Ci jaduć u vas z mahił na Radaŭnicu?

Niekalki hadoŭ nazad Siarhiej Hudzilin fotarepartažam «Mieniu dla prodkaŭ» šakavaŭ značnuju častku čytačoŭ «NN». Siarhiej źjeździŭ na Radaŭnicu na adny z mohiłak Barysava dy źniaŭ, jak ludzi jaduć z mahił.

Pavialičyć

Kolki było aburanych kamientaroŭ: «Dzikunstva!», «Hańba», «Brydka», «Soramna za fatohrafa». Mabyć, sapraŭdy žychara poŭdnia Biełarusi takoje vidovišča moža šakavać.

Ja paśla hetaj publikacyi jašče spytaŭsia ŭ svajoj baby, ci zaŭsiody isnavała hetaja tradycyja, ci nie prajava jana novaha času. Nie, kaža baba, kolki siabie pomniu, tak było. Baba naradziłasia ŭ Biarezinskim rajonie, bolšuju častku žyćcia pražyła na Barysaŭščynie.

Na Radaŭnicu abaviazkova nakryvali mahiłu abrusam, zastaŭlali jaho niacotnaj kolkaściu stravaŭ. Radaŭnica — heta toj dzień, kali žyvyja prychodziać u hości da niabožčyka. Na Dziady naadvarot: niabožčyki prychodziać da žyvych. I na Radaŭnicu, i na Dziady važnym źjaŭlajecca sumiesny z pamierłymi stoł, za jakim možna abmierkavać naviny, padzialicca radaściu i horam.

«Sumiesnaje stałavańnie žyvych i pamierłych — vodhulle pahanskaj tryzny. I taja kropla harełki, i miadovaja syta, i kavałak piraha — heta materyjalnaje ŭvasableńnie vielmi daŭniaj idei patreby duchoŭnaha kantaktu. Ježa — heta materyjalny znak jadnańnia», — pisała kulturołah Taćciana Vałodzina.

Tak, abaviazkova niekalki kropiel harełki lilisia prosta ŭ ziamlu. A jašče pierad tym, jak zaścialić mohiłki abrusami (zaściłajucca mohiłki ŭsich svajakoŭ), a nie tolki taja za jakoj jaduć, pa mahilnaj ziamli kačajecca pafarbavanaje jajka. Potym hetaje jajka treba pakaštavać pieršym.

Kažacie, što dzikunstva. Raskažycie majoj 80-hadovaj babie, što heta dzikunstva. Raskažycie jaje prodkam, jakija rabili hetak sama.

Vyhladaje, što hetaj tradycyi zvyš tysiačy hadoŭ. Isnuje viersija, što takaja tradycyja amal całkam supadaje z kolišnim areałam raśsialeńnia kryvičoŭ. Tamu jana bytuje na Minščynie, Viciebščynie i Mahiloŭščynie. A voś na toj ža Homielščynie, zdajecca, tradycyja jeści z mahił nie tak raźvitaja. Na Hrodzienščynie i Brestčynie takoha niama zusim.

Varta pryznać, što časam tradycyja jeści z mohiłak na Radaŭnicu pieratvarajecca ŭ hańbišča, kali ludzi napivajucca, śpiać prosta na mahiłach. Takich, na žal, taksama nie brakuje. Ale pjanstva – heta ahulnaja biada našaha času. I nie tradycyi Radaŭnicy vinavatyja, što mnohija ludzi stračvajuć čałaviečaje abličča.

Biełaruś — vialikaja kraina. U mnohich rehijonach svaje nieparaŭnalnyja tradycyi i zvyčki. Kali niečaha nie rabili ŭ vašym rehijonie, to heta nie značyć, što takoj źjavy nie isnuje i nie isnavała nikoli. Zastavajciesia bolš ciarpimymi adzin da adnaho, nie sprabujcie ŭsich pryraŭniać u adny šerahi, u našaj raznastajnaści — siła.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0