łužynkach sonca. Soniečnyja plamy dzie spłyvalisia i jarčeli, dzie rassypalisia i haśli, a błakit zastavaŭsia tryvały i čysty».

Jon vyvučaŭ historyju biełaruskaha mastactva, siabravaŭ z mastakami i malavaŭ sam. Udzielničaŭ u plenerach, zanatoŭvaŭ charastvo biełaruskaj pryrody nie tolki ŭ słovach, ale i ŭ farbach. I razvažaŭ nad sutnaściu mastactva i litaratury: «Mastak, pracujučy nad pałatnom, ščyry sam pierad saboju, jak kažuć, na ŭsie zastaŭki, a jak pierad saboju — dyk i pierad śvietam, tut jon bieź bierahoŭ, u toj čas jak dla piśmieńnika być ščyrym — heta adčuvać mieru ščyraści, miažu, pierastupić jakuju jon nie advažvajecca. U mastaka hetaje bojazi niama. Moža, tamu, što jon pracuje ź inšym materyjałam, nie słovam — farbaju, u jakoj mienš ryzyki?» Vidać, što Karamazaŭ namahaŭsia ścierci miažu, pra jakuju havoryć, kab być mastakom da kanca i ŭ słovie.

«Ludziej jadnajuć ci rany i bol, ci dabrynia i luboŭ», — śćviardžaŭ piśmieńnik u adnym sa svaich tvoraŭ. Jaho tvorčaść była na baku dabryni i lubovi, tamu jana zaŭsiody budzie mieć svaich čytačoŭ.

Kamientary1

  • Anfisa
    16.08.2023
    Niepłochoj pisatiel, koje-čto iz napisannoho intieriesno. No, čiestno, mało komu intieriesien.

Ciapier čytajuć

26‑hadovaha supracoŭnika elitnaha padraździaleńnia mytni asudzili na 16 hadoŭ pa nabory palitartykułaŭ. Siarod ich i «zdrada dziaržavie»2

26‑hadovaha supracoŭnika elitnaha padraździaleńnia mytni asudzili na 16 hadoŭ pa nabory palitartykułaŭ. Siarod ich i «zdrada dziaržavie»

Usie naviny →
Usie naviny

U Čechii palicyjanty vyjechali ratavać paranienuju kazulu. Z hetaha vyjšaŭ adzin śmiech2

Va Ukrainu ŭpieršyniu z asobnym vizitam prylacieŭ kiraŭnik MZS Indyi1

Pamior akademik Alaksandr Michalevič

Vytvorca papularnaha džynu razarvaŭ licenzijnaje pahadnieńnie ź biełaruskaj «dačkoj» Pernod Ricard2

U krainach Afryki čutki pra «kradziež hienitalij» pryviali da dziasiatkaŭ zabojstvaŭ10

U pracy ChatGPT, Claude i Grok adbyŭsia maštabny, ale karotki zboj1

Biełarusa z brytanskim pašpartam źbili siłaviki ŭ rasijskich Jesientukach, kudy jon pryjechaŭ na pachavańnie babuli14

U Varšavie pjanaja biełaruska jechała z čatyrochhadovym dziciom na elektrasamakacie i trapiła ŭ balnicu2

Minski «Pielenh» praź vialiki popyt na optyku buduje novy korpus5

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

26‑hadovaha supracoŭnika elitnaha padraździaleńnia mytni asudzili na 16 hadoŭ pa nabory palitartykułaŭ. Siarod ich i «zdrada dziaržavie»2

26‑hadovaha supracoŭnika elitnaha padraździaleńnia mytni asudzili na 16 hadoŭ pa nabory palitartykułaŭ. Siarod ich i «zdrada dziaržavie»

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić