3 śniežnia ŭ Venesuele adbylisia prezydenckija vybary. Pieramoha na ich pradkazalna dastałasia Uha Čavesu. Jon atrymaŭ 61% hałasoŭ vybarščykaŭ, za jahonaha asnoŭnaha kankurenta, Manuela Razalesa, hubernatara pravincyi Zulija, prahałasavała 38 adsotkaŭ. U pradčuvańni elehantnaj pieramohi padabienstvy ŭ dalokaj Venesuele i blizkaj Biełarusi šukaŭ analityk GlobalRus Maksim Arciemjeŭ.
3 śniežnia ŭ Venesuele adbylisia prezydenckija vybary. Pieramoha na ich pradkazalna dastałasia Uha Čavesu. Jon atrymaŭ 61% hałasoŭ vybarščykaŭ, za jahonaha asnoŭnaha kankurenta, Manuela Razalesa, hubernatara pravincyi Zulija, prahałasavała 38 adsotkaŭ. U pradčuvańni elehantnaj pieramohi padabienstvy ŭ dalokaj Venesuele i blizkaj Biełarusi šukaŭ analityk GlobalRus Maksim Arciemjeŭ.
«Vosiem hadoŭ tamu pieršaja pieramoha Čavesa prajšła ŭ Rasiei amal niezaŭvažnaj. Padziei ŭ dalokaj łacinaamerykanskaj krainie mała kaho cikavili. A darma. Mała taho, što Čaves za karotki termin vyras u fihuru suśvietnaha maštabu, uvajšoŭ, pavodle śpisu časopisu Time, u lik 100 samych upłyvovych ludziej sučasnaści. Jašče varta zvažać na toje, što Venesueła – adzin z najbujniejšych u śviecie vytvorcaŭ i eksparteraŭ nafty. I ŭ hetym sensie jahonaja kraina maje mahčymaść akazvać vialiki ŭpłyŭ na suśvietnuju ekanomiku, a dla Rasiei jejny prykład udvaja pavučalny. Jość jašče adna akaličnaść. Charyzmatyčny Ŭha Čaves apošnija hady aktyŭna zhartoŭvaje suśvietny aljans antyamerykanskich, antyimperyjalistyčnych siłaŭ. U liku ajcoŭ-zasnavalnikaŭ aljansu takija lidery, jak prezydenty Iranu Mahmud Ahmadynedžad i Biełarusi – Alaksandar Łukašenka. Paśla pajezdki Čavesa ŭ Biełaruś sioleta ŭletku i paŭtornaj sustrečy prezydentaŭ abiedźviuch dziaržaŭ vosieńniu ŭ Havanie supracoŭnictva Miensku i Karakasu macnieje na vačach. Pa ŭkazie Čavesa ŭžo vyłučana 500 miljonaŭ dalaraŭ dla stvareńnia sumiesnych biełaruska-venesuelskich vytvorčaściaŭ. Łukašenka paśpiachova šantažuje Rasieju pahrozami pačać kuplać naftu ŭ Venesuele i tamsama arhanizavać ułasnaje zdabyvańnie. Čaves naviedaŭ palihony biełaruskich uzbrojenych siłaŭ i ahledzieŭ sučasnuju zbroju, jakuju Miensk atrymlivaje ad Maskvy, i jakaja moža być pierapradadzienaja ŭ Venesuełu. Detali mahčymaha vajskovaha supracoŭnictva d́viuch krainaŭ achinutyja tajnaj.
Abodva lidery – i Čaves i Łukašenka – znajšli adno adnoha ŭ niaprosty dla abodvuch čas. U biełaruskaha prezydenta vidavočnyja prablemy ŭ dačynieńniach z Rasiejaj. Pavyšeńnie cany na haz ci prodaž Maskvie «Biełtranshazu» niepaźbiežnyja, i toje i druhoje adnolkava niepryjemna dla Baćki, jaki pryvyk abychodzicca z ekanomikaj krainy, jak z svajoj pryvatnaj votčynaj. Eŭropa ad jaho daŭno adviarnułasia, i nivodnuju ź jejnych stalic jon naviedać nia moža. U Čavesa taksama nia ŭsio dobra na źniešniepalityčnym froncie. Niahledziačy na jahonyja tytaničnyja vysiłki, vajažy pa ŭsim śviecie, u časie jakich jon sprabavaŭ padkupić kiraŭnikoŭ krainaŭ Treciaha śvietu – kaho liślivaściu, kaho zakupkami zbroi, kaho pastaŭkami nafty – Venesueła nia stała členam rady biaśpieki AAN. Amerykancy paśpiachova pravalili jejnuju kandydaturu.
Što ž, cikava paraŭnać dvuch hetych lideraŭ – adnačasova hetkich roznych i hetkich padobnych. Ich žyćciovyja šlachi dziŭnym čynam pierahukajucca. Abodva naradzilisia ŭ 1954 hodzie ŭ hłuchich pravincyjach, pryčym u samych biednych vioskach. Abodva ź dziacinstva byli nastrojenyja na atrymańnie adukacyi, kab vyrvacca z prynižalnaj biednaści. Čaves – miašanaj nehrycianska-indziejska-hišpanskaj kryvi, vychoŭvaŭsia babkaj z-za niemahčymaści baćkoŭ utrymlivać jaho, a paśla vyrašyŭ pastupać u vajskovuju vučelniu. Łukašeka – syn maci-adzinočki, pastupiŭ u pedinstytut, ale i jon nie paźbiehnuŭ słužby ŭ vojsku. Pieršy raz pa pryzyvie, a potym jašče dva hady słužyŭ užo dobraachvotna aficeram, paśla taho jak cyvilnaja karjera spačatku nie załadziłasia.
Mahčyma, mienavita ŭ vojsku ŭ ich zaradziłasia luboŭ da paradku, da prostych rašeńniaŭ, viera va ŭsiomahutnaść zahadu. Čaves, kali byŭ kadetam, dadatkova nabraŭsia roznaj revalucyjnaj łuchty, vielmi papularnaj tady, u 70-ja hady, spamiž maładych aficeraŭ – tradycyjnych ruchalnikaŭ revalucyj i pieravarotaŭ u Łacinskaj Amerycy. Śpiarša karjera budučych arataraŭ i revalucyjaneraŭ razhortvałasia davoli prazaična – panyłasia słužba pa harnizonach u Čavesa i marnieńńnie ŭ Škłoŭskim rajonie ŭ Łukašenki. Admietna, što Čaves słužyŭ u bataljonie, pryznačanym dla baraćby z paŭstancami. U vieku tryccaci šaści-tryccaci vaśmi hadoŭ abodva zrabili rezki skačok u svajoj karjery, imkliva ŭźlacieli ŭvierch i pryciahnuli ŭvahu hramadzkaści svaich krainaŭ. Łukašenka ŭ 1990 hodzie vyjhraŭ vybary ŭ Viarchoŭny Saviet Biełarusi, hodam raniej na ścipłaj pasadzie dyrektara kałhasu ledźvie nie pieramoh na vybarach u VS SSSR premjera Kiebiča. U parlamencie jon atrymaŭ ahulnanacyjanalnuju trybunu, całkam raskryŭ svoj talent ci to aratara, ci to demahoha i, adnačasova, ciortaha i chitraha palityka, majstra zakulisnych kambinacyj.
Čaves, jaki stvaryŭ tajemnuju arhanizacyju levych aficeraŭ, ździejśniŭ u 1992 hodzie sprobu dziaržaŭnaha pieravarotu, zachapiŭšy ŭ stalicy šerah najvažniejšych budynkaŭ. Jamu nie ŭdałosia zachapić prezydencki pałac, i jon, abkružany vojskami, jakija zastalisia viernymi ŭradu, zdaŭsia, ale ŭ abmien atrymaŭ prava źviarnucca da narodu pa ahulnanacyjanalnym telebačańni. Z hetaha momantu jahonaje imia stała symbalem nadziei dla miljonaŭ venesuelskich biedniakoŭ, jakija ničoha nie atrymali ad naftavaha bumu.
1994 hod staŭsia dla Łukašenki i Čavesa hodam novaha padjomu. Pieršy, usim na dziva, byŭ abrany na prezydenta. Pravincyjny dyrektar saŭhasu, papuliscki zmahar z karupcyjaj, zvany «biełaruskim Žyrynoŭskim», sieŭ u kresła dziaržavy, jakaja vałodała na toj momant jadravaj zbrojaj. Heta stała mahčymym dziakujučy šoku biełarusaŭ ad raspadu SSSR i niastrymnym abiacańniam vybarščykam. Čavesa ŭ toj hod vypuścili z turmy, pakaraŭšy za pieravarot i hibiel čatyrnaccaci sałdat čysta symbalična. Na voli jon adrazu ž uziaŭsia za arhanizacyju ŭłasnaj palityčnaj partyi – Ruchu za piatuju respubliku – i papularyzacyi ŭłasnaha «izmu» – «balivaryjanizmu». U 1998 hodzie na chvali šalonaha papulizmu va ŭmovach rasčaravańnia vybarščykaŭ u isnaj dźviuchpartyjnaj systemie, tajemna spansavany zamiežnymi bankami (pry jahonaj aktyŭnaj antykapitalistyčnaj rytorycy!), Čaves taksama byŭ abrany prezydentam.
Abodva lidery, kali pryjšli da ŭłady, pierš-napierš pamianiali kanstytucyi. Łukašenka razahnaŭ abrydły jamu parlament i atrymaŭ kanstytucyju, jakaja nadzvyčaj uzmacniła jahonyja paŭnamoctvy i pradoŭžyła ich termin. Čaves taksama ŭmacavaŭ instytut prezydenctva, atrymaŭ mahčymaść pieraabrańnia i pavieličeńnie terminu mandatu. Łukašenka pamianiaŭ hierb i ściah. Čaves pierajmienavaŭ Venesuełu ŭ «Balivaryjanskuju» respubliku. Roźnica była ŭ tym, što ŭ Miensku z adnapałatnaha parlamentu zrabili dźviuchpałatny, a ŭ Karakasie – naadvarot.
I Łukašenku i Čavesa ledźvie nie adchilili ad pasadaŭ za nadta pałki start. Uvosień 96-ha tolki ŭmiašalnictva Rasiei vyratavała biełaruskaha prezydenta ad raźjatranaj apazycyi, za jakoj tady išli dziasiatki tysiač demanstrantaŭ i bolšaść parlamentaraŭ. Uviesnu 2002-ha ŭ vyniku sumiesnych dziejańniaŭ sotniaŭ tysiačaŭ demanstrantaŭ i rasčaravanych vajskoŭcaŭ Čaves navat byŭ zrynuty na paru dzion i adpraŭleny ŭ źniavoleńnie. Adtul jaho z tryjumfam viarnuli inšyja demanstranty j inšyja vajskoŭcy.
Z taho času ŭ abiedźviuch dziaržavach zapanavaŭ adnosny spakoj, apazycyja pravalvałasia na ŭsich vybarach i referendumach i nie prynosiła niepakoju ŭładam. Čaves i Łukašenka zmahli bolš uvahi nadavać zamiežnym prablemam.
Sučasny śviet daloka nie adnapalarny. Da Čavesa dałučajecca ŭsio bolš adnadumcaŭ. Baliviju, a ciapier voś i Ekvador uznačalili jahonyja paśladoŭniki. Pazycyi ZŠA na ich paŭdniovych miežach słabiejuć. Čaves idzie pa zvykłym dla Łacinskaj Ameryki šlachu, vykarystoŭvaje antyamerykanskuju rytoryku, na jakuju zaŭsiody dobra klujuć.
Ladaščy Kastra pieradaŭ svajo žazło antyimperyjalizmu paplečniku ŭ Venesuele, i ciapier za im iduć i Łukašenka ŭ Eŭropie, i Ahmadynedžad u Azii. Šmatmiljardnyja dachody ad prodažu nafty Čaves ź lokkaściu tracić na dapamohu Kubie j inšym satelitam, finansuje svaich padźvižnikaŭ pa ŭsioj Łacinskaj Amerycy i śviecie.
Łukašenka, jakoha zahaniaje ŭ tupik ćviordaja pazycyja Rasiei nakont suśvietnych cenaŭ na enerhanośbity, hatovy atrymlivać naftu ź inšaha kantynentu ŭ abmien na zbroju. Jamu taksama važna mieć mahčymaść jeździć u zamiežnyja pajezdki kudy-kolviek, aprača Maskvy. Jaho sardečna prymajuć u Havanie, Karakasie, Tehieranie (jaki taksama maje naftu), čym lijuć balzam na jahonyja dušeŭnyja rany.
Tak što nia majuć racyi tyja, chto ź lokkaściu śpisvajuć «Łuku» ŭ archiŭ historyi. Niapravyja j tyja, chto kaža pra «kaniec historyi» i tryjumf liberalnych idej. Palityka tym i cikavaja, što niepradkazalnaja i što ŭ joj mahčymyja samyja nievierahodnyja kambinacyi. Duha Karkas-Miensk ź ich liku», – padsumoŭvaje GlobalRus.ru.
Ciapier čytajuć
U Čechii małady biełarus trapiŭ u komu — nahłytaŭsia tabletak praz prablemy ź lehalizacyjaj i razryŭ ź dziaŭčynaj24
Kamientary