Ekvador pasprabavaŭ vykarystać madel Salvadora ŭ baraćbie z bandami. Adnak jana nie spracavała

U studzieni 2024 hoda prezident Ekvadora Daniel Nobaa abviaściŭ u krainie ŭnutrany ŭzbrojeny kanflikt i daručyŭ vojsku niejtralizavać 22 arhanizavanyja złačynnyja hrupoŭki. Urad uziaŭ kurs na miery, jakija nahadvali palityku prezidenta Salvadora Naiba Bukiele: militaryzacyju hramadskaj biaśpieki, budaŭnictva novaj turmy, pašyreńnie vykarystańnia nadzvyčajnaha stanovišča i ŭzmacnieńnie kantrolu nad terytoryjaj. Sam Nobaa zajaŭlaŭ, što hetyja kroki stali nieabchodnymi dla baraćby z «narkateraryzmam», adnak efiektyŭnaść abranaj stratehii praciahvaje vyklikać dyskusii.

Spačatku heta dazvoliła źnizić uzrovień hvałtu, asabliva ŭ turmach, a taksama skaracić kolkaść paviedamleńniaŭ pra vymahalnictva i vykradańni ludziej. Adnak užo ŭ 2025 hodzie ŭ Ekvadory było zarehistravana bolš za dzieviać tysiač zabojstvaŭ — na tracinu bolš, čym hodam raniej.

Pry hetym ekśpierty sumniavajucca, što ekvadorskaja viersija «madeli Bukiele» zdolnaja prynieści taki ž vynik, jak u Salvadory. Daśledčyk Ekvadorskaj absiervatoryi kanfliktaŭ Łuis Kordava ličyć, što ŭłady najpierš pieraniali źniešni bok hetaj stratehii — demanstracyju žorstkaj baraćby sa złačyncami.

Na jaho dumku, simvałam takoha padychodu stała budaŭnictva turmy La Encuentro, jakaja pazicyjanavałasia jak anałah znakamitaha salvadorskaha pienitencyjarnaha kompleksu Cecot. Adnak kali turma ŭ Salvadory raźličana na dziasiatki tysiač źniavolenych, to ekvadorskaja moža źmiaścić tolki 740 čałaviek. Tamu, na dumku ekśpierta, hety prajekt maje chutčej palityčny i simvaličny, čym praktyčny efiekt, dapamahajučy Nobaa stvaryć imidž lidara, jaki nie baicca supraćstajać arhanizavanaj złačynnaści.

Inšy maštab pahrozy

Razam z tym śpiecyjalisty adznačajuć, što prostaje kapijavańnie salvadorskaha vopytu ŭ Ekvadory naŭrad ci mahčymaje. Krainy istotna adroźnivajucca jak pa hieahrafii, tak i pa struktury złačynnaści.

Kali ŭ Salvadory asnoŭnuju pahrozu ŭjaŭlali vuličnyja bandy, to ŭ Ekvadory dziejničajuć transnacyjanalnyja sietki, źviazanyja z hłabalnym handlem kakainam i jakija vałodajuć vielizarnymi finansavymi resursami. Sam Nobaa pryznavaŭ, što dziaržava supraćstaić mafii, jakaja apieruje dziasiatkami miljardaŭ dołaraŭ štohod.

Dadatkovyja ciažkaści stvarajuć i maštaby krainy. Ekvador prykładna ŭ 13 razoŭ bolšy za Salvador, maje praciahłyja miežy, ciažkadastupnyja rajony i roznyja pryrodnyja zony, u tym liku Amazoniju, jakaja stała adnym z apornych punktaŭ arhanizavanaj złačynnaści.

Prezident śćviardžaje, što dziaržava ŭžo kantraluje terytoryju, turmy i miežy, adnak pryznaje, što paśla mnohich hadoŭ słaboj prysutnaści dziaržavy baraćba z kryminalnymi hrupoŭkami zapatrabuje času.

Pavialičyć

Frahmientavany praciŭnik

Jašče adna asablivaść ekvadorskaj arhanizavanaj złačynnaści — jaje frahmientavanaść. Kali ŭ Salvadory bandy mieli vyraznuju ijerarchiju, to ŭ Ekvadory paśla likvidacyi adnych lidaraŭ uźnikajuć novyja hrupoŭki, jakija pastajanna mianiajuć sajuzy i śfiery ŭpłyvu. Pavodle acenak analitykaŭ, siońnia Nobaa supraćstaić užo značna bolšaj kolkaści kryminalnych struktur, čym u pačatku svajoj kampanii suprać złačynnaści.

Złačynnyja sietki nie tolki pašyrajuć svaju prysutnaść pa ŭsioj krainie, ale i asvojvajuć novyja krynicy prybytku — ad narkatrafiku da niezakonnaj zdabyčy karysnych vykapniaŭ, handlu ludźmi i zbrojaj, admyvańnia hrošaj i vymahalnictva. Pavodle acenak, arhanizavanaja złačynnaść užo dziejničaje bolš čym u 150 z 222 municypalitetaŭ Ekvadora.

Ekśpierty ličać, što prablema značna hłybiejšaja, čym prosta dziejnaść uzbrojenych hrupovak. Na ich dumku, arhanizavanaja złačynnaść nie zmahła b tak šyroka raspaŭsiudzicca biez padtrymki častki hramadstva, u tym liku karumpavanych čynoŭnikaŭ, sudździaŭ, prakuroraŭ i pradstaŭnikoŭ inšych prafiesij. Tamu, niahledziačy na maštabnuju prysutnaść armii i palicyi, adnoj militaryzacyi niedastatkova — biez umacavańnia dziaržaŭnych instytutaŭ i sistemy pravasudździa pierałamać situacyju budzie składana.

Inšy vorah

Ekśpierty ličać, što adnym z hałoŭnych faktaraŭ, jaki padtrymlivaje arhanizavanuju złačynnaść u Ekvadory, źjaŭlajecca admyvańnie hrošaj. Dziakujučy jamu prybytki ad narkatrafiku, niezakonnaj zdabyčy karysnych vykapniaŭ i inšych nielehalnych schiem lehalizujucca praz całkam zakonnyja śfiery — rynak nieruchomaści, handal aŭtamabilami, sielskuju haspadarku, rybałoŭstva i inšyja vidy biznesu.

Pavodle daśledčykaŭ, u hetych schiemach udzielničajuć nie tolki pradstaŭniki kryminalnaha śvietu, ale i jurysty, nataryusy, buchhałtary dy inšyja śpiecyjalisty, jakija dapamahajuć stvarać fiktyŭnyja kampanii i chavać niezakonnyja dachody.

Razam z karupcyjaj heta stvaraje ŭmovy dla dalejšaha raźvićcia arhanizavanaj złačynnaści. U apošnija hady ekvadorskija ŭłady stali bolš uvahi nadavać rasśledavańniu kankretnych schiem admyvańnia hrošaj, adnak maštab prablemy zastajecca značnym.

Pavialičyć

Pryvatyzacyja biaśpieki

Rekordnaja kolkaść zabojstvaŭ, zafiksavanaja ŭ 2025 hodzie, źviarnuła ŭvahu na prablemu šyrokaha raspaŭsiudžvańnia ahniastrelnaj zbroi ŭ Ekvadory. Jašče na pačatku hetaha dziesiacihodździa ŭ krainie jaje było značna mienš, čym u susiednich dziaržavach dziakujučy adnoj z samych žorstkich sistem dziaržaŭnaha kantrolu ŭ rehijonie. Adnak paśla sieryi kryvavych turemnych buntaŭ i rostu vuličnaha hvałtu situacyja pačała źmianiacca.

U krasaviku 2023 hoda ŭłady dazvolili hramadzianam impartavać zbroju i nasić jaje dla samaabarony, a taksama nadali supracoŭnikam pryvatnych achoŭnych kampanij prava akazvać padtrymku palicyi.

Takaja transfarmacyja pryviała da pryvatyzacyi biaśpieki, jakaja pierastała być harantavanym hramadskim pravam i pieratvaryłasia ŭ pryvatny pryvilej. Siońnia abaronienym siabie moža adčuvać tolki toj, chto maje hrošy na najomnuju achovu abo ŭłasny pistalet.

Pry hetym praz słaby dziaržaŭny nahlad mienavita pryvatnyja achoŭnyja firmy stali adnym z asnoŭnych kanałaŭ pastaŭki zbroi na čorny rynak, a niekatoryja ź ich navat apynulisia pad niepasrednym kantrolem mafii.

Pierajmajučy prykład Salvadora, urad dazvoliŭ siłavikam vykarystoŭvać kanfiskavanuju ŭ bandytaŭ zbroju. Heta papularnaje ŭ narodzie rašeńnie, jakoje ŭsprymajecca jak spraviadlivaja pomsta, adnak na praktycy jano stvaraje techničny chaos u zabieśpiačeńni armii praz adsutnaść adzinaha standartu ŭzbrajeńnia. Niahledziačy na vidavočny kryzis, pytańnie realnaha razzbrajeńnia ŭ krainie navat nie abmiarkoŭvajecca.

Pavialičyć

Pravy čałavieka i svaboda presy

Jak i Naib Bukiele, Daniel Nobaa sutyknuŭsia z krytykaj z boku pravaabarončych arhanizacyj, žurnalistaŭ i mižnarodnych struktur. Kanstytucyjny sud pastaviŭ pad sumnieŭ pravavuju acenku situacyi jak unutranaha ŭzbrojenaha kanfliktu. Pravaabaroncy paviedamlajuć pra paharšeńnie ŭmoŭ svajoj pracy i rost niehatyŭnaha staŭleńnia da ich u hramadstvie.

«Reparciory bieź miežaŭ» adznačyli rezkaje paharšeńnie pazicyj Ekvadora ŭ suśvietnym rejtynhu svabody presy, a Human Rights Watch i ekśpierty AAN zajavili pra vypadki surjoznych parušeńniaŭ pravoŭ čałavieka padčas baraćby sa złačynnaściu, u tym liku pra pazasudovyja pakarańni, advolnyja zatrymańni i hvałtoŭnyja źniknieńni ludziej. Prezident hetyja abvinavačańni adchilaje, zajaŭlajučy, što jaho hałoŭnaja zadača — abaranić zakonapasłuchmianych hramadzian i zabiaśpiečyć vykanańnie zakona.

Častka analitykaŭ papiaredžvaje, što adsutnaść pośpiechaŭ u śfiery biaśpieki moža spryjać pastupovamu asłableńniu demakratyčnych instytutaŭ. Pry hetym, pavodle apytańniaŭ dvuch viadučych daśledčych prajektaŭ hramadskaj dumki ŭ Łacinskaj Amierycy — LAPOP i Latinobarómetro, mnohija ekvadorcy hatovyja padtrymać mocnaha lidara, jaki abiacaje navieści paradak, navat kali heta budzie aznačać abmiežavańnie niezaležnaści dziaržaŭnych instytutaŭ abo demakratyčnych svabod.

• 1
• 0
• 1
• 1
• 1
• 0
• 1
• 0