Alena Łukaševič. NATO JAK "REČ PASPALITAJA NAŠAHA ČASU"

NATO JAK «REČ PASPALITAJA NAŠAHA ČASU»

Sytuacyja, što ŭźnikła vakoł mižnarodnaje kanferencyi «Polšča ŭ NATO» na minułym tydni, prymusiła zhadać časy «chałodnaj vajny».

Za dvaccać chvilinaŭ da pačatku kanferencyi, akurat kali mašyny z udzielnikami, a taksama zaprošanymi dyplamatami pryparkoŭvalisia la budynku Adukacyjna-kulturnaha centru, jahonaje kiraŭnictva admoviła arhanizataram u pamiaškańni, spasłaŭšysia na zvanok z administracyi prezydenta. Takim čynam arhanizatary — polski Centar mižnarodnych dačynieńniaŭ i pasolstva Polščy ŭ Biełarusi — byli vymušanyja pieranieści kanferencyju ŭ pasolstva. U vyniku hrošy, uniesienyja za arendu i za bankiet u restaranie pajšli, vierahodna, u hrafu «niepradbačanyja vydatki», a Biełaruskaje telebačańnie, jakoje nie naśmieliłasia pierajechać za ŭdzielnikami kanferencyi na «varožuju terytoryju», zastałosia ŭ toj viečar biez telekarcinki na nataŭskuju temu.

Praz dva dni paśla hetaha pres-sakratar MZS Biełarusi pradstaviŭ interpretacyju hetaha dyplamatyčnaha kazusu. Pavodle versii MZS, polski bok advolna «źmianiŭ farmat sustrečy», nie paviedamiŭšy pra heta svoječasova ŭ zamiežnapalityčnaje viedamstva ŭ Miensku. Paśla hetaha pasoł Polščy Maryjan Maškievič byŭ zaprošany ŭ MZS, dzie jamu vykazali nehatyŭnaje staŭleńnie da taho, što na bryfinhu budzie nazvanaje «adsutnaściu dyplamatyčnaha taktu».

Pad źmienaj farmatu mieŭsia na ŭvazie ŭdzieł u kanferencyi staršyni Biełaruskaj Eŭraatlantyčnaj asacyjacyi Miečysłava Hryba dy eks-ministra abarony, hienerała Paŭła Kazłoŭskaha zamiest (jak planavałasia spačatku biełaruskim MZS) kiraŭnika niaŭradavaha Instytutu prablemaŭ stratehičnaj biaśpieki hienerała Jahorova. Jahoraŭ ź nieviadomych pryčynaŭ admoviŭsia, a moža — pradčuvaŭ ataku ŭzbrojenych siłaŭ NATO na Juhasłaviju, i tym samym vykazaŭ preventyŭny pratest?

Tak ci jnakš, ź biełaruskaha boku ŭ kanferencyi brali ŭdzieł adzin hienerał i dva ataše pa pytańniach abarony, jakija pažadali zastacca nienazvanymi, a z polskaha boku — časovy pavierany ŭ pytańniach abarony pry pasolstvie Polščy ŭ Biełarusi pałkoŭnik Maciej Vałošyk. Aśvietnickaja, pavodle zadumy, kanferencyja, nabyła rysy zusim užo hramadzianskaha mierapryjemstva. I tolki abrevijatura NATO nahadvała, što tema kanferencyi maje dačynieńnie da paślavajennaha padziełu śvietu.

Ideja hetaj kanferencyi ŭźnikła jašče ŭvosieni minułaha hodu. Mierkavałasia, što dyskusija ab sučasnych prablemach biaśpieki ŭ Eŭropie kali j nie pryviadzie jaje ŭdzielnikaŭ da poŭnaha parazumieńnia, dyk choć by daść mahčymaść być pačutymi.

Zrazumieła, što arhanizatary z polskaha boku byli zacikaŭlenyja bolš u tym, kab padzialicca ź biełarusami dośviedam, nabytym Polščaj na šlachu ŭ Paŭnočna-Atlantyčny aljans. Pavodle Anatola Labiedźki, «paśla zakančeńnia peryjadu «chałodnaj vajny» eŭrapiejskaja biaśpieka zaležyć nia stolki ad kanfliktaŭ pamiž dziaržavami, kolki ad kanfliktaŭ unutry dziaržavaŭ… Z hetaha vynikaje nieabchodnaść pierahladu pryncypaŭ eŭrapiejskaje biaśpieki». Pytańnie mahčymaha ŭvachodžańnia Biełarusi ŭ NATO A.Labiedźka razhladaje ŭ zaležnaści ad unutrypalityčnaj sytuacyi: «pakul jana nia budzie vyrašanaja, hetaje pytańnie nie staić na paradku dnia dla Biełarusi… Faktyčna, dla nas ciapier pryjarytetam pavinien być neŭtralitet, jaki zamacavany ŭ biełaruskaj Kanstytucyi… Heta dazvolić pazbavicca mocnych abdymkaŭ rasiejskich hienerałaŭ». Na dumku A.Labiedźki, pryncyp salidarnaje adkaznaści dapuskaje mahčymaść kalektyŭnaha ŭmiašańnia krainaŭ u spravy toj abo inšaj dziaržavy ŭ tych vypadkach, kali ŭ joj adbyvajecca masavaje parušeńnie pravoŭ čałavieka abo nacyjanalnych mienšaściaŭ.

Jury Chadyka abyšoŭsia biaź lišniaje dyplamatyi. U časie abmierkavańnia staŭleńnia biełarusaŭ da NATO, jon zajaviŭ, što pašyreńnie aljansu «ŭ intaresach biełaruskaha narodu, jano nabližaje metu, da jakoj my imkniemsia: Biełaruś u Eŭropu».

Na fonie padziejaŭ vakoł Kosava nie mahła nia ŭźniknuć hutarka nakont pahrozy raźmiaščeńnia nataŭskaj jadziernaj zbroi ŭ Polščy j viartańnia jadziernaj zbroi ŭ Biełaruś z Rasiei. Anhieška Mahdziak-Mišeŭska, daradca premjer-ministra Polščy ŭpeŭnienaja ŭ niemahčymaści takoha viartańnia. Jana sfarmulavała siońniašniuju pazycyju svajoj dziaržavy ŭ dačynieńni da Rasiei tak: «Polšča nie ŭsprymaje Rasieju jak imperyju zła. Hetaja dziaržava zahrazła ŭ hłybokim kryzysie… Napiaredadni 17 žniŭnia 1998 hodu rasiejski rynak byŭ pamieram z hišpanski, a ciapier roŭny belhijskamu». Heta da pytańnia pra «zvyšdziaržavu», u jakoj jość pakul jadziernaja zbroja, ale jakaja, z raźlikaŭ amerykancaŭ, da 2010 hodu pamre ŭłasnaju śmierciu. Adnak, spadar Chadyka zapiarečyŭ, što «pakul isnuje imperyja, ź jaje boku budzie zychodzić realnaja vajennaja pahroza». Prafesar Chadyka ličyć NATO «nadzvyčaj cikavym nadździaržaŭnym stvareńniem, kštałtu našaj pieršaj, ahulnaj Rečy Paspalitaj. Dakładna takaja ž svaboda, doŭha źbirajecca na vajnu j prymaje rašeńni, i ŭvieś čas šukaje mahčymaści zaprasić da siabie na tron maskoŭskaha cara».

Alena Łukaševič