Andrej Dyńko. Rada Eŭropy: bahatyry i basota

Rada Eŭropy: bahatyry i basota

Eduard Ševardnadze

Na pres-kanferencyi paśla ŭračystaj cyrymonii pryjomu Hruzii 41-m siabram Rady Eŭropy biełaruskija žurnalisty taksama zadajuć pytańnie, jak by jon acaniŭ stan raźvićcia biełaruska-hruzinskich dačynieńniaŭ. «Ani ne ułučšajucca i ne uchudšajucca», — nie pavioŭšy vokam šaściu słovami adkazvaje Ševardnadze. Vopleski ŭ zali.

U pramovie na cyrymonii pryjomu Ševardnadze skazaŭ, što «siońnia ździejśniłasia spradviečnaja mara hruzinskaha narodu, mara ab jadnańni z Eŭropaj». Tekst pramovy raspaŭsiudžvajuć u Radzie Eŭropy pa-anhielsku, francusku i hruzinsku. Hledziačy na pryčudnuju hruzinskuju viaź pobač z łacinkaj, razumieješ, što hruzinskaja mova — mova kultury.

Łord Raseł-Džonstan

Vitajučy hruzinskaha prezydenta i dałučeńnie Hruzii, prezydent Parlamenckaj Asamblei Rady Eŭropy łord Raseł-Džonstan kaža, što Hruzija zaŭždy była častkaj Eŭropy, i dokaz tamu — šmatlikija hreckija mity adbyvalisia tut, na Kaŭkazie. «Da hetych hor byŭ prykuty Prametej, ale treba dumać, śmierć jamu nie była takoju ciažkaju, bo jon moh nasałodžvacca biesparaŭnanym charastvom vašaj krainy». Ad dyplamatyčnaj vietlivaści da parnahrafii adzin krok.

Barys Alijnyk

Narodny piśmieńnik Ukrainy, siabra Palitbiuro ŭkrainskaj kampartyi, niaźmienny deputat Viarchoŭnaj Rady Barys Alijnyk u Radzie Eŭropy nie rasstajecca zy śvietła-zialonaj pałatnianaj šapačkaj z brylkom. U takich u nas chadziła na dačach usio pensijanerskaje nasielnictva. Tolki ŭ dačnikaŭ jana zvyčajna zamyzhanaja, prapachłaja štodzionnym nuždžeńniem, a ŭ Alijnyka — čystaja, jak leninskaja kiepka. «Ja stary kamuniaka-internacyjanalist», — kaža pra siabie Alijnyk i dastaje cyharety «Parliament», vyjšaŭšy pakuryć da biełaruskaj delehacyi. «U Sierbii ŭžo razbambili 220 škołaŭ, — kaža. — Chutka j nas buduć bambić. A na Ŭkrainie prezydentam stanie toj, kaho pryznačyć Washington». «Dyk u vas choć štopiaćhod novaha pryznačajuć, a ŭ nas Maskva jak pryznačyła...», — rahoča adzin ź biełarusaŭ.

Marjan Kšakleŭski

Na słuchańniach pa Biełarusi na prapanovu «pałatačnikaŭ» pryjechać na miesca, pabačyć, razabracca, repliku padaŭ kandydat u prezydenty Polščy Marjan Kšakleŭski: «Ja pryjaždžaŭ, mianie schapili j vyturyli». Baŭharski deputat Ivan Kajedžykaŭ śmiajecca za kulisami: vyturyli, zrabili reklamu, a za miesiac staŭ lideram «Salidarnaści». Chto choča stać premjerami i prezydentami, pryjaždžajcie ŭ Biełaruś i ahitujcie siarod rabotnikaŭ.

Kšakleŭski niejki niaŭpeŭnieny. Nie zasiarodžany ŭ sabie, jak zvyčajnyja palityki takoha ranhu, a niejki tonki. Idzieš jamu nasustrač pa kalidory, jon zaziraje tabie ŭ tvar. Adny ludzi zazirajuć u tvary, a adny nie zazirajuć.

Ivan Kajedžykaŭ

Ivan Kajedžykaŭ — małady baŭharski parlamentar, specyjalist pa Biełarusi, naš čałaviek. Kaža, što eŭrapiejcy bačać adziny realny šlach lehitymizacyi biełaruskaj sytuacyi. U 2000 hodzie parlamenckija vybary. Režym pahadžajecca na pryniaćcie demakratyčnaha vybarčaha zakonu i eŭrapiejski kantrol. Demakratyčnyja siły pahadžajucca na ŭdzieł.

Dumajecca, jość niekalki nieadmiennych pieradumovaŭ takoha kampramisu:

1) Kab licenzii i eter tele- i radyjoviaščańnia moh atrymać luby;

2) Kab lubyja hazety mieli na roŭnych umovach dostup da «Biełaruskaha domu druku», adzinaj drukarni, ź jakoj hazety mohuć pracavać siońnia-na-zaŭtra;

3) Kab usie 50%- i 25%-nyja barjery byli skasavanyja, inakš horad niepaźbiežna akazvajecca niedapradstaŭleny;

4) Kab miascovaja ŭłada abirałasia źnizu, a nie pryznačałasia, bo inakš niama hruntu dla paŭstańnia narmalnaj, a nie mabilizacyjna-staličnaj partyjnaj systemy;

5) Kab dola pryvatnaj ułasnaści dasiahnuła nia mienš za 50%.

Biez vykanańnia chacia b pieršych troch umovaŭ lubyja vybary buduć prosta ŭzakonienaj falsyfikacyjaj i lehitymacyjaj bandyckaj ułady. Naša ž apazycyja ŭsio patrabuje niejkija idyjockija 30 chvilinaŭ na BT i ŭklučeńnia aktyvistaŭ apazycyi ŭ vybarčyja kamisii. Takoje ŭražańnie, što ŭrešcie jana na budučych pieramovach znoŭ zračecca navat taho, što pa-za ŭsiakim abmierkavańniem: nia moža być kampramisu, pakul nia vyzvalenyja i nie reabilitavanyja (padkreślivaju, bo pra heta maŭčać) usie palitviaźni za piać apošnich hadoŭ (na ich zabyvalisia pieramoŭščyki ŭ 1996-m i dahetul nie pakajalisia). Ech, nam by ŭ lidery apazycyi Tetčer, Ołbrajt ci Su Džy.

Sylvjo Berluskoni

Vystupaje ad imia parlamenckaj hrupy «narodnikaŭ» (pravyja). «Ja jak biznesmen abviaščaju tut, što asabista vydzialaju 2,2 młn. dalaraŭ na pabudovu 1000 damoŭ dla niebarakaŭ-uciekačoŭ z Kosava». Berluskoni, jak i karol Chuan Karłas Hišpanski, najlepš lubić srebna-šeryja halštuki.

Hienadź Ziuhanaŭ

Chmury łabasty lider rasiejskich kamunistaŭ užo 6 hadoŭ nosić dva tyja samyja halštuki: adzin čyrvonisty, druhi załacisty. Hrošaj na aby-što nie marnuje.

Na pres-kanferencyi pytańnie jamu zadaje Jury Kavalenka z «Novych iźvieścijaŭ». Ziuhanaŭ u adkaz sa skruchaj pytajecca: «A čym «Novyje iźvieścija» adroźnivajucca ad starych?»

Vano Chuchunaišvili

U składzie pieršaj hruzinskaj delehacyi ŭ Radzie Eŭropy Vano Chuchunaišvili, nacyjanał-demakrat. Dumaješ, što kali ŭ ciabie było proźvišča Chuchunaišvili, ty taksama, mabyć, byŭ by nacyjanał-demakratam.

Redžep Zejdani

Albanski prezydent choča mieć z kosaŭskaj trahiedyi. Na charčy dla ŭciekačoŭ treba pa 3 USD u dzień, kaža, to bok 33 młn. dalaraŭ u miesiac.

Na takija hrošy, dumaješ, budzie jeści nia tolki kosaŭski ŭciakač, ale šče j try albanskija raty pobač ź im.

Uładzimier Kanaploŭ

Na pytańnie žurnalista «Źviazdy» «a ŭ jakim hateli vy spynilisia?» Łukašenkaŭ deputat Špileŭski, pyk-myk, kaža «nia pamiataju, zabyŭsia». Nu, dumaješ, i pjuć dziadźki, zabylisia, u jakim hateli spynilisia. Paśla ad jahonaha niepasrednaha načalnika, čałavieka numar 2 u Biełarusi, daviedvajemsia: u «Hilton»-je, akazvajecca. Cikava tolki, u jakich numarach: tych, jakija bolš 1000 USD za noč kaštujuć, ci tych, jakija mienš 1000 USD.

U Kanaplova tvar zahareły, u salary dziadźka chodzić. U adzin z prezydentam salary, mabyć.

Alija Izetbehavič

Baśnijski prezydent niečym niaŭłoŭna nahadvaje mera Ŭładzivastoka Čarapkova.

10 hadoŭ tamu ŭ jahonaj krainie žyło 4 miljony čałaviek, ciapier — 3300 tysiačaŭ. Byŭ Izetbehavič dysydentam, byŭ prezydentam, a ciapier jon — siabar prezydencyi razam i z hiercahavinska»chrvackim» i baśnijska»srpskim» kalehami. A prezydentam u Bośnii ciapier specpradstaŭnik AAN Karłas Vestendorp. A sama Bośnija znachodzicca pad mižnarodnym pratektaratam.

Na vulicach Strasburhu zaŭvažaješ varjataŭ. Ich tak mała, što ich zaŭvažaješ. U Miensku ludziej psychična nieŭnarmavanych i sacyjalna dehradavanych stolki, što ich pierastaješ zaŭvažać.

Dyplamaty, dyplamaty, biełaruskija syny...

Ništo tak nia ciešyć dušu biełaruskaha intelihienta-dziaržaŭnika, jak sustrečy ź biełaruskimi dyplamatami za miažoj. I adkryćcio, što dobraja pałova ź ich vypisała sabie «Narodny albom», ba bolš – nie prapuskaje numaroŭ «NN», ba bolš – začytvajecca «ARCHE».

Azerbajdžanskija matylki

Usie chodziać u Radzie Eŭropy ŭ halštukach, a azerbajdžanskaja delehacyja — u čornych pinžakach i biełych kašulach pad matylok. Mabyć, heta ich nacyjanalnyja stroi.

Rycary i katy

«Voin» zaŭsiody značyła toj, chto ryzykuje svaim žyćciom, vajujučy, vykonvajučy zadańni, — kaža Hienadź Ziuhanaŭ. — Ciapier amerykanskija piloty vajujuć, nie ŭvachodziačy ŭ zonu paražeńnia. Jon pierastaje być voinam, stanovicca katam».

Psychadeličnyja karovy

Strasburh zaklejeny plakatami: «Amnesty International pradstaŭlaje kancert hrupy «Les Vaches Psychedeliques». Dumaješ, tolki ŭ nas Helsynski kamitet vydaje kampakt-dyski...

Papuhaj Hruździłoviča

Žurnalist z «Navinaŭ» Aleh Hruździłovič chvalicca, što jahony papuhaj umieŭ havaryć «Da zdravstvujet Biełorusskij narodnyj front». Białoruś, Białoruś... Pa-biełarusku mohuć havaryć lepšyja biełaruskija žurnalisty, lepšyja biełaruskija papuhai — nie.

13 cerkvaŭ

U Strasburhu było 13 cerkvaŭ, kali kataliki ź luteranami, stamiŭšysia zmahacca, stali ich dzialić. Padzialili pa 6, a adnu — napałam. Katedra dastałasia katalikam, ale pratestanty atrymali prava trojčy ŭ hod — na Kalady, Vialikdzień i Siomuchu — adpraŭlać tam słužbu, ale ni razu z XVI st. nie skarystalisia im. Zaciatyja.

Pocca Taska

Italjanskaja deputatka z charošym proźviščam Pocca Taska źvinavačvaje serbskija ŭłady, što jany biaruć kroŭ u albanskich padletkaŭ na patreby serbskaha vojska i prymušajuć 7000 junakoŭ pracavać na kapalniach u Pryšcinie.

Šaraja Raneta

Kuplaju na bazary na Place Clebert samyja tannyja jabłyki, taŭstaskuryja, šerabokija, plaskavatyja Boskoop. «Vy ž viedajecie, što heta Boskoop?» — pierapytvaje dabryznaja sialanka. Jak ža nia viedać, daražeńkaja. Nie było ŭ nas u Zakazancy sadka biez šaroj ranety. Na zimu ich zakopvali ŭ jamki, adkopvali pad Vialikdzień. Dzieci čakali Vialikadnia, vałačobnych, pasak, šaroj ranety. Paŭmirała taja Zakazanka, pavymiarzali tyja sadki. Ciapier usiudy čyrvonabokija sałodkija tavarnyja jabłyki rodziać. A ty znoŭ i znoŭ jedzieš u Eŭropu, bo tam stolki nahadvaje tabie pra krainu, jakoj niama.

Celafanavy pakiecik

Płaci ty basiaku miljony, u jaho z zadniaj kišeni štanoŭ usio adno budzie tyrčać celafanavy pakiecik. Voś jak u rasiejskaha deputata Dumy M., što havoryć u spadarožnikavy telefon.

Strasburh i Miensk

U Strasburhu nidzie na vočy nia kidajucca patruli. U Miensku mianty paŭsiul, a praŭdy niama nidzie.

Strasburskija vulicy — Vulica Rynku małočnych parasiataŭ, Vulica Siročy roŭ, Tupik Sadka z ružami. I vulica Valtera Benjamina: siarod niejkich składoŭ, kryvaja, nivodnaha ludzkaha domu. Tolki try hraby šumiać. Tak dažyvaŭ, takaja i vulica.

Hraby, darečy, raniej byli zvykłym drevam dla Bieraściejščyny i Pinščyny. Ciapier tolki ŭ puščy zastalisia. Bo na dobraj ziamli raśli, ciapier pad pali ŭsio pavysiakali. A raślinnaść, charakternaja dla hrabavych lasoŭ, zachavałasia. Hrabaŭ niama, a kvietki j bylinki, što pryvykli pad hrabami raści, vyžyli.

Kali palityku ŭ dziacinstvie brakavała baćkoŭskaj lubovi, jon usio žyćcio nieśviadoma prahnie lubovi narodnaj. Jon choča, kab jaho lubili. Niama horšaha dla dziaržavy dziejača, čym toj, što ŭsim achviaruje za narodnuju luboŭ, bo jon uvieś čas dziejničaje nasupierak rečy paspalitaj, ahulnamu dabru.

Duty Free Shops

Biełarusy naviedvajuć biazmytnyja kramy, niby heta mahaziny spažyvieckaj kaaperacyi, u jakich kuplać možna adno alkahol.

Nehry i rasisty

Kali słavianskija rasisty, zvyčajna blednyja i parchatyja, traplajuć u Eŭropu, najbolš ich dratujuć eŭrapiejskija nehry, sytyja i čystyja, chacia i spadčynna mutnavokija. My, maŭlaŭ, biełyja, a nia majem hrošaj na pinžak, a hetyja nihiery...

Jevriej

Karespandent RIAN pytajecca ŭ Ziuhanava: «Ci možna ličyć asudžeńnie palityki NATO adabreńniem palityki Miłošaviča?» Replika z zadnich radoŭ na ŭsiu zalu: «Ot jevriej, a!»

Asinski

RIAN, raniejšaje APN, — ahiencyja, stvoranaja adnym našym usiemahutnym viedamstvam z troch litaraŭ. Byŭ u Miensku taki žurnalist Asinski, pracavaŭ, pracavaŭ, a paśla jaho žurnalistam u Niamieččynu pieraviali. Vo. A ciapier jon redahuje hazetu «Biełoruśsija».

Jak tvaja dola

Mužčyna biez nahi paŭzie pierachodam la vakzału nahami napierad. Na zdarovaj nazie tolki škarpetka. Dy j praŭda, navošta jamu boty?

Try pjanyja i apuščanyja hłuchaniamyja, mužyk i dźvie baby, sprabujuć prarvacca ŭ metro a pałovie na pieršuju nočy: azyzłyja, urodzkija tvary, niedałužnyja, drobnyja, kulhavyja cieły. Kantralorka kryčyć: «Na metro hrošaj nia maješ, a ź jakoha horła vodku pić, dobra znaješ», — ale ŭrešcie prapuskaje. Stajać hłuchaniamyja na placformie, kryčać na mihach adzin adnomu. Kryčać, kryčać, ažno baba dybaje da lustra, što ŭ metro staić, hladzicca, pryhładžvaje tłusty kaŭtun.

Stary, apranuty ŭ dosyć prystojny zialony pinžak, što byli modnyja hadoŭ piać tamu (i na lico partrabotnik), myje plaški ŭ kalužy pasiarod darohi ŭ dvare za tym domam na płoščy Pieramohi, na jakim haryć «Podvih naroda». «Mersedesy» i «BMV» miascovych žycharoŭ abjaždžajuć jaho, a jon i vuchom nie viadzie. Tutsama ŭ dvare punkt pryjomu škłatary ad kramy «Dyjanisij».

Andrej Dyńko